Yāska's Nirukta 3.15
Nirukta 3.15
- Language
- Sanskrit
3.15
``kuha svid dosā kuha vastor aśvinā kuha abhipitvam karataḥ kuha ūsatuh/
ko vām śayutrā vidhavā iva devaram maryam na yoṣā kṛṇute sadhastha ā/''.[297]
kva svid rātri7.bhavathah,.kva divā,.kva abhiprāptim kuruthah,.kva vasathah,.ko vām śayane vidhavā iva devaram/[297]
devaraḥ kasmād,.dvitīyo vara ucyate/[297]
vidhavā vidhātṛkā bhavati,.vidhavanād vā vidhāvanād vā iti carmaśiras1,.api vā dhava iti manuṣya nāma dad viyogād vidhavā/[297-298]
devaro dīpyati karmā/[298]
maryo manuṣyo marana dharmā/[298]
yoṣā yauter ākurute saha sthāne/[298]
atha nipātāḥ purastād eva vyākhyātāh/[298]
yathā iti karma upamā/[298]
``yathā vāto yathā vanam yathā samudra ejati/''[298]
``bhrājanto agnir yo yathā/''.[298]
``ātmā yakṣmasya naśyati purā jīva gṛbho yathā/''.[298]
ātmā atater vā āpter vā api vā āpta iva syād yāvad vyāpti bhūta iti/[298]
agnir iva ye maruto bhājamānā rocisnu uraskā bhrājasvantas rukma vakṣasah/[298]
Commentaries (4)
- Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktavṛtti — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktaṭīkā — Skandasvāmin & Maheśvara, Sanskrit
- Niruktavivaraṇa — Maheśvaratīrtha, Sanskrit
Linked texts (7)
- History of Dharmaśāstra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) — P. V. Kane, English
- Vedic Index of Names and Subjects — Arthur A. Macdonell & A. Berriedale Keith, English
- Original Sanskrit Texts on the Origin and History of the People of India, their Religion and Institutions — John Muir, English
- A Vedic Concordance — Maurice Bloomfield, English
- Studies in the History of Sanskrit Poetics — Sushil Kumar De, English
- भारतीय प्राचीन लिपिमाला (Bhāratīya Prācīna Lipimālā: The Palaeography of India) — Gaurishankar Hirachand Ojha, Hindi
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit