Pramāṇa · Search · About · API

A Comparative Study of Some of the Leading Music Systems of the 15th, 16th, 17th & 18th Centuries c11: Swara-Mela-Kalanidhi

A Comparative Study of Some of the Leading Music Systems of the 15th, 16th, 17th & 18th Centuries c11

Language
English

Swara-Mela-Kalanidhi

c11.1

Having finished the leading ancient authorities on the Northern system of Music, we shall now turn our attention to those of the Southern system. So far as I can judge, there are only five of them which deserve special attention and these are —

c11.2

स्वरमेल कलानिधि, रागविवोध, संगीतसारामृत, चतुर्दंडप्रकाश and रागलक्षणम्

c11.3

It is rightly claimed by the southern musicians that their music has kept a faithful touch with their ancient works. I do not think they claim that they sing the music of Sharangdeva now. But I do believe they will be in a position to show that their music has a long tradition of three or four centuries behind it. Some of their ragas, I am told, have lately got mixed up with our northern ones. But these do not affect the great system which they have inherited from their ancient writers. The first southern work which we shall take up for discussion will be the Swara-Mela-Kalanidhi. This book was written by Rama Amatya in shaka year 1472 corresponding with 1550 A.D. The date of the work as given by the author is as follows —

c11.4

शाके नेत्रधराब्धिधरणिगणेऽथ साधारणे । दवे श्रावणमामि निर्मलतरे पक्षे दशम्यां तिथौ ॥

c11.5

According to this the actual date comes to be Shravan Shuddha 10th, of the year named SADHARANA. The work, therefore, is more than 350 years old. Barring the commentary of Kallinatha on the Sangeeta Ratnakara, no other complete work is at present available to show the development of music between the Ratnakara and the Swara Mela Kalanidhi, and we are therefore not in a position to say anything definite about the music of that period. There is, however, some evidence in the commentary of Kallinath to show that he was a southern musician and that his music system was not different from that of Rama Amatya, and the other subsequent writers. We shall come to that point after we finish with the Swara Mela Kalanidhi. Rama Amatya divides the book into five chapters, namely:

c11.6

(१) उपोद्घात प्रकरण (२) स्वर प्रकरण (३) वीणा प्रकरण (४) मेल प्रकरण (५) रागप्रकरण. In the swara-prakarana, the author after dividing music into the two divisions "gandharav" and "gana", defines these technical names thus:

c11.7

अनादिसंप्रदायं यद्गंधर्वैः संप्रयुज्यते । नियतं श्रेयसो हेतुस्तद्वा धर्वं प्रचक्षते ॥ यतु वाग्गेयकारेण रचित लक्षणान्वितम् । देशीरागादिपु प्रोक्तं तद्गानं जनरंजनम् ॥

c11.8

Translation.—"Gandharva" music is the music that has come down to us from times immemorial. Its only object is the salvation of man. It is sung and played by the Gandharvas (celestial Musicians) only. The music which is composed by our learned men and which has modern rules and which is expressed in deshi ragas is called "gana". It is intended to please men.

c11.9

Observation.—The suggestion is that all the ragas which we now sing will be "deshi" music only and not "margi". The rules of "gandharva" music were most rigid and could never be violated. Not so the rules of "gana" music.

c11.10

तत्र लक्ष्यानुरोधेन गांधर्वं संप्रयुज्यते । यत्र लक्ष्यपरित्यागे प्रत्यवायो न विद्यते ॥ तस्माल्लक्ष्यप्रधानं तत्ततु लक्ष्यप्रधानकम् । परित्यागेऽत्र लक्ष्यस्य रजनं नैव जायते ॥ तस्माल्लक्ष्यानुसेधेन गानं लोके प्रवर्तते ॥

c11.11

The author has evidently taken this distinction between Gandharva and gana from the Ratnakara. Sharangdeva in the Vadyadhyaya of his Ratnakara says :—

c11.12

यद्वा लक्ष्यप्रधानानि शास्त्राण्येतानि मन्वते । तस्माल्लक्ष्यविरुद्धं यत्तच्छास्त्रं नेयमन्थथा ॥

c11.13

The author then proceeds to the twenty two srutis and the seven shuddha swaras. He does not name the srutis. The distribution between the srutis and the swaras is the old one.

c11.14

तत्र तुर्यश्रुतौ षड्जः सप्तम्यांऋषभो मतः । ततो नवम्यां गान्धारस्त्रयोदश्यां तु मध्यमः ॥ पंचमः सप्तदश्यांतु धैवतो विंशतिश्रुतौ । द्वाविंश्यां तु निषादः स्यात् श्रुतिस्थित्थं स्वरोद्भवः ॥ एते षड्जादयः सप्तस्वराः शुद्धाः प्रकीर्तिताः । विकृताश्चैव सप्तैत्येवं सर्वे चतुर्दश ॥

c11.15

Rama Amatya recognises seven shuddha and seven vikrita swaras. The importance of this work to the music scholar lies in the fact that Rama Amatya tries to connect some of his ideas with those of Sharangdeva About his vikritas, Rama Amatya says as follows He anticipates a question and answers it thus.—

c11.16

ननु रत्नाकरे शार्ङ्गदेवेन विकृताः स्वराः ।
द्वादशोक्ता कथ ते तु सधैव कथितास्त्वया ॥

c11.17

Translation —Sharangdeva Pandit in his Ratnakara lays down twelve vikrita notes How do you say they are only seven? Answer —

c11.18

सत्य लक्षणतो भेदो द्वादशानामपीष्यते ।
शुद्धेभ्यस्तत्र भेदस्तु सप्तानामेव लक्षितः ॥

c11.19

Translation —True, technically speaking there will be twelve vikrita swaras, but there are as a matter of fact only seven vikritas really distinct from the shuddha swaras

c11.20

Observation —He means to say that the remaining five are only different names for the shuddha swaras.

c11.21

The test of a vikrita, laid down by the author is '—

c11.22

आधारश्रुतिसत्यागाद्व्यनिभेदः प्रकीर्तितः ॥

c11.23

He then shows, how some of the vikrita swaras fail to satisfy the test, and need not be recognised as separate vikritas

c11.24

शुद्धषड्जादप्युतस्तु सषड्जो नैव भिद्यते ।
अच्युतां मध्यमः शुद्धान्मध्यमान्न भिदा मजेत् ॥
शुद्धधमाच विकृता रिषमो न पृथग्भवेत् ।
विकृतो धैवतः शुद्धाद् धैवतान्नातिरिष्यते ॥
मध्यमश्रुत्युपादाने विकृतः पंचमस्तु यः ।
विकृतश्चैव पंचमास भेद चाश्रुते मुवम् ॥

c11.25

It will not be permissible to go here into the reasoning of Rama Pandit, because we have omitted the Sangeeta Ratnakara from our present discussion.

c11.26

The following chart will clearly show the positions of the shuddha and vikrita swaras of Rama Amatya.

c11.27

| श्रुतिनाम | शुद्ध स्वर | विकृत स्वरनाम | हिन्दुस्तानी स्वरनाम | European |
| १ तीव्रा | ... | कैशिक निषाद | कोमल निषाद | bB |
| २ कुमुद्वती | ... | काकलि निषाद | तीव्र निषाद | B |
| ३ मन्दा | ... | श्रुतिपञ्च निषाद | तीव्रतम निषाद (if necessary) | |
| ४ छन्दवती | षड्ज | ... | शुद्ध षड्ज | C |
| ५ दयावती | ... | ... | | |
| ६ रंजनी | ... | ... | | |
| ७ रत्तिका | ऋषभ | ... | कोमल ऋषभ | bD |
| ८ रौद्री | ... | ... | | |
| ९ क्रोधी | मध्यम | पञ्चश्रुति ऋषभ | तीव्र ऋषभ | D |
| १० वज्रिका | ... | साधारण ग or षट्-श्रुति रि | कोमल गान्धार | bE |
| ११ प्रसारिणी | ... | अन्तर गान्धार | तीव्र गान्धार | E |
| १२ प्रीति | ... | श्रुतिपञ्च गान्धार | तीव्रतम गान्धार (if necessary) | |
| १३ मार्जनी | मध्यम | ... | शुद्ध मध्यम | F |
| १४ क्षिति | ... | ... | | |
| १५ रक्ता | ... | ... | | |
| १६ सन्दीपिनी | ... | श्रुतिपञ्च मध्यम | तीव्र मध्यम | F# |
| १७ अलापिनी | पञ्चम | ... | शुद्ध पञ्चम | G |
| १८ मदन्ती | ... | ... | | |
| १९ रोहिणी | ... | ... | | |
| २० रम्या | धैवत | ... | कोमल धैवत | bA |
| २१ उग्रा | ... | ... | | |
| २२ क्षोभिणी | निषाद | पञ्चश्रुति धैवत | तीव्र धैवत | A |
| १ तीव्रा | ... | कैशिक निषाद } | कोमल निषाद | bB |
| २ कुमुद्वती | ... | षट्श्रुति धैवत | | |
| इ. पृ. | | काकलि निषाद | तीव्र निषाद | B |

c11.28

With the help of this chart, the following descriptions of the vikrita swaras could be easily followed

c11.29

सप्तानां विकृतानां तु संज्ञेय लक्ष्म चक्ष्महे ।
च्युतषड्जश्च्युतोनश्च्युतः पञ्चमस्तथा ।
स्यात् साधारणगांधारोनरगांधार एव च ।
स्यात् कैशिकनिषादोऽन्यः काकलि निषादः ॥

c11.30

These are, says the author, the real seven vikrita swaras of Ratnakara His own vikritas, corresponding with these would be the following.—

c11.31

च्युतषड्जरयो लक्ष्ये निषादत्वेन कीर्तितः ।
च्युतषड्जनिषादाभिधानं तस्य विधीयते ॥
च्युतस्य मध्यमस्यापि गांधारव्यवहारतः ।
च्युतमध्यमगांधारमस्म क्रियते मया ॥
च्युतपंचमाच्चे लोश मध्यममस्या ।
अस्माभिः कथ्यते सोऽथ च्युतपंचममध्यमः ॥

c11.32

Rama retains the remaining four Vikrit names साधारण गांधार, अंतर गांधार, कैशिक नि & काकली निषाद.

c11.33

Following the modern practice, he gives some parallel names for some of his vikritas,

c11.34

लक्ष्येऽत्र कुत्रचिच्छुद्धगांधारस्थानमाधयन् ।
कथं.कथ्यतेऽस्माभिः पंचश्रुत्यंमाम्नयः ॥
स गांधारगधांरस्थानस्थो धिपमो यदि ।
लक्ष्यानुगतः प्रोक्तस्ततः षट्श्रुतिरेव सः ॥

c11.35

The same reasoning is to apply to the note dhaivata Thus four new names come in. Namely :—(१) पचश्रुति ऋषभ (२) षट्श्रुति ऋषभ, (३) पचश्रुति धैवत & (४) षट्श्रुति धैवत.

c11.36

It will, however, be seen that these new swara names do not really increase the number of the vikritas, because they are only other names for the old swaras The fourteen swaras of Rama Amatya, therefore, are :—

c11.37

| श्रुतिनाम | शुद्ध स्वर | विकृत स्वरनाम | हिन्दुस्थानी स्वरनाम | European |
| १ तीव्रा | ... | कैशिक निषाद | कोमल निषाद | bB |
| २ कुमुद्वती | ... | काकलि निषाद | तीव्र निषाद | B |
| ३ मन्दा | ... | च्युतषड्ज निषाद | तीव्रतमनिषाद (if necessary) | |
| ४ छन्दोवती | षड्ज | ... | शुद्ध षड्ज | C |
| ५ दयावती | ... | ... | ... | |
| ६ रंजनी | ... | ... | ... | |
| ७ रत्तिका | ऋषभ | ... | कोमल ऋषभ | bD |
| ८ रौद्री | ... | ... | ... | |
| ९ क्रोधी | गान्धार | पंचश्रुति रिषभ | तीव्र ऋषभ | D |
| १० वज्रिका | ... | साधारण ग or पट्- श्रुति रि | कोमल गान्धार | bE |
| ११ प्रसारिणी | ... | अंतर गान्धार | तीव्र गान्धार | E |
| १२ प्रीति | ... | च्युतमध्यम गान्धार | तीव्रतम गान्धार (if necessary) | |
| १३ मार्जनी | मध्यम | ... | शुद्ध मध्यम | F |
| १४ क्षिति | ... | ... | ... | |
| १५ रक्ता | ... | ... | ... | |
| १६ संदीपिनी | ... | च्युतपंचम मध्यम | तीव्र मध्यम | F# |
| १७ आलापिनी | पंचम | ... | शुद्ध पंचम | G |
| १८ मदन्ती | ... | ... | ... | |
| १९ रोहिणी | ... | ... | ... | |
| २० रम्या | धैवत | ... | कोमल धैवत | bA |
| २१ उग्रा | ... | ... | ... | |
| २२ क्षोभिणी | निषाद | पंचश्रुति धैवत | तीव्र धैवत | A |
| १ तीव्रा | ... | कैशिक निषाद } | कोमल निषाद | bB |
| २ कुमुद्वती | ... | षट्श्रुति धैवत } काकली निषाद | तीव्र निषाद | B |
| इ. इ. | | | | |

c11.38

With the help of this chart, the following descriptions of the vikrita swaras could be easily followed.

c11.39

सप्तानां विवृतानां तु सप्तैव लक्ष्म यद्यहे ।
च्युतषड्जच्युतोमश्च्युतः स्यात् पञ्चमस्तथा ।
स्यात् साधारणगांधारोऽन्तरगांधार एव च ।
स्यात् कैशिकनिषादोऽथान्यः काकलि निषादकः ॥

c11.40

These are, says the author, the real seven vikrita swaras of Ratnakara. His own vikritas, corresponding with these would be the following:—

c11.41

च्युतषड्जस्ययो लक्ष्ये निषादत्वेन कीर्तितः ।
च्युतषड्जनिषादाभिधानं तस्य विधीयते ॥
च्युतस्य मध्यमस्यापि गांधारत्व्यवहारतः ।
च्युतमध्यमगांधारस्तम क्रियते मया ॥
च्युतपंचममप्येवं लोपा मध्यममध्या ।
अस्माभि कथ्यते मोऽथ च्युतपंचममध्यमः ॥

c11.42

Rama retains the remaining four Vikrit names साधारण गांधार, अंतर गांधार, कैशिक नि & काकली निषाद.

c11.43

Following the modern practice, he gives some parallel names for some of his vikritas,

c11.44

लक्षयेऽथ कुत्रचित्षड्जगांधारस्थानसाधनम् ।
ऋषमः कथ्यतेऽस्माभिः पंचश्रुत्यृषभस्तथाः ॥
स साधारणगांधारस्थानस्थो रिमयो यदि ।
लक्ष्यानुमानतः प्रीतरुतः षट्श्रुतिरेव सः ॥

c11.45

The same reasoning is to apply to the note dhaivata Thus four new names come in namely:—(१) पंचश्रुति ऋषभ (२) षट्श्रुति ऋषभ, (३) पंचश्रुति धैवत & (४) षट्श्रुति धैवत. It will, however, be seen that these new swara names do not really increase the number of the vikritas, because they are only other names for the old swaras The fourteen swaras of Rama Amatya, therefore, are:—

c11.46

| स्वरमेल कलानिधि स्वर | हिंदुस्थानी स्वर | European |
| (१) शुद्ध षड्ज | शुद्ध षड्ज | C |
| (२) शुद्ध ऋषभ | कोमल ऋषभ | bD |
| (३) शुद्ध गांधार or पंचश्रुति ऋषभ | तीव्र ऋषभ | D |
| (४) साधारण गांधार or षट्श्रुति ऋषभ | कोमल गांधार | bE |
| (५) अंतर गांधार | तीव्र गांधार | E |
| (६) च्युत मध्यम गांधार | Not necessary | |
| (७) शुद्ध मध्यम | शुद्ध मध्यम | F |
| (८) च्युत पंचम मध्यम | तीव्र मध्यम | F# |
| (९) शुद्ध पंचम | शुद्ध पंचम | G |
| (१०) शुद्ध धैवत | कोमल धैवत | bA |
| (११) शुद्ध निषाद or पंचश्रुति धैवत | तीव्र धैवत | A |
| (१२) कौशिक निषाद or षट्श्रुति निषाद | कोमल निषाद | bB |
| (१३) काकली निषाद | तीव्र निषाद | B |
| (१४) च्युत षड्ज निषाद | Not necessary | |

c11.47

I have already suggested that the music system which Kallinath, the commentator on the Sangeeta Ratnakara followed was very nearly the same which Rama Amatya and his successors followed later on. In proof of this statement, I would cite the commentary of Kallinath on the Shri Raga of Sharangdeva. There Kallinath says:—

c11.48

इदानीमधुनाप्रसिद्धरागादीनां लक्ष्ये प्रतीतानां लक्षणविरोधनां परिहारार्थमुद्यमः क्रियते। तत्र विरोधोद्भावनप्रकारस्तावत्। ग्रामद्वयाज्ञात्यादिपरंपर्योत्पन्नामेतेषां रागाणां मध्यस्थानस्थषड्ज मध्यमस्थानयोरेव तत्तन्मूर्छनारंपक्षाश्रयेण शास्त्रविहिते संभवत्यपि, मध्यमग्रामोत्पन्नानां मध्यमादितोही प्रभृतीनां च मध्यममध्यमारंभं विहाय मध्यपड्जस्थान एव आरंभो लक्ष्यलक्षणविरुद्धः। तथा ग्रहस्वराय- चोत्तरस्वराणामभावः। त्रिचतुःश्रुतिकत्वेन ग्रामद्वयभेदकस्य पंचमस्यालोप्यत्वेन प्रयुज्यमानस्यापि सर्व रागेष्वेकरूपता। क्रियांगरामक्रियायां मध्यमस्य पंचमश्रुतिद्वयाक्रमणं, नष्टदेवकीप्रभृतिषु ऋषभ धैवतयोरन्तरकाकल्यादिमश्रुतिद्वयाक्रमणेन विश्रुतिले शास्त्रविहितेऽपि षड्जमध्यमयोर्शास्त्रविहितं त्रिश्रुतिवकरणेन कौशिकयोरवैशसम्। तत्रापि ऋषभधैवतयोर्गांधारनिषादादिमश्रुत्याक्रमणेन प्रत्येकं चतःश्रुतित्वं वा शास्त्रविहितम्। आधाल्या लक्षणे पंचमस्य मंहशत्वोक्त्या तथैव प्रस्तारे लिखितेऽपि

c11.49

लस्ये मध्यमहस्तत्वेन प्रयोगः ॥ कर्णोटगौडस्य लक्षणे षड्जमहस्तत्वे लस्ये निषाद महस्तत्वे । ग्रामगेषु हिंडोलस्य लक्षणेप्रत्यकत्वेनोक्तरीत्यागमेन प्रयोगः । षड्जार्द्धवेष्वपि रागेषु कश्चिाप्य स्वर प्रयोगः । कापिजन्यजनकयोर्मेलन भेद, रसादि विनियोगनियमः ।

c11.50

The rest of the commentary is unnecessary for our purpose The portion cited here shows that only one grama was practically recognised in the time of Kallinath All the murchhanas were started from the madhya shadja The difference of the two panchamas in the two gramas was ignored In the definition of Shri raga, although shuddha ga and shuddha ni moved one sruti higher, the next following notes ma and ni remained stationery and thereby violated the shastra rule which says that in such a case they must become chyuta In the case the ri and dha remain चतुःश्रुतिक but move one sruti up All this indicates to a careful student the fact that Kallinath followed a system not unlike the one followed by Rama Amatya and Somnath (Quacre —Was the music of the Sangeeta Ratnakara actually practised in Kallinath's time? Did he fully understand it? He wrote his commentary nearly two hundred years later. We all know that Kallinath was in the service of Raja Deva, Raja of Vijayanagar, about 1412-1425 A D and wrote his commentary at the request of his patron)

c11.51

In the second chapter or prakarana, Rama Amatya describes his vina with his shuddha and vikrita swaras The following chart will clearly show how the four wires of the vina were tuned and how the frets were placed under them.—

c11.52

| शु म | शु. सा | शुद्ध प | शुद्ध मा | मेरु or Bridge |
| च्युतपंचम म | शु. री | शु. ध | शु. री | प्रथम सारी |
| शु. प | शु. ग | शु. नि | शु. ग | द्वितीय सारी |
| शु. ध | साधारण ग | कैशिक नि | साधारण ग | तृतीय सारी |
| शु. नि | च्युतमध्यम ग | च्युतषड्ज नि | च्युतमध्यम ग | चतुर्थ सारी |
| कैशिक नि | शुद्ध म | शु सा | शु म | पञ्चम सारी |
| च्युतषड्ज नि | च्युतपंचम म | शु. री | च्युतपंचम म | षष्ठी सारी |
| मंद म तंत्री | मंद सा तंत्री | अ. मंद प तंत्री | अनु मंद सा तंत्री | |
| (४) | (१) | (२) | (१) | |

c11.53

The tuning of the wires is described in the following ...

c11.54

आधायां स्थापयेत् षड्जमनुमंद्राभिधानकम् । अनुमंद्रः पंचमस्तु द्वितीयायां निवेशयेत् ॥ तृतीयायां तंत्रिकायां मंद्रषड्जं प्रयोजयेत् । कल्पयेच्च स्वरं तंत्र्यां चतुर्थ्यां मंद्रपंचमम् ॥

c11.55

The Swaras produced by the six frets are described thus :—

c11.56

आपातुमंद्रषड्जाख्यस्तथाशुद्धर्यमो यथा । स्यात्तथा सारिका स्थाप्या प्रथमाथ द्वितीयािका ॥ तंत्वन्या शुद्धगंधारस्तियं स्थाप्याच सारिका । तृतीया सारिका स्थाप्या पूर्वतंत्र्यां यथा स्फुटम् ॥ स्यात् साधारणगंधारः स्थाप्या सारी चतुर्थिका । स्यातपंचमगंधारः पूर्वतंत्र्यां यथा भवेत् ॥ शुद्धमध्यमसिध्यर्थं पंचमी सारिका ततः । निवेश्या पूर्वतंत्र्यैव षष्ठा स्थाप्याथ सारिका ॥ यथा ध्यतस्तया तंत्र्या च्युतपंचममध्यमः ॥ इ. इ. इ.

c11.57

The notes produced by the different wires on the six frets are clearly seen in the diagram, and so it is not necessary to cite the remaining verses here. Nor is any translation of the above cited verses necessary.

c11.58

In the mola prakarana, Pandit Rama Amatya lays down altogether twenty thatas for the classification of his janya-ragas. The twenty thatas with their shuddha and vikrita swaras are as follows :—

c11.59

तत्रागप्रधानत्वान्मेलान् वक्ष्ये क्रमादिमान् । सर्वेषु रागमेलेषु मुख्यारिमेल आदिमः ॥ ततोमालवगौळस्य मेलः श्रीरागमेलकः । सारंगनाटमेलश्च मेलो हिंदोलकस्य च ॥ शुद्धरामक्रियामेलो देशाक्षामेलकोऽपरः । मेलः कन्नडगौळस्य शुद्धनाट्य मेलकः ॥ आहरीमेलकश्चैव नादरामक्रियापरः । मेलः शुद्धवराळ्याश्च रीतिगौळस्य मेलकः ॥ वसंतभैरवीसंज्ञो मेलकस्तु प्रकीर्तितः । केदारगौळमेलश्च हेज्जाजीमेलकस्ततः ॥ मेलः सामवराळ्याश्च रेवगुप्तेश्च मेलकः । सामंतनाममेलश्च कामोजीमेलकस्ततः ॥

c11.60

| मेलनाम | मेलगत स्वरा: | | | | | | हिंदुस्तानी स्वरा: |
| | सा | रे | ग | म | प | ध | नि | |
| १ मुखारी | शुद्ध | शुद्ध | शुद्ध | शुद्ध | शुद्ध | शुद्ध | शुद्ध | सा रे ग म प ध नि सा |
| २ मालवगौळ | " | " | च्युत-मध्यम | " | " | " | च्युत-षड्ज नि | सा रे ग म प ध नि सा |
| ३ श्री | " | पंच-श्रुति | साधा-रण | " | " | पंच-श्रुति | कैशिक | सा रे ग म प ध नि सा |
| ४ मारगनाट | " | " | च्यु. मगा. | " | " | " | च्युत-षड्ज | सा रे ग म प ध नि सा |
| ५ हिंदोल | " | " | साधा-रण | " | " | शुद्ध | कैशिक | सा रे ग म प ध नि सा |
| ६ शुद्धरामक्रिया | " | शुद्ध | च्युतम. | च्युत-मध्यप | " | " | च्युत-षड्ज नि | सा रे ग म प ध नि सा |
| ७ देशाक्षी | " | षट्-श्रुति | " | " | " | पंच-श्रुति | " | सा ग ग म प ध नि सा |
| ८ कनडगौळ | " | " | " | " | " | " | कैशिक | सा ग ग म प ध नि सा |
| ९ शुद्धनाट | " | " | " | " | " | षट्-श्रुति | च्युत-षड्ज | सा ग ग म प नि नि सा |
| १० आहरी | " | पंच-श्रुति | साधा-रण | " | " | शुद्ध | " | सा रे ग म प ध नि सा |
| ११ नादरामकी | " | शुद्ध | " | " | " | " | " | सा रे ग म प ध नि सा |
| १२ शुद्धवराळी | " | " | शुद्ध | च्युतप | " | " | च्युत-षड्ज | सा रे री म प ध नि सा |
| १३ रीतिगौळ | " | " | " | शुद्ध | " | पंच-श्रुति | कैशिक | सा रे री म प ध नि सा |
| १४ वसंतभैरव | " | " | च्युत-म. ग | " | " | शुद्ध | " | सा रे ग म प ध नि सा |
| १५ केदारगौळ | " | पंच-श्रुति | " | " | " | पंच-श्रुति | च्युत-षड्ज | सा रे ग म प ध नि सा |
| १६ हिज्र्जी | " | शुद्ध | अतर | " | " | शुद्ध | काकली | सा रे ग म प ध नि सा |
| १७ सामवराळी | " | " | शुद्ध | " | " | " | " | सा रे री म प ध नि सा |
| १८ रेवगुप्ती | " | " | अतर | " | " | " | शुद्ध | सा रे ग म प ध ध सा |
| १९ सामत | " | षट्-श्रुति | " | " | " | षट्-श्रुति | काकली | सा ग ग म प नि नि सा |
| २० कामांजी | " | पंच-श्रुति | " | " | " | पंच-श्रुति | " | सा रे ग म प ध नि सा |

c11.61

| मेलनाम | जन्य रागा: |
| १ मुखारी | १ मुखारी |
| २ मालवगौड | १ मालव गौड, २ ललिता, ३ वौळी, ४ सारौष्ट्र, ५ गुर्जरी, ६ मेचवौळी, ७ फलमंजरी, ८ गुंडक्री, ९ सिंधुरामक्री, १० छायागौळ, ११ कुरंजी, १२ कंनड बंगाल, १३ मंगल कौशिक, १४ मलहरी. |
| ३ श्री... | १ श्रीराग, २ भैरवी, ३ गौळी, ४ धन्यासी, ५ शुद्ध भैरवी, ६ वेलावली, ७ मालवश्री, ८ शंकराभरण, ९ आंधाली, १० देवगांधार, ११ मध्यमादि. |
| ४ सारंगनाट | १ सारंगनाट, २ सावेरी, ३ सालंग भैरवी, ४ नटनायणी, ५ शुद्धवसंत, ६ पूर्वगौड, ७ कुंतलवराळी, ८ भिन्नषड्ज, ९ नारायणी. |
| ५ हिंदोल | १ हिंदोल, २ मार्गहिंदोल, ३ भूपाल. |
| ६ शुद्धरामक्री | १ शुद्धरामक्री, २ वौळी, ३ आर्द्रदेशी, ४ दीपक. |
| ७ देशाक्षी | १ देशाक्षी. |
| ८ कंनदगौळ | १ कंनदगौळ, २ घंटारव, ३ शुद्धबंगाल, ४ छायानट, ५ तुरुष्कतौडी, ६ नागध्वनि, ७ देवक्रिया. |
| ९ शुद्धनाट | १ शुद्धनाट |
| १० अहीरी | १ अहीरी |
| ११ नादरामक्री | १ नादरामक्री |
| १२ शुद्धवराळी | १ शुद्धवराळी |
| १३ गौळ | १ गौळ |
| १४ वसंत भैरवी | १ वसंत भैरवी |
| १५ केदारगौळ | १ केदारगौळ, २ नारायणगौळ |
| १६ हेजुज्जी | १ हेजुज्जी |
| १७ सामवराळी | १ सामवराळी |
| १८ रेवगुप्ती | १ रेवगुप्ती |
| १९ सामंत | १ सामंत |
| २० कांभोजी | १ कांभोजी |

c11.62

The author then mentions an interesting difference of opinion as to the number of रागजनक Thatas. He says:

c11.63

लक्षिता विंशतिर्मेला गात्रे स्युर्निमिता अमी ।
पक्षद्वयं तु वीणायां वक्ष्यते लक्ष्यसमतम् ॥
प्राहांतरकाकलयोः स्वरूपे पृथक् पृथक् ।
पक्षोऽयं प्रथमस्तत्र मेलाः स्युर्विंशतिर्भुवम् ॥
अंतरस्य च काकल्यःस्थाने प्रतिनिधिः क्रमात् ।
च्युतमध्यमगांधारच्युतषड्जनिषादकः ॥
अथ द्वितीयः पक्षोऽत्र मेला पंचदशस्मृताः ।
अत्र प्रतिनिधिः पक्षे मुखारीमेल पूर्वकाः ॥
केदारगौळमेलान्ता मेलाः पंचदश स्मृताः ॥
एतदेवाभिप्रेत्याथ कथितं शार्ङ्गसूरिणा ।
अल्पप्रयोगः सर्वत्र काकली चांतरस्वरः ॥

c11.64

Translation — Thus I have described the twenty Thatas of the Vocal musicians. Now I shall state the two opinions of the Vainikas. Those who belong to the first पक्ष (party) say that the notes अंतर & काकली should be recognized as independent Swaras & the number of Thatas should accordingly be accepted as twenty. Those who belong to the second पक्ष say that the notes च्युत मध्यम गांधार & च्युत षड्जनिषाद should be recognized as good representatives or substitutes for the notes अंतर & काकली, and the number of Thatas should be fifteen only. According to these last the list of Thatas given in the book should stop at केदारगौळ, which is the fifteenth Thata. They go further & argue that even Sharangadeva, the author of the Sangeet Ratnakara, meant the same thing when he said that the notes अंतर & काकली should always be used sparingly.

c11.65

Observation — It must in fairness be stated that Sharangadeva pandit though he does give that advice, does not expressly say that च्युत म & च्युत सा should be used as substitutes for the अंतर & काकली notes. In his own Raga definitions he says nothing about the च्युत Swaras but freely uses अंतर & काकली. Rama Amatya says nothing in explanation of that in his Swaramelakalanidhi.

Linked texts (5)