History of Mediaeval Hindu India (being a History of India from 600 to 1200 A.D.) v3.c43: II Important Extracts from Original Inscriptions.
History of Mediaeval Hindu India (being a History of India from 600 to 1200 A.D.) v3.c43
- Language
- English
II Important Extracts from Original Inscriptions.
v3.c43.1
(1) Bijolia inscription A. S. J. Bengal Vol. LV pp. 41-43
v3.c43.2
विप्रश्रीवत्सगोत्रेभूद्विच्छत्रपुरे पुरा । सामन्तोऽनन्त सामन्त पूर्णतल्लो नृप- स्ततः ॥ १२ ॥ तस्माच्छ्रीजयराज विग्रहन्ृपौ श्रीचन्द्रगोपेन्द्रकौ तस्मादुर्लभपूर्वको शशिनृपो गुवाकसम्बन्ध्नौ । श्रीमद्भूप्पयराजविंध्यनृपतिः श्रीसिंहङ्कविग्रहौ श्रीमदुर्लभ- गुन्दुवाक्पतिनृपाः श्रीवीर्यरामानुजः ॥ १३ ॥ श्रीचण्डोवनिपेतिराणकधरश्रीसिंहलो दूस- लस्तद्गाताथ ततोपि वीसलनृपः श्रीराजदेवीप्रियः ॥ पृथ्वीराजनृपोथ तत्तनुभवो रासल्यदेवी- विभ्रस्तपुत्रोऽजयदेव इत्यवनिपः सौमल्लदेवीपतिः ॥ १४ ॥ हत्वापधिमिंचलाभिधयशो राजादिवीरत्रयं क्षिपं क्रूरुतान्तवक्रकुहरे श्रीमार्गदुर्गान्वितं । श्रीमत्सोल्हणदण्डनायकवरः संग्रामरंगागणे जीवन्नैव नियन्त्रितः करभके येनेष्टनि...सात् ॥ १५ ॥ अर्णोराजोऽस्य सूनुर्यतहृदयहरिः सत्ववाशिष्टसीमो गाम्भीर्यौदार्यवर्यः समभवदपराल्ब्धमद्योनदीत्सः ॥ तश्चित्रं जंतुजायास्थितिरनृतमहापंकहेतुर्नमथ्यो न श्रीमुक्को न दोषाकररचितरतिर्नद्विजि- ह्वाधिसेव्यः ॥ १६ ॥...रुतान्तपथसज्जोभूत्सज्जनो भुवः । वैकुन्तं कुन्तपालो- गायतो वैकुन्तपालकः ॥ २० ॥ जाबालिपुरं ज्वालापुरं कृता पल्लिका पली । वाततूलतुल्यं रोषात्तद्धलं च सौर्येण ॥ २१ ॥ प्रतोल्यां च वलभ्यां च येन विश्रामितं यशः । दिल्लि- कामहणश्रान्तमाशिकालाभलम्भितः ॥ २२ ॥ तज्ज्येष्ठभ्रातृपुत्रोभूत्पृथ्वीराजः प्रभूपमः ॥ तस्मादर्जितशयेनागोहेमपर्वतदानतः ॥ २३ ॥ अतिधमंरते—पि पार्श्वनाथस्यचभुवे । दत्तं मोराकरीग्रामं भुक्तिमुक्तिश्रयहेतुना ॥ २४ ॥ स्वर्णादिदाननिवहैर्दशभिर्महाद्वस्तौलानरैर्नगरदा नचयैश्च विप्राः । येनार्जिताश्चतुरभूपतिवस्तुपालमाक्रम्य चारुमनसिद्धिकरी गृहीत:॥२५॥ सोमेश्वरान्ध्रराजस्ततः सोमेश्वरो नृपः । सोमेश्वरनतो यस्माज्जनसोमेश्वरोऽभवत् ॥२६॥ प्रतापलंकेश्वर इत्यभिस्यां यः ग्रामवान् प्रौढपृथुप्रतापः । यस्याभिमुरव्ये वरवैरिमरुव्याः केचिन्मृताः केचिदभिद्रुताश्च ॥ २७ ॥ येन श्रीपार्श्वनाथाय रेवातीरेस्वयंभुवे । शासने रेवणामामो दत्तः स्वर्गायकांक्षिणा ॥ २८ ॥......... (संवत् १२२६ फाल्गुनविद् ३)... षड्विंशे द्वादशगते गुरौतारे च हस्तके । वृद्धिनामानि योगे च करणे तैत्तिले तथा । गुहिलपुत्र सदाम्बर महंघणसीहाभ्यां दत्त ... नैगमान्वयकायस्थछोटिगुसूनुकेशवेन लिखितं । नानिगोविंदसूनुपालहणपुत्रदेल्हणेनोत्कीर्णम् ॥
v3.c43.3
(2) Govindchandra’s inscription (1109) I. A. XVIII p. 15.
v3.c43.4
ओम् परमात्मने नमः । अकुंठोकंठवैकुंठकंठपीठलुठत्करः । संरंभः सुरतारंभे स श्रियः श्रेयसेस्तु वः । अभून्नृपो गाहड्वालवंशे महीतलो नाम जितारिचक्रः । शेते धराभारमशेष एष
v3.c43.5
शेष: सुसी यस्यं भुजे निधाय ॥ प्रध्वस्ते सोमसूर्योद्भवविदितमहाक्षत्रवंशद्वयोस्मिन् । उत्सन्नप्रायवेदध्वनिजगदसिलं मन्यमान: स्वयंभू: ॥ रुत्वा देहमहाय प्रवणामिह मन: शुद्धबुद्धिर्हरिष्याम् उद्धर्तुं धर्ममार्गान् प्राथितमिह तथा क्षत्रवंशद्वयं च ॥ वंशे तत्र तत: स एष समभूत् भूपालचूडामणि: प्रध्वस्तोड्भतवैरिविरातिमिर: श्रीचंद्रदेवो नृप: ॥ येनोदारतरप्रतापशमिताशेषप्रजोपद्रवं श्रीमद्गाधिपुराधिराज्यमसमं दोर्विक्रमेणाजितम् ॥ तीर्थानि काशिकुशिकौत्तरकोशलेस्थानियकानि परिपालयिताभिगम्य ॥ हेमामतुल्यमनिश्ं ददता द्विजेभ्यो येनांकिता वसुमती शतशस्तुलभि: ॥ तस्यात्मजो मदनपाल इति क्षितींद्रश्वडामणिविजयते निजगोत्रचंद्र: । यस्याभिषेककलशोलिसितै: पयोभि: प्रक्षालित: कलिरज: पटलं पृथिव्याम् ॥ ख्यातस्ततो रजनिर्जनिरिवाशुराशे: गोविंदचंद्र इति क्रांतिभराम: । राजात्मजेन भवता समुपार्जितानि रामेण दाशरथिनेव यशांसि येन ॥ दुर्वार्स्कारगौडद्विरदवरघटाकुंभनिर्भेदभीमो हम्मीरं न्यस्तवैरं मुहुरस मरणक्रीडया यो विधत्ते ॥ शश्वत् संचारिवल्गतुरगखुरपटोल्लेखमुद्रासनाध क्षोणीस्वीकारदक्ष: स इह विजयते प्रार्थनाकल्पवृक्ष: ॥ ...
v3.c43.6
परमभट्टारक महाराजाधिराजपरमेश्वरपरमाहेश्वरनिजभुजोपाजितकान्यकुब्जाधिपत्यश्रीचंद्रदेवपादानुध्यात परमभट्टारक महाराजाधिराजपरमेश्वरपरमाहेश्वरश्रीमन्मदनपालदेवविजयराज्ये ॥ अस्यैवात्मजो महाराजपुत्रगोविंदचंद्रदेव: ॥ सिंधुरोढपत्तलायां रामैग्रामे समस्तमहत्तमजनपदनिवासिलोकान् प्रतिवासिलोकांश्च ॥ राजराजीमातृपुरोहितामात्याक्षपटलिकभांडागारिकभिषक्नैमित्तिकसेनापत्यन्तःपुरिकसमस्ताधिकारिपुरुषादीन् संमज्ञापयति संबोधयति च यथा । अस्तु वो विदितं अनित्यायुर्गता युष्माभि: वातातपशवात् तृणग्रलमाशयायविंदुरिव न स्थिरपदम् बध्नाति जीवितम् मत्वा ॥ ... अस्मिन् ग्रामे हलानां चतुर्भिप्रमायु: । सजलस्थल: सोषरपाषाणगिरिनदीवनवाटिकाआम्रधूकलोहलवणाकरऊर्ध्वाध: सिद्धियुत: सदाशापराधदण्ड: तृणपर्णायाकरआदायसहित: संवत् ११६६ पौष वय १५ रवौ अयेह आसटिकायां देवतामुरैठघट्टे यमुनायां यथाविधिना स्नात्वा देवमनुष्यपितृतर्पणायनतरं भगवंतं सूर्यमुपस्थाय तदनु चाभीष्टदेवतामहेश्वरं पंचभिरुपचारै: समभ्यर्च्य भगवते जातवेदसे पूर्णाहुतिं दत्वा राहुग्रस्ते सवितरि मातापित्रोरात्मनश्च पुण्ययशोभिवृद्धये भट्टब्राह्मणाय गूगापौत्राय रिल्हेपुत्राय भट्टकवडग्रामविनिर्गतय सांख्ययनशाखिने गौतमऐतिथ्य आंगिरसत्रिप्रवराय श्रुताध्ययनसंपन्नब्राह्मणगुणचंद्राय विशुद्धेन मनसा कुशपूतहस्तोदकेन क्षित्यधिपर्वतांबरं यावत् । राणकश्रीलवणप्रवाहेन शासनत्वेन प्रदत्तो इति मत्वा यथदीयमानं भागभोगकूटविंशतिच्छवया तुरुष्कदंड अक्षपटलादाय बलदकिमर्गदियानक-आकरहिरण्यब्राह्याभ्यंतरसिद्धि एतत् सर्वं अन्यदपि भूम्यावारणउत्पत्यमानं मदाज्ञापालनप्रवणभूत्वा एतत् सर्वं अस्मै उपनेतव्यम् । एतत् संतत्यैअपि ॥ न केनाप्यत्र बाधाकार्या श्रुत्वा मुनीनां वच: . . . . . लिखितोयं महत्तकश्रीगयेतानुज्ञया त्रिभुवनपालेन ठक्कुरभीदेवांगसुतेन सुनरकुठनेन सातेहरसुतेन (3) Extract from another Gāhadavāla grant.
v3.c43.7
अकुंठोत्कंठ० ॥ १ ॥...चतुष्पंचाशदधिकशतैकदशसंवत्सरे माघे मासि शुक्लपक्षे तृतीयायां सोमदिने वाराणसीमुत्तरायणसंक्रान्तौ अंकतः संवत् ११५४ माघसुदि ३ सोमे वाराणसीयां देवश्रीत्रिलोचनघट्टे गंगायां स्नात्वा श्रीमद्राजाधिराज श्रीचन्द्रदेवेन... प्रचुरपायसेन हविर्भुजं हुत्वा...कौशिकगोत्राय विश्वामित्रौदलदेवरातत्रिप्रवराय छंदोगशाखिने...गोकर्णकुशलतापूतकरतोदकपूर्वमाचन्द्रार्कं यावत् शासनीकृत्य प्रदत्त इति ज्ञात्वाऽस्माभिः पितृदानशासनप्रकाशनार्थं निजनामांकितमुद्रया ताम्रपट्टके निधाय प्रदत्तो...श्रीमन्मदनदेवेन पितृदानप्रकाशकः । शासनस्य निबन्धोयं कारितः स्वियमुद्रया ॥ १० ॥ लिखितं कराणिक ठक्कुर श्रीसहदेवेन शिवमंत्र मङ्गल महाश्रीः श्रीमदनपालदेवेन ॥
v3.c43.8
(4) Extracts from Gāhadavāla grants E, I, IV
v3.c43.9
(p.101.) हलदीयप्रत्तलायां महाशोणसौग्रामनिवासिनो निसिलजनपदानुपगतानपिच राजराज्ञीयवराजमंत्रीपुरोहितप्रतिहारसेनापतिभाण्डागारिकाक्षपटलिकभिषड्नैमितिकान्त : पुरिकदूतकरितुरगपट्टनाकरस्थानगोकुलाधिकारिपुरुषाज्ञापयति बोधयत्यादिशति च... स ग्रामः सजलस्थलः सलोहलवणाकरः समस्तस्याकरः सणार्करः सगर्तोषरः समधूकचूतवनवाटिकाविटपतृणयूतिगोचरपर्यन्तः सोर्ध्वाधः श्वतुराघाटविशुद्धः... श्रीवास्तव्यकुलोद्भूत कायस्थोल्हणसूनुना । लिखितस्तापत्रयं कीठनेन नृपाज्ञया ॥
v3.c43.10
(p. 109) ... यथा दीयमानभागभोगकरप्रवणिकरतुष्कदण्डकुमरगदियानकप्रभृति समस्तदायान् दास्यतेति ।
v3.c43.11
(p. 120) वैष्णवपूजाविधिगुरवे
v3.c43.12
(p. 121) प्रचुरपायसेन हविर्भुजं हुत्वा
v3.c43.13
(p. 123) प्रवणिकरहिरण्यनियतानियतान् दायान्
v3.c43.14
(5) Extract from Basahi grant Inscription of Govindohandra I, A. xiv p. 103
v3.c43.15
नमो वासुदेवाय ।...संवत् ११६१...यमुनायां स्नात्वा यथाविधानं मन्त्रदेवऋषिमनुष्यभूतपितृंश्च तर्पयित्वा सूर्ये भट्टारकं सर्वकर्तारं भगवन्तं शिवं विश्वाधारं वासुदेवं समभ्यर्च्य हुतवहं हुत्वा जीवन्तीपत्तलायां वसभीग्रामे समस्तजनपदान् संबोधयति यथा । ग्रामोयं मया क्षेत्रवनमधूकाकाशपातालसहितः सदशापराधदण्डः भागकूटकदशबन्धविंशत्युक्तप्रस्थाक्षपटलमस्थप्रतिहारप्रस्थआकरतुष्कदण्डवरवसेहिरण्यसर्वादायसंयुक्त... श्वतुराघाटविशुद्धः.....गौतमगोत्राय.....मेमे पौत्राय.....ज्योतिर्विदब्राह्मण अष्ढेकाय प्रदत्तः...लिखितंच पुरोहितजागूकमहत्तकश्रीबाल्हणप्रतिहारश्रीगौतम एषां सम्मत्या (6) Naihatti grant of Ballālasena E. I. XIV p. 159
v3.c43.16
ॐ नमः शिवाय...स श्रीकंठशिरोमणिविजयते देवस्तमीवल्लभः॥ वंशे तस्या- भ्युदयिनि सदाचारचर्यानिरूढी प्रौढा राधामकलितचरैः भूपयन्तोनुभावैः। शश्वद्विश्वा- भयवितरणस्थूललक्ष्यावलक्ष्यैः कीर्त्युल्लोलैः स्नपितवियतो जज्ञिरे राजपुत्राः। तेषां वंशे महोजाः प्रतिभटपृतनाम्भोधिकल्पान्तसूरः...सत्यशीलो...निरुपधिकरुणाधामसामन्तसेनः। तस्मादजनि वृषध्वजचरणाम्बुजषट्पदो गुणाभरणः। हेमन्तसेनदेवो वैरिसरःप्रलय हेमन्तः। ...तस्मादभूदखिल पार्थिवचक्रवर्ति निर्व्याजविक्रमतिरस्कृतसाहसाङ्कः। दिक्पालचक्र पुटभेदनवीतकीर्तिः पृथ्वीपतिर्विजयसेनपदप्रकाशः...अस्य प्रधानमहिषी जगदीश्वरस्य शुद्धान्तमौलिमणिराम विलासदेवी। देवी सुतं सुतपसं सुरुतरैर्सूत वल्लालसेनमतुलं गुणगौरवेन ...स खलु श्रीविक्रमपुरसमावासितश्रीमज्जयस्कंधावारात्। महाराजाधिराज श्रीविजयसेन देवपादानुध्यात परमेश्वर-परमाहेश्वर-परमभट्टारकमहाराजाधिराज श्रीमद्वल्लालसेनदेवः कुशली समुपजातअशेषराजराजन्यराज्ञिराणकराजपुत्रराजामात्यपुरोहितमहाधर्माध्यक्षमहा- सांधिविग्रहिक महासेनापतिमहामुद्राधिकृतअंतरंगबृहदूपरिक महाक्षपटलिक महाप्रतीहारमहा- भोगिकमहापीलुपति महागणस्थ दौस्साधनिकचौरुद्धरणिकनौबलहस्त्यश्वगोमहिषाजाविका- दिव्यापृतक गौल्मिकदण्डपाशिकदण्डनायकविषयपत्यादीन् अन्यांश्च सकलराजपादोपजी- विनो अध्यक्षप्रचारोक्तांश्च इह अकीर्तितान् चटभटजातीयान् जनपदान् क्षेत्रकरांश्च ब्राह्मणा- न् ब्राह्मणोत्तरान् यथाई मानयति बोधयति समादिशति च। मतमस्तु भवतां यथाश्रीवर्धमान भुक्त्यन्तःपाति उत्तरराढामण्डले स्वल्पदक्षिणवीथ्यां खाण्डयिल्हशासनशासनोत्तरस्थितः संघटियानयुत्तरः नारिचाशासनोत्तरस्थसंघटियानदीपाश्चिमोत्तरः...एवं चतुःसीमावच्छिन्न- वाल्लहट्टग्रामः श्रीवृषभशंकरनलेन सवास्तुनालखिलादिभिः तालत्रयाधिकचत्वारिंशदुम्मा- नसमेत आढकनवद्रोणोत्तरसप्तभूपटकात्मकः प्रत्यब्दं कपर्दक पुराणपञ्चशतोत्पात्तिकः सझाटविटपः सगतोर्भरः सजलस्थलः सगुवाकनिरिकरः सह्यदशापराधः परिहृतसर्वपीडः तृणयूतिगोचरपर्यन्तः अचाटभटप्रवेशः अकिंचिदप्रग्राहः समस्तराजभोगकरहिरण्यप्र- त्यायसहितः। वराहदेवशर्मणः प्रपौत्राय भट्टेश्वरदेवशर्मणः पौत्राय लक्ष्मीधरदेवशर्मणः पुत्राय भारद्वाजगोत्राय भारद्वाजाङ्गिरसबार्हस्पत्यप्रवराय सामवेदकौथुमशाखाचरणध्यायिने आचार्यश्रीओवासुदेवशर्मणे अस्मान्मातृश्रीविलास- देवीभिः सुरसरिते सूर्योपरागे दत्तहेमाभमहादानदक्षिणात्वेन उत्सृष्टः मातापित्रोरात्मनश्च पुण्ययशोभिवृद्धये आचन्द्राकं क्षितिसमकालं यावद्भूमिच्छिद्रन्यायेन ताम्रशासनीकृत्य प्रदत्तोस्माभिः अतःभवद्भिः सर्वैरनुमन्तव्यं भाविभिरपि भूपतिभिरपहरणे नरकपातभयात् पालने धर्मगौरवात् पालनीयम्। भवन्ति चात्र धर्मानुशंसिनः श्लोकाः.......... जितमखिल क्षितिपालः श्रीमद् बल्लालसेनभूपालः ओवासुशासने कृतदूतं हरिघोषसन्धि- विग्रहिक संवत् ११ वैशाखदिने १६ श्रीः (7) Extract from Madanapāla's Insc. LXIX J. B. (p. 11).
v3.c43.17
...रमावतीनगरपरिसरमावासितश्रीमज्जयस्कन्धावारात् । परमसौगतो महाराजाधिराजश्रीरामपतिदेवपादानुध्यातः परमेश्वरः परमभट्टारकः महाराजाधिराज श्रीमन्मदनपालदेवः कुशली । श्रीपौण्ड्रवर्धनभुक्तौ कोटीश्वरविषये हलावर्तमण्डले काष्ठगिरिसविशायाबाधिकोपेतसकेषदावर्चधरट्के त्रिंशतिकायां भूमौ समुपगताशेषराजपुरुषान् राजराजन्यकराजपुत्रराजामात्यमहासान्धिविग्रहिकमहाक्षपटलिकमहासामन्तमहासेनापति महाप्रतिहारदौःसाध्यसाधनिकमहाकुमारामात्यराजस्थानीयोपरिक चौरोद्धरणिकदाण्डिकदण्डपाशिकौलिकक्षेत्रप्रान्तपालकोट्टपालाङ्गरक्षकतदायुक्तविनियुक्त हस्त्यश्वोष्ट्रनौबलय्यापृत किशोरवडवागोमहिषाजाविकाध्यक्ष दूतप्रेषणिकगमगामिकअभित्वरमाण विषयपतिग्रामपतितरिशौल्किकगौल्मिकगौडमालवचोडखसहुणकुलिककर्णाटलाटचाटभटसेवकादीन् । अन्यांश्चाकीर्तितान् राजपादोपजीविनः प्रतिवासिनो ब्राह्मणोत्तरान् महत्तमोत्तमकुटुम्बिपुरोगण्डालपर्यन्तान् यथार्हं मानयति बोधयति समादिशति च । विदितमस्तु भवताम् । यथोपरिलिखितोयं ग्रामः स्वसीमातृणपूतगोचरपर्यन्तः सतलः सोद्देशः साम्रमधूकः सजलस्थलः सतोरिषः समाटविटपः सदरचापसारः सचौरोद्धरणिकः परिहृतसर्वपीडः अचाटभटप्रवेशः अकिंचित्प्रग्राहः समस्तभागभोगहिरण्यादिप्रत्यायसमेतः रत्नत्रयराजसंभोगवर्जितः । भूमिच्छिद्रन्यायेन आचन्द्रार्कक्षितिसमकालं पित्रोरात्मनश्च पुण्ययशोभिवृद्धये कौत्ससगोत्राय शाण्डिल्यासितदेवलप्रवराय पंडितश्रीभूषणसन्नहचारिणे सामवेदान्तर्गतकौथुमशाखाध्यायिने चम्पाहट्टियाय चम्पाहट्टिवास्तव्यवत्स्वामिप्रजापतिस्वामिपौत्राय शौनकस्वामिपुत्राय पंडितपुत्रश्रीवनेश्वरस्वामिशर्मणे पट्टमहादेवीश्रीचित्रमटिकायाः वेदव्यासप्रोक्तप्रवाचित महाभारतसमुत्सर्जितदक्षिणात्वेन भगवन्तं बुद्धभट्टारकमद्दिश्य शासनीकृत्य प्रदत्तोस्माभिः श्रुतो भवद्भिः सर्वैरिवानुमन्तव्यः भाविर्भिभूपतिभिर्भुमेदानफलगौरवात् अपहरणमहानरकपातभयाच्च दानमिदमनुमोदानुमोघपालनीयम् । प्रतिवासिमिश्च क्षेत्रकरैराज्ञाश्रवणविधेयीभूय यथाकालं समुचितभागभोगहिरण्यादिप्रत्यादेयोपनयः कार्यः इति संवत् ८ चंद्रगत्याचैत्रकर्मदिने ५ । ...रुत सकलनीतिज्ञो ...श्वैयंभोदधिः । सान्धिविग्रहिकःश्रीमान् भीमदेवोत्र दूतकः ।। राज्ये मदनपालस्य अष्टमे परिवत्सरे । ताम्रपट्टमिमं शिल्पी तथारीतसरोखनत् ।।
v3.c43.18
(8) Extract from Semra plates of Paramadideva (Chandella) St 1223 (1166 A. D.) E. I. IV p. 153.
v3.c43.19
ओम् । स्वस्ति । जयत्याल्हादयन् विश्वं विश्वेश्वरशिरोधृतः । चन्द्रात्रेय नरेन्द्राणां वंशश्चन्द्र इवोज्वलः । तत्र प्रवर्तमाने विरोधिविजयभाजिष्णुजयशक्तिविजयशक्तिवीराविर्भाभास्वरे परम. म. प. पृथ्वीदेवपादानुध्यात ...मदनवर्म...पर०परममाहेश्वरकालंजरधिपति श्रीमत्परमर्दिदेवो विजयी ।।...विकौरविषये सट्टौडा द्वादशक तथा राष्ट्रसक्त टांद- द्वादशक...ग्रामाणामुपगतान ब्राह्मणानन्यांश्च मान्यानधिकृतान् कुटुम्बिकायस्थदूत-वैद्यमहत्तरान् मेदचण्डालपर्यन्तान् सर्वान् संबोधयति समाज्ञापयति अस्तु वः संविदितं यथोपलिखिताः ग्रामाः सजलस्थलाः सस्थावरजङ्गमाः स्वसीमावच्छिन्नाः साधूर्ध्वाः भूतभविष्यद्वर्तमाननिःशेषादायसहिताः प्रतिषिद्धचाटादिप्रवेशाः ... अजयसागरसंबद्धलटीआर्नां हलचतुष्टयावच्छिन्ना मदनपुरे भूमिः संवत् १२२३ वैशाखसुदि ७ गुरुवासरे... विधिवत्स्नात्वा देवमनुष्यपितॄन् संतर्प्य भास्करपूजापुरःसरचराचरगुरुं भगवन्तं भवानीपतिमभ्यर्च्य हुतभुजि हुत्वा कुशलतापूतेन हस्तोदकेन नानागोत्रेभ्यो नानाप्रवरभ्यो नानाशाखाध्यायिभ्यो नानानामभ्यो ब्राह्मणेभ्यो प्रदत्ताः...पराशरगोत्रजयशर्मपुत्रहरिशर्मा एषां पदमेकं...इति मत्वा भवद्भिः भागभोगादिकं सर्वमेभ्यः समुपनेतव्यम्। अमीषां समन्दिराकारान् सनिर्गमप्रवेशान्सर्वान्शनेष्कपिसणाध्मधूकादिभूरुहान सवनश्वभ्रनिधानान् सलोहायाकरान् सगोकुलान् अपरैरपि सीमान्तर्गतवस्तुभिः सहितान् सबाह्याभ्यन्तरदायान् भुंजानानां कर्षातां कर्षयतां दानाधानविक्रयं वा कुर्वतां न केनचित् काचिद्बाधा कर्तव्या स्वहस्तोयं राजश्रीपरमर्दिदेवस्य मतं मम ॥ लिखितं वास्तववंशेन पृथ्वीधरेण । उत्कीर्णं च पित्तलहारपाल्हणेन । मंगल महाश्रीः ॥
v3.c43.20
(9) Bhopal plates of Udayavarman Paramāra I.A. XIV p 254-5
v3.c43.21
ॐ स्वस्ति जयोऽभ्युदयश्च । जयति व्योमकेशोसौ यः सर्गाय बिभर्ति तम् । ऐन्दवं शिरसा लेखं जगद्वीजाङ्कुरारुतिम् ॥ तन्वन्तु वः स्मरारातेः कल्याणमनिशं जटाः । कल्पान्तसमयोड्डामतडिद्वलयपिङ्गलाः ॥ परमभ० महारा० परमे० श्रीमद्यशोवर्मदेवपादानुध्यात प. भ. म. प० श्रीमज्जयवर्मदेवराज्ये व्यतीते निजकरुकरवालप्रसादावाप्तनिजाधिपत्यसमस्तप्रशस्तोपेतसमधिगतपञ्चमहाशब्दालंकार विराजमान महाकुमार श्रीमल्लक्ष्मीवर्मदेवपादानुध्यात समस्तप्रशस्तोपेत समधिगतपञ्चमहाशब्दालंकार विराजमान महाकुमार श्री हरिश्चंद्रदेवसुत श्रीमत् उदयवर्मदेवो विजयोदयी ॥ विन्ध्यमण्डले नर्मदापुर प्रतिजागरणक वोढशिरासक्तअष्टचत्वारिंशन्मध्ये गुणोराग्रामनिवासिनः प्रतिग्रामनिवासिनश्च समस्तराजपुरुष वैश्यिक पट्टकिल जनपदादीन् ब्राह्मणोत्तरान्बोधयत्यस्तु वः संविदितं यथा ॥ अस्माभिः श्रीविक्रमकालातीत षट्पञ्चाशदधिकद्वादशशत संत्सरान्तः पाति अङ्के १२५६ वैशाख शुदि १५ पौर्णमास्यां तिथौ विशाखा नक्षत्रे परिधोगे रविदिने महावैशाख्यां पर्बणि गुवाडा घट्टे रेवायां स्नात्वा सिनपवित्रवाससी परिधाय देवऋषिमनुष्यान्संतर्प्य चराचरगुरुं भगवन्तं भवानीपतिं समभ्यर्च्य समिकुशतिलाभाणाभूतिभिः हिरण्यरेतसं हुत्वा भानवे अर्घ विधाय कपिलां त्रिः प्रदक्षिणीकृत्य उपस्पृश्य च संसारस्यासारतां दृष्ट्वा नलिनीदलगत जललवतरलतरं यौवनं धनं जीवितं चावेक्ष्य ... गर्गगोत्राय गर्गशैन्याङ्गिरस इति त्रिपवराय वाजसनेयशासिने अग्निहोत्री यज्ञधरसुत द्विवेदी पुरोधास माल्हुशर्मणे ब्राह्मणाय उपरलिखित गुणोराग्रामो निधिनिक्षेप
v3.c43.22
कल्याण धनसहितः सवृक्षमालाकुलः। चतुष्कटंकविशुद्धो वापीकूपतडागारामनदीस्रोतवाडवाटिकाद्युपयुक्तः सर्वाभ्यंतरसिद्धया सह यावच्चंद्रदिवाकरसमुद्रसरिच्छ्रासनीकृत्य प्रदत्तः तदत्र ग्रामनिवासि पट्टकिलादि लोकैः तथा कर्षकैश्च यथोत्यद्यमानभागभोग-कराहिरण्यादिकमाज्ञाश्रवणविधेयैर्भूत्वा। अत्र ग्रामीयं सर्वं अस्मैः प्रदातव्यम् सामान्येतद् पुण्यफलं बुद्धा अस्मद्वंशैरन्यैरपि भाविवोक्तृभिरस्मत् प्रदत्तधर्मादायोयममन्तव्यः पालनीयश्च... स्वहस्तोज्यं महाकुमार श्री उदयवर्मदेवस्य दूतकः श्रीमण्डलिक क्षेमराजःश्रीः
v3.c43.23
(10) Extract from Goharwa plates of Karnadeva E. I. XI p.141
v3.c43.24
(शिवस्तुतिः... चंद्रवंशः... भरतः... हैहय...) स एष परम वामदेवपादानुध्यात प०--परममाहेश्वरत्रिलिंगाधिपतिश्रीमत्कर्णदेवः निजभुजोपार्जिताश्वपतिगजपतिनरपतिराजत्रयाधिपतिः कुशली।...महादेवी महाराजपुत्रो महामंत्री महासान्धिविग्राहिको महामात्यो महाधर्माधिकारिणको महाप्रतीहारो महाक्षपटलिको महाभाण्डगारिको महासामन्तो महाप्रमत्तवारो महाश्वसाधनिको एतानन्यांश्चाकीर्तितान् यथास्थाननियुक्तराजपुरुषान् कोशाम्बपत्तलायां चन्द्रपहाग्रामनिवासिनो निखिलजनपदान्यथां मानयति बोधयति समाज्ञापयति विदितमस्तु भवतां यथा ग्रामोयं सजलस्थलः साग्रमधूकः सगर्तोषरः सलोहलवणाकरः स्वसीमापर्यतः सवनतृणयूतिगोचरपर्यन्तः। विद्भीकोण्डिनगोत्रायाङ्गिरसाम्बरषियौवनाश्वत्रिप्रवराय वाजसनेयशाखिने उपाध्याय सीलुपौत्राय अवसयिक मालुपुत्राय पण्डितश्रीशान्तिशर्मणे... गंगायां स्नात्वा भगवन्तं शिवभट्टरकं समभ्यर्च्य--प्रदत्तः इति मत्वा यथादीयमानभोगभागहिरण्यादिसमस्तराजप्रत्यादायाः एतस्याज्ञाश्रवणविधेयैर्दातव्या...लिखितं कराणिकश्योसर्वानन्देन। उत्कीर्णं च वियानन्देन। मंगलं
v3.c43.25
(11) Extract from Miraj plates of Jayasimha Western Chlālukya of Kalyan A. D. 1024 ( I. A. VIII, p. 18 ).
v3.c43.26
...स तु श्रीपृथ्वीवल्लभमहाराजाधिराजपरमेश्वरपरमभट्टारकसत्याश्रयकुलतिलक-समस्तभुवनाश्रयचालुक्याभरणश्रीमज्जगदेकमल्लदेवः श्रीमद्दुभनरेद्रदेवः कुशली। सर्वानिव यथासंबध्यमानकान् राष्ट्रविषयपतियामकूटकआयुक्तकनियुक्तकाधिकारिकमहत्तरादीन् समादिशत्यस्तु वः संविदितम् यथा अस्माभिः शकनृपकालातीतसंवत्सरशतेषु नवसु षट्त्वारिंशदधिकेषु अंकतः संवत९४६लक्ष्मी संवत्सरान्तर्गतवैशाखपौर्णमास्यामादित्यवारे यं च द्रमिलाधिपतिं बलवन्तं चोलं निर्धात्य सप्तकोंणाधीश्वराणां सर्वस्वं गृहीत्वा उत्तरादिग्विजयार्थं कोल्हापुरसमीपसमावासितनिजविजयस्कन्धावारात्...विषयान्तःपाति मुहुनीग्रामजाताय कौशिकगोत्राय बहुचशाखिने ब्रह्मचारिणे श्रीधरभट्टपौत्राय रेवणार्थभट्टपुत्राय वासुदेवार्थशर्मणे यजनयाजनादिष्टकर्मनिरताय वेदवेदांगपारगाय पडोरेद्वि सहस्रान्तःपातिकरटिकन्नचिशतमध्ये मडभूरुग्रामः सधान्यहिरण्यादेयः निधिनिधान- समेतः राजकीयानामनङ्गुलिमक्षेेपणीयः सशुल्कः सर्वकरबाधापहतः सर्वंनमस्योऽ- प्रहारो दत्तः...शासनाधिकारिमहाप्रचण्डदण्डनायकश्रीमत्प्रणायर्यप्रतिबद्धलेखक माइय्येण लिखितम् । मंगलं महाश्रीः श्रीः श्रीः ॥
v3.c43.27
(12) Extract from Bhadan grant of Aparājita Śilāhāra E. I. III, p. 267.
v3.c43.28
ओं ... (समराष्ट्रकूटवंशो वर्णितः) ... श्रीमत्कुलदेवसंजातव्यपायनष्टष्ट- रराज्ये स्वतेजोनुभावात्समधिगतपंचमहाशब्दो तगरपुरे...मलगलग्गण्ड...नन्निसमुद्रप्रताप- मार्तंड शनिवारविजयदिसमस्तराजावलिसमलंकृत...अपराजितदेवराजः सर्वानिव यथासं- बध्यमानान् आगामीग्रामप्रभोक्तृसामन्तराजपुत्रपुरपतिवर्गस्थानप्रभृतिप्रधानप्रधाना- न्जनान् प्रणतिपूजासमादेशैः समनुबोधयति...संवत् ९१९आषाढवदि ४श्रीस्थानके समव- स्थितस्य राज्ञो दक्षिणायनकर्कसंक्रान्ति...चतुर्दशयामशतोपलक्षितकौकणान्तःपातिमहि- रिहारविषयान्तर्गतभादानग्रामो...आघारपडिगह...(दोषसमन्वित !) सोद्रंगसपरिकरःअ- चाटभटप्रवेशः...श्रीलोणादित्यदेवाय...आम्बूश्रेष्ठिवापैयाश्रीशमणिकचेलापैयभोजकीविप्रगो वणैयादिगुणपौरनगराधिष्ठितहस्तोदकं विधाय हरिहरहिरण्यगर्भदनादिदेवान् श्रद्धया संपूज्य पुत्रपौत्राद्युपभोगवृत्तित्वेन ग्रामः प्रदत्तः । भुंजतो भोजयतो वा रुषतः कर्षयतो वा न केनचित् परिपन्था कर्तव्या । ... महामण्डलेश्वरश्रीमदपराजितदेवो लेखकहस्तेनारोपयति स्वमतं मतं मम श्रीमदपराजितदेवस्य विरुद्धराजनियमान् महामात्य श्रीसंगल्लयेमहासांधिविग्रहिकीसपैयेच सति जसंगवैव्यसूनुना सजाताभ्यनुज्ञेन प्रतिहस्तकअम्बपैयेन शासनमिदं लिखितं तच्च स्थानके ध्रुवम्...तथा भूयोपि व्यवस्था चात्र नन्वव्यावशप्रतिवर्षनगरे राजकुलस्य अर्हणाभ्यार्थे दरमणौ २६० अंकतः दातव्यम्।मंगलं महाश्रीः
v3.c43.29
(13) Extract from Bhandup plates of Chhittarāja E. I. XII, Śilāhāra seal has a raised Garuda and a golden Garuda banner.
v3.c43.30
...तथैतद्राज्यचिन्ताभारसमुद्वहत्सु सर्वाधिकारिश्रिनारायणटैय सांधिविहिकश्रीसीहपैय्य- कर्णाटसांधिविहिकश्रीकपर्दै श्रीकरणादिर्पचधानेषु सत्सु समागामिराजपुत्रमंत्रिपुरोहित अमात्यप्रधानप्रधाननैयोगिकास्तथाराष्ट्रपतिविषयपतिनगरपतिग्रामपतिनियुक्तानिराज- पुरुषजनपदास्तथा हैयमनगर पौरशिवगर्भभृतश्च प्रणतिपूजासत्कार समादेशैः समादिशति शक नुप ...... ९४८ कार्तिकशुद्ध १५ आदित्यग्रहणपर्वणि स्नात्वा सविन्ने अर्घ्य दत्वा ... उमापतिमभ्यर्च्य...पाराशरगोत्राय छन्दोगशास्त्रिने आमदेवाय ...बलिचरुवैश्वदेवअग्निहोत्रकृतक्रियाक्षपरिहपोषणार्थ १ स्थानकान्तर्गतषट्षष्टिविषयान्तः पातिगौरायामान्तर्वर्तिक्षेत्रं ।.......
v3.c43.31
(14) Extract from Bhavnagar Insc. p. 157.
v3.c43.32
ॐ...राज्येऽमुख्यमहीभुजोभवदिहश्रीगुहिलाख्यान्वये श्रीसीहार इति प्रभूतगरिमाधारो धराभडनम्। चौलुक्यांगनिगूहकः सहजिगः ख्यातस्तनूजस्ततस्तत्पुत्रा बलिनो- बभुवुरवनौ सौराष्ट्रराक्षमाः॥...ओ०श्रीसहाजिगपुत्रठ०श्रीमुलुकेनश्रीसहाजिगेश्वरदेवस्या- नवरतपञ्चोपचारपुजाहेतोःश्रीमन्मंगलपुरमंडपिकायां का०१दिनंप्रति। तथा बलीवर्दछाटमा- णकाभम्ये छाटं प्रतिका०१कणभृतगढकं प्र०का०४तथारासभाछाटाप्र०॥ ०तथा समस्तलोकेन निःशेषवालिकारैः पञ्चहराबेरीवाटयाप्र०॥तथापत्रभरकउंटभरंप्रतिका०२तथा- पत्रभरगंत्री प्रतिद्र.१ क्षेत्रं प्रतिउच्चाराभाव्येका.१ आगरमध्ये खुंटितखरालिहासाका।
v3.c43.33
...तथालाटिवद्रापथकेबहन्तशुल्कमंडपिकायामध्याव दिनंप्रतिठ०श्रीमुलुकेन रूपकैकः प्रदत्तः॥...१यूतमध्येदिनप्रतिका१...तयावीडहराकैरीप्रभृतीनां प्रत्येक पत्र ५०... मडावापूग १...विक्रमसं १२०२ सिंहसं० ३२ अश्विनवदि १३॥ कृतिरियं परम पाशुपताचार्यामहापंडितश्रसिवज्ञस्य