Ashvamedhabhashya (Aśvamedhabhāṣya)
अश्वमेधभाष्य
- Language
- Sanskrit
- Date
- 1000–1200 CE
- Author
- Bhaṭṭabhāskara Miśra
- Extent
- 395 passages, 11,331 words
- Text
- partly digitised
- Source
- archiveorg · Taittiriya Brahmana With The Commentary Of Bhattabhaskaramisra; ed. A. Mahadeva Sastri; Bibliotheca… · Scan of a printed edition hosted by the Internet Archive (archive.org); the ancient text is in the public…
Contents
- 1 — 6 parts
- 2 — 97 parts
- 3 — 9 parts
- 4 — 94 parts
- 5 — 6 parts
- 6 — 54 parts
- 7 — 22 parts
- 8 — 45 parts
- 9 — 61 parts
Text
1.2
yada̍śvame̱dhassa̱mṛddhyai̍ | ⁴pu̱ṇyaṃnāma de̱vayaja̍nama̱dhyava̍syati | puṇyā̍me̱va tena̍ kī̱rtimu̱bhi ja̍yati | 'apa̍dātīnu̱tvija̍ssamā̱vaha̍ntyā su̍brahma̱ṇyāyāṃḥ| su̱vargasya̍ lo̱kasya̱ sama̍ṣṭyai | ⁶ke̱śa̱śma̱śru va̍pate | na̱khāni̍ nikṛ̱ntate̍ | du̱to dhā̍vate | snāti̍
aha̍ta̱ṃ vāsa̱ḥ pari̍dhatte | pā̱pmano̱'paha̍tyai | vā̱caṃya̍tvopa̍vasati | su̱vargasya̍ lo̱kasya̱ guptyai̍ | rātri̍ṃ
jāgṛ̱rya̍nta āsate | su̱vargasya̍ lo̱kasya̱ sama̍ṣṭyai
1.1-2
karma̍ dhatte pañca̍ ca
1.3
'catu̍ṣṭayya̱ āpo̍ bhavanti | catu̍śśapho vā aśva̍ḥ prājāpa̱tyassa̱mṛddhyai̍ | tā di̱gbhyassa̱mābhṛ̍tā
bhavanti | di̱kṣu vā āpa̍ḥ | anna̱ṃ vā āpa̍ḥ | a̱dmyo vā anna̍ṃ jāyate | yade̱vādbhyo'nna̱ṃ jāya̍te
tadava̍rundhe | tāsu̍ brahmauda̱naṃ pa̍cati | reta̍ eva tadda̍dhāti
1.4
catu̍śśarāvo bhavati | di̱kṣveva prati̍
tiṣṭhati | ³u̱bha̱yatò̍ ru̱kmau bha̍vataḥ | u̱bha̱yata̍ e̱vāsmi̱nnuca̍ṃ dadhāti | uddha̍rati śṛta̱tvāya̍ | sa̱rpiṣvā̍nbhavati medhya̱tvāya̍ | ca̱tvāra̍ ārśe̱yāḥ prāśna̍nti
di̱śāme̱va jyoti̍ṣi juhoti | ⁴ca̱tvāri̱ hira̍ṇyāni
dadāti | di̱śāme̱va jyotī̱m̐ṣyava̍ rundhe
1.5
⁵yadājya̍mu̱ñchiṣya̍te | tasmi̍nraśa̱nāṃ nyu̍nakti | pra̱jāpa̍tirvā oda̱naḥ | reta̱ ājya̍m | yadājye̍ raśa̱nāṃ nyuna̱kti̍ | pra̱jāpa̍time̱va reta̍sā̱ samardha̍yati | ⁶darbha̍mayīṃ raśa̱nā bha̍vati | ba̱hu vā e̱ṣa ku̍ñca̱ro'me̍dhyamupa̍
gacchati | yadaśva̍ḥ | pa̱vitra̱ṃ vai darbhāḥ
1.6
yaddarbha̍mayīṃ raśa̱nā bharva̍ti | pu̱nātye̱vaina̍m | pū̱tamaina̱ṃ medhya̱māla̍bhate | ⁷aśva̍sya̱ vā ālabdha̍sya mahi̱moda̍krāmat | sa ṛ̱tvija̍ḥ prāvi̍śat | tanma̍ha̱rtvijāṃ mahartviktvam | yanma̍ha̱tvija̍ḥ prāśnanti̍
ma̱himāna̍me̱vāsmi̱ntadda̍dhati | aśva̍sya̱ vā ālaṃndhasya̱ retu uda̍krāmat | tatsu̱varṇa̱m̐ hira̍ṇyamabhavat | yathsu̱varṇa̱m̐ hira̍ṇyaṃ dadā̍ti | reta̍ eva tadda̍dhāti | oda̍ne dadāti | reto̱ vā oda̍naḥ | reto̱
hira̍ṇyam | reta̍saivāsmi̱nnteto̍ dadhāti
2.2
da̱dhāti̱ rundhe̱ darbhā aṃbhavadvṛṣaṭṭhe
2.7
'yo vai brahma̍ṇe de̱vebhya̍ḥ pra̱jāpa̍taye'pra̍tiprocyāśvaṃ medhya̍ṃ badhnāti̍ | ā de̱vatā̍bhyo vṛścyate | pāpī̍yānbhavati | yaḥ prati̱procya̍ | na de̱vatā̍bhya̱ ā
vṛ̍ścyate | vasī̍yānbhavati | yadāha̍ | brahma̱nnaśva̍ṃ medhya̍ṃ
bhantsyāmi̍ de̱vebhya̍ḥ pra̱jāpa̍taye̱ tena̍ rādhyāsa̱miti̍
brahma̱ vai brahmā̍ | brahma̍ṇa e̱va de̱vebhya̍ḥ pra̱jāpa̍taye
prati̱procyāśva̍ṃ me̱dhya̍ṃ badhnāti
2.8
na de̱vatā̍bhya̱ ā
vṛ̍ścyate | vasī̍yānbhavati | deva̱sya̍ tvā savi̱tuḥ
pra̍sa̱va iti̍ ra̱śanāmāda̍tte prasū̍tyai | a̱śvinoᳵrbā̱hubhyāmityā̍ha | a̱śvinau̱ hi de̱vānā̍madhva̱ryū āstā̍m | pū̱ṣṇo hastā̍bhyā̱mityā̍ha̱ yatyai̍ | ³vyṛ̍ddha̱ṃ vā
e̱tadya̱jñasya̍ | yada̍yaju̱ṣkeṇa kri̱yatai̍ | i̱māma̍gṛbhṇanraśa̱nāmṛ̱tasyetya̍dhi̱vada̍ti yaju̍ṣkṛtyai | ya̱jñasya̱ samṛ̍ddhyai
2.9
⁴tadā̍huḥ | dvāda̍śāratnī raśa̱nā karta̱vyā 3 trayo̍daśāra̱tnī 3 riti̍ | ṛ̱ṣa̱bho vā e̱ṣa ṛ̍tū̱nām | yatsaṃvathsa̱raḥ | tasya̍ trayoda̱śo māso̍
vi̱ṣṭapa̍ṃ | ṛ̱ṣabha e̱ṣa ya̱jñānā̍m | yada̍śvame̱dhaḥ
yathā̱ vā ṛ̍ṣa̱bhasya̍ vi̱ṣṭapa̍m | e̱vame̱tasya̍ vi̱ṣṭapa̍m
trayoda̱śamara̍tnim̐ raśa̱nāyā̱ṃmupā̍da̱dhāti̍
2.10
yatha̍rṛṣa̱bhasya̍ vi̱ṣṭapam̐̍ sa̱m̐skaroti̍ | tā̱dṛge̱va tat
pūrva̱ āyu̍ṣi vi̱dathe̍ṣu ka̱vyetyā̍ha | āyu̍re̱vāsmi̱ndadhāti | tayā̍ de̱vāssru̱tamāba̍bhūvu̱rityā̍ha | bhūti̍me̱vopāva̍rtate | ṛ̱tasya̱ sārmantsa̱ramā̍ra̱pantītyā̍ha
sa̱tyaṃ vā ṛ̱tam | sa̱tyenai̱vaina̍mṛ̱tenā̍ra̍bhate | ⁵a̱bhidhā a̱sītyā̍ha
2.11
tasmā̍da̱śvame̍dhayā̱jī sarvā̍ṇi bhū̱tānya̱bhibha̍vati | bhuva̍ṃnama̱sītyā̍ha | bhū̱māna̍me̱vopai̍ti | ya̱ntā'sītyā̍ha | ya̱ntāra̍me̱vaina̍ṃ karoti
dhṛ̱rtā'sītyā̍ha | dhṛ̱rtāra̍me̱vaina̍ṃ karoti | so'̱gniṃ vai̍śvāna̱ramityā̍ha | a̱gnāve̱vaina̍ṃ vaiśvāna̱re ju̍hoti
sapra̍tha̱samityā̍ha
2.12
pra̱jayai̱vaina̍ṃ pa̱śubhi̍: prathayati | svāhā̍kṛ̱ta ityā̍ha | homa̍ṃ e̱vāsyai̱ṣaḥ | pṛ̱ṣṭhi̱ṭhyāmi̱tyā̍ha | a̱syāme̱vaina̍ṃ prati̱ṣṭhāpa̍yati | ya̱ntā rā̍jya̱ntā̍'si̱ yama̍no dha̱rtā'si̱ dharu̍ṇa̱ ityā̍ha
rū̱pame̱vāsyai̱tanma̍hi̱māna̍ṃ vyāca̍ṣṭe | ⁶kṛ̱ṣyai tvā kṣemā̍ya tvā ra̱yyai tvā poṣā̍ya tvetyā̍ha | ā̱śiṣa̍me̱vaitāmāśā̍ste | ⁷sva̱gā tvā̍ de̱vebhya̱ ityā̍ha | de̱vebhya̍
e̱vaina̍m̐ sva̱gā ka̍roti | svāhā̍ tvā pra̱jāpa̍taya̱
ityā̍ha | prā̱jā̱pa̱tyo vā aśva̍: | yasyai̍va de̱vatā̍yā̱ āla̍bhyatè̍ | tayai̱vaina̍m̐ sama̍rdhayati
2.3
ba̱dhnāti̱ samṛ̍ddhyai̱ upāda̍dhātya̱sītyā̍ha̱ sapra̍thasa̱mityā̍ha de̱vebhya̱ ityā̍ha̱ paśca̍ ca
2.13
'yaḥ pi̱tura̍nujāyāḥ pu̱traḥ | sa pu̱rastā̍nnayati
yo mā̱tura̍nujāyāḥ pu̱traḥ | sa pa̱ścānna̍yati | viṣvaṃśca̍me̱vāsmā̍tpā̱pmāna̍ṃ vivṛ̍hataḥ | yo arva̍nta̱ṃ jighāṃ2sati̱ tama̱bhya̍mīti̱ varu̍ṇa̱ iti̱ śvāna̍ṃ catura̱kṣaṃ
prasau̍ti | pu̱ro martaiḥ pu̱raśveti̱ śuna̍ścatura̱kṣasya̱ praha̍nti | śvaive vai pā̱pmā bhrātṛ̍vyaḥ | pā̱pmāna̍me̱vāsya̱ bhrātṛ̍vyaꣲ hanti | ²sai̱dhra̱kaṃ musa̍laṃ bhavati
2.14
karma̍ karmaivāsmai̍ sādhayati | paum̐ścale̱yo ha̍nti
pum̐śca̱lvāṃ vai de̱vā꣪śuca̱ṃ nya̍dadhuḥ | śu̱caivā̱sya̱ śuca̍ꣲ hanti | ³pā̱pmā vā e̱tarmīpsa̱tītyā̍huḥ
yo'śva̍me̱dhena̱ yaja̍ta̱ iti̍ | aśva̍syādhaspa̱damupa̍āsyati | va̱jro vā aśva̍ḥ prājāpa̱tyaḥ | vajre̍ṇaiva
pā̱pmāna̱ṃ bhrātṛ̍vya̱mava̍krāmati | ^4da̱kṣiṇā̍'pa̍plāvayati
2.15
pā̱pmāna̍me̱vāsmā̱cchama̍lamapa̍ṃ plāvayati | ^5ai̱ṣī̱ka u̍ddū̱ho bha̍vati | āyu̱rvā i̱ṣīkā̍ :
āyu̍re̱vāsmi̍ndadhāti | a̱mṛta̱ṃ vā i̱ṣīkā̍ : | a̱mṛtaṃme̱vāsmi̍ndadhāti | ve̱ta̱sa̱śā̱kho̱pasa̍ṃbaddhā bhavati
a̱psu̱yoni̱rvā aśva̍: | a̱psu̱jo ve̱ta̱saḥ | svāde̱vaina̱ṃ yone̱rnirmi̍mīte | pu̱rastā̍tpratyañca̍ma̱bhyudd̍hati
pura̱stā̍dde̱vāsmi̍npra̱tīcya̱mṛta̍ṃ dadhāti | 'a̱haṃ ca̱ tvaṃ
ca̍ vṛtraha̱nniti̍ bra̱hmā yaja̍mānasya̱ hasta̍ṃ gṛ̱hṇāti̍
bra̱hma̱kṣa̱tre e̱va saṃda̍dhāti | a̱bhikratvendū̱ bhūra̍dha̱ jmannitya̍dhva̱ryuryaja̍mānaṃ vācayatya̱bhija̍ityai
2.4
bhava̍ti̱ plāva̍yati̱ mimī̍te̱ paśca̍ ca̱
2.16
'ca̱tvāra̍ ṛ̱tvija̱ssamu̍kṣanti | ā̱bhya e̱vaina̍ṃ
ca̱tasṛ̍bhyo̱ digbhyo'bhi samara̍yanti | 'śa̱tena̍ṃ rājapu̱traissa̱hādhva̱ryuḥ | pu̱rastā̍tpratya̱ṅṅiṣṭha̱nprokṣa̍ti
a̱nenāśvena medhye̍ne̱ṣṭvā | a̱yagṃ rājā̍ vṛ̱traṃ va̍dhyāditi̍ | rā̱jyaṃ vā a̍dhva̱ryuḥ | kṣa̱tragṃ rā̍japu̱traḥ | rājye̍nai̱vāsminkṣatraṃ da̍dhāti | śa̱tenā̍rā̱jabhi̍ru̱graissa̱ha
brahmā
2.17
da̱kṣiṇa̱ta udā̱ṅṅiṣṭha̱nprokṣa̍ti | ane̍nāśve̍na me̱dhye̍ne̱ṣṭvā | a̱yagṃ rājā̍'pratidhṛ̱ṣyo̍'stviti̍ | bala̱ṃ vai brahmā̍ | ba̱lama̍rā̱jo̱graḥ | bale̍naivā̱sminbala̍ṃ dadhāti | ⁴śa̱tena̍ṃ sūtagrā̱ma̱ṇibhi̍ssa̱ha
hotā̍ | pa̱ścātprāṅti̍ṣṭha̱nprokṣa̍ti | ane̱nāśve̍na medhye̍ne̱ṣṭvā | aya̍ 5 rā̱jñā'syai̱ viśa̍ḥ
2.18
ba̱hu̱gvai
ba̍hu̱śvāyai̍ bahvajā̱vikā̍yai | ba̱hu̱vrī̱hiya̍vāyai bahumāṣati̱lāyai̍ | ba̱huhi̍raṇyāyai bahuha̱stiṃkā̍yai | ba̱hu̱dāsa̍pūru̱ṣāyai̍ rayi̱matyai̍ puṣṭima̱tyai | ba̱hu̱rāya̱spoṣā̍yai
rā̱jñā'stviti̍ | bhū̱mā vai hotā̍ | bhū̱mā sū̍tagrā̱ma̱ṇya̍: | bhū̱mnaivā̍sminbhū̱māna̍ṃ dadhāti | ⁵śa̱tena̍ṃ kṣattasaṃgrahī̱tṛbhi̍ssa̱hodgātā̍ | u̱ttara̍to dakṣiṇā tiṣṭha̍nprokṣa̍ti
2.19
ane̱nāśve̍na̱ medhye̍ne̱ṣṭvā | aya̍ 5
rājñā sarva̱māyu̍retvati̍ | āyu̱rvā u̍dgātā | āyu̍ḥ
kṣattasaṃgrahītāra̍ḥ | āyu̍re̱vāsmi̱nnāyu̍rdadhāti
śa̱taḥ śata̍ṃ bhavanti | śa̱tāyu̍ḥ puru̍ṣaśśa̱tendri̍yaḥ
āyu̍ṣye̱vendri̍ye prati̍tiṣṭhati | ⁶catu̍śśatā bha̍vanti
cata̍sro diśa̍ḥ | dikṣve̍va prati̍ tiṣṭhati
2.5
brahmā viśa̍ ukṣati̱ diśa̱ ekai̍ ca
2.20
¹yathā̱ vai ha̱viṣo̍ gṛhī̱tasya̍ skanda̍ti | e̱vaṃ vā
e̱tadaśva̍sya skandati | yanni̱ktamanā̍labdha̱mutsṛ̱ja¹yathā vā ityādi || gṛhītasya haviṣa iva aśvasya
skandasthānīyamidaṃ yat niktaṃ snānaśodhitaṃ anālabdhaṃ asaṃjñaptaṃ
utsṛjanti | tasmāt etaddoṣaparihārāya aśvasya stokān vipruṣaḥ
anumantrayamāṇāḥ stokyāḥ 'agnaye svāhā somāya svāhā'
nti | yathstokyāṃ anvāha̍ | sarva̍hutame̱vaina̍ karotyaska̍ndāya | aska̍nna̱ hi tat | yahu̱tasya̱ skanda̍ti
²sahasra̱manvā̍ha | sa̱hasra̍saṃmitassuva̱rgo lo̱kaḥ | su̱varga̍syai̱ lo̱kasyā̱bhiji̍tyai
2.21
³yatpari̍mitā anu̱
brū̱yāt | pari̍mitamava̍ rundhīta | apa̍rimitā anvā̍ha | apa̍rimitassuva̱rgo lo̱kaḥ | su̱varga̍syai lo̱kasya̱ sama̍ṣṭyai | ⁴stokyā̍ṃ juhoti | yā e̱va va̱rṣyā
āpa̍ḥ | tā ava̍rundhe | ⁵a̱syāṃ ju̍hoti | i̱yaṃ vā
a̱gnirvai̍śvāna̱raḥ
2.22
a̱syāme̱vainā̱ḥ prati̍ṣṭhāpayati | u̱vāca̍ ha pra̱jāpa̍tiḥ | sto̱kyā̍su vā a̱hama̍śvame̱dham̐ sam̐sthā̍payāmi | tena̱ tatsam̐sthi̍tena
carāmīti̍ | a̱gnaye̱ svāhetyā̍ha | a̱gnaya̍ e̱vaina̍ṃ
juhoti | somā̍ya̱ svāhetyā̍ha | somā̍yai̱vaina̍ṃ
juhoti | sa̱vi̱tre svāhetyā̍ha | sa̱vi̱tra e̱vaina̍ṃ juhoti
2.23
sara̍svatyai̱ svāhetyā̍ha | sara̍svatyā
e̱vaina̍ṃ juhoti | pū̱ṣṇe svāhetyā̍ha | pū̱ṣṇa e̱vaina̍ṃ
juhoti | bṛha̱spata̍ye̱ svāhetyā̍ha | bṛha̱spata̍ya e̱vaina̍ṃ
juhoti | a̱pāṃ modā̍ya̱ svāhetyā̍ha | a̱dbhya e̱vaina̍ṃ
juhoti | vā̱yave̱ svāhetyā̍ha | vā̱yava̍ e̱vaina̍ṃ juhoti
2.24
mi̱trāya̱ svāhetyā̍ha | mi̱trāyai̱vaina̍ṃ juhoti | varu̍ṇāya̱ svāhetyā̍ha | varu̍ṇāyai̱vaina̍ṃ juhoti
e̱tābhya̍ e̱vaina̍ṃ de̱vatā̍bhyo juhoti | ⁸daśa̍daśa sa̱ṃpādya̍
ju̱ho̱ti̱ | daśā̍kṣarā vi̱rāṭ | anna̍ṃ vi̱rāṭ | vi̱rājaivānnādya̱mava̍rundhe | ⁹pra vā e̱ṣo'smāllo̱kācca̍yavate̱
yaḥ parā̍cīrāhutīrju̱hoti̍ | punaḥpunara̱bhyāva̍rtaṃ juhoti | a̱sminne̱va lo̱ke prati̍tiṣṭhati | ¹⁰e̱tāgṃ
ha̱ vāva so'śvame̱dhasya̍ sa̱gṃsthitimavā̍cāskandāya
aska̍nna̱g̱ṃ hi tat | yadya̱jñasya̍ sa̱gṃsthita̍sya̱ skanda̍ti
2.6
a̱bhiji̍tyai vaiśvāna̱rassa̍vi̱tra e̱vaina̍ṃ juhoti
vā̱yava̍ e̱vaina̍ṃ juhoti cyavate̱ ṣaṭke
2.25
'pra̱jāpa̍taye tvā juṣṭa̱ṃ prokṣā̱mīti̍ pu̱rastā̍tpratya̱ṅtiṣṭha̍nprokṣa̍ti | pra̱jāpa̍ti̱rvai de̱vānā̍ma̱nnādo̍ vī̱ryā̍vān | a̱nnādya̍me̱vāsminvī̱rya̍ṃ dadhāti | tasmā̱daśva̍ḥ
paśū̱nāma̍nnā̱do vī̱ryā̍vattamaḥ | 'indrā̱gnibhyā̍ṃ tveti̍
da̱kṣiṇa̱taḥ | indrā̱gnī vai de̱vānā̱moji̍ṣṭhau bali̍ṣṭhau
ojo̍ e̱vāsminbala̍ṃ dadhāti | tasmā̱daśva̍ḥ paśū̱nāmoji̍ṣṭho bali̍ṣṭhaḥ | ³vāyave̱ tveti̍ pa̱ścāt | vā̱yurve de̱vānā̍mā̱śussaṃsāri̍tamaḥ
2.26
java̍me̱vāsmindadhāti | tasmā̱daśva̍ḥ paśū̱nāmā̱śussaṃsāri̍tamaḥ
'viśve̍bhyastvā de̱vebhya̱ ityu̍ttara̱taḥ
viśve̱ vai de̱vā de̱vānā̱ṃ yaśa̍svitamāḥ | yaśa̍ e̱vāsmi̍ndadhāti | tasmā̱daśva̍: paśū̱nāṃ ya̍śa̱svita̍maḥ
⁵de̱vebhya̍stvetya̱dhastā̍t | de̱vā vai de̱vānā̍mapa̍citatamāḥ | apa̍citime̱vāsmi̍ndadhāti | tasmā̱daśva̍:
paśū̱nāmapa̍citatamaḥ
2.27
⁶sarve̍bhyastvā de̱vebhya̱
ityupa̍ri̱ṣṭāt | sarve̱ vai de̱vāstviṣi̍manto hara̱svina̍: | tviṣi̍me̱vāsmi̍n haro̍ dadhāti | tasmā̱daśva̍:
paśū̱nāṃ tviṣi̍mān hara̱svita̍maḥ | ⁷di̱ve tvā̱'ntari̍kṣāya tvā pṛthi̱vyai tvetyā̍ha | e̱bhya e̱vaina̍ṃ lo̱kebhya̍: prokṣa̍ti | sa̱te tvā̱'sa̍te tvā̱'dbhyastvauṣa̍dhībhyastvā̱ viśve̍bhyastvā bhū̱tebhya̱ ityā̍ha | tasmā̍daśvamedhayā̱jina̱ sarvā̍ṇi bhū̱tānyupa̍jīvanti | ⁸brahma̍vā̱dino̍ vadanti | yatprā̍jāpa̱tyo'śva̍: | atha̱ kasmā̍denama̱nyābhyo̍ de̱vatā̍bhyo̱'pi prokṣa̱tīti̍ | aśve̱ vai
sarvā̍ de̱vatā̍ a̱nvāryattāḥ | taṃ yadi̱śve̍bhyastvā bhū̱tebhya̱ iti̍ prokṣa̍ti | de̱vatā̍ e̱vāsmi̱nnanvā̱ryā̍tayati
tasmā̱daśve̱ sarvā̍ de̱vatā̍ a̱nvāryattāḥ
2.7-2
sā̱ra̱sā̱rita̱mopa̍citatamaḥ prājāpa̱tyo'śvaḥ pañca̍ ca
2.28
'yathā̱ vai ha̱viṣo̍ gṛ̱hīta̱sya skanda̍ti | e̱vaṃ vā
e̱tadaśva̍sya skandati | yatprokṣi̍ta̱manā̍labdha̱mutsṛ̍janti̍ | yada̍śvaca̱ritā̍ni ju̱hoti̍ | sa̱rva̱huta̍me̱vaina̍
karotyaska̍ndāya | aska̍nna̱ hi tat | yadhu̱tasya̍
skanda̍ti | ī̱ṅkārā̍ya̱ svāheṃkṛtāya̱ svāhetyā̍ha | e̱tāni̱ vā a̍śvaca̱ritāni̍ | ca̱ri̱taire̱vaina̱ṃ samardhayati
2.29
tadā̍huḥ | anā̍hutayo̱ vā a̍śvaca̱ritāni̍
naitā hota̍vyā̱ iti̍ | atho̱ khalvā̍huḥ | hota̍vyā
e̱va | atra̱ vāvaivaṃ vi̱dvāna̍śvame̱dham̐ sam̐sthā̍payati
yada̍śvaca̱ritā̍ni ju̱hoti̍ | tasmā̍ddhota̱vyā iti̍
³ba̱hirdhā vā e̍name̱tadāyata̍nāddadhāti | bhrātṛ̍vyamasmai
janayati
2.30
yasyā̍nāyata̱ne'nyatrā̍gnerāhutīrjuhoti̍ | sa̱āvi̱triyā i̱ṣṭyāḥ pu̱rastā̍tsviṣṭakṛ̱taḥ
ā̱ha̱va̱nīye̍'śvaca̱ritā̍ni juhoti | ā̱yata̍na e̱vāsyā̍hutīrjuhoti | nāsmai̱ bhrātṛ̍vyaṃ janayati
⁴tadā̍huḥ | ya̱jñamu̍khe yajñamukhe hota̱vyā̍ḥ | ya̱jñasya̍
klṛptyai̍ | su̱varga̍sya̍ lo̱kasyānu̍khyātyā̱ iti̍
⁵atho̱ khalvā̍huḥ
2.31
yadya̍jñamukhe yajñamukhe
juhuyāt | pa̱śubhi̱ryaja̍māna̱ṃ vya̍rdhayet | ava̍ su̱vargāllo̱kātpa̍dyeta | pāpī̍yāntsyā̱diti̍ | sa̱kṛde̱va hota̍ta̱vyā̍: | na yaja̍mānaṃ pa̱śubhi̱rvya̍rdhayati | a̱bhi
su̍va̱rgaṃ lo̱kaṃ ja̍yati | na pāpī̍yānbhavati | ⁶a̱ṣṭāca̍tvārigṃśatamaśvarū̱pāṇi̍ juhoti | a̱ṣṭāca̍tvārigṃśadakṣarā jaga̍tī | jā̱gato 'śva̍: prājāpa̱tyassamṛ̍ddhyai | ⁷eka̱mati̍riktaṃ juhoti | tasmā̱deka̍: pra̱jāsvardhu̍kaḥ
2.8-2
ardha̍yati ja̱naya̍ti khalvā̍hurjaga̍tī
trīṇi̍ ca
2.32
'vi̱bhūrmātrā pra̱bhūḥ pi̱tretyā̍ha | i̱yaṃ vai mā̱tā
a̱sau pi̱tā | ā̱bhyāme̱vaina̱ṃ pari̍dadāti | aśvo̍'si̱ hayo̍'sītyā̍ha | śā̱stye̱vaina̍me̱tat | tasmā̍cchi̱ṣṭāḥ pra̱jā jā̍yante | atyo̍'sītyā̍ha | tasmā̱daśva̱ssarvā̱npa̱śūnatye̍ti | tasmā̱daśva̱ssarvaiṣāṃ paśūnāg śreṣṭhya̍ṃ gacchati
2.33
praya̍śa̱śśraiṣṭhya̍māpnoti
ya e̱vaṃ veda̍ | naro̍'sya̱rvā̍'si̱ sapti̍rasi vā̱jya̍sītyā̍ha | rū̱pame̱vāsyai̱tanma̍hi̱māna̍ṃ vyāca̍ṣṭe | yayurnāmā̱sītyā̍ha | e̱tadvā aśva̍sya pri̱yaṃ nāma̍dheyam
pri̱yeṇai̱vaina̍ṃ nāma̍dheye̱nābhi̱vada̍ti | tasmā̍dapya̍mi̱trau
saṃgatya̍ | nāmnā̍ cedhvaye̍te | mi̱trame̱va bha̍vataḥ
2.35
ā̱di̱tyānā̱ṃ patvā̱'nvi̱hītyā̍ha | ā̱di̱tyāne̱vaina̍ṃ gamayati | ³a̱gnaye̱ svāhā̱ svāhendrā̱gnibhyā̱miti̍ pūrva̍ho̱māñju̍hoti | pūrvai̍ e̱va dviṣanta̱ṃ bhrātṛ̍vya̱mati̍krāmati | bhūra̍si̱ bhuve tvā̱ bhavyā̍ya tvā bhavi̱ṣyate̍
tvetyuthsṛ̍jati sarva̱tvāya̍ | 'de̱vā̍ āśāpālā e̱taṃ
de̱vebhyo'śva̍ṃ me̱dhāya̍ prokṣi̍taṃ gopāya̱tetyā̍ha | śa̱taṃ vai
talpyā̍ rājapu̱trā de̱vā ā̍śā̱pālāḥ | tebhya̍ e̱vaina̱ṃ
pari̍dadāti | ī̱śva̱ro vā aśva̍ḥ pramu̱ktaḥ parā̍ṃ parāvata̱ṃ ganto̍ḥ | i̱ha dhṛti̱rsvāhe̱ha vidhṛ̍ti̱rsvāhe̱ha ranti̱rsvāhe̱ha rama̍ti̱rsvāheti̍ cata̱sṛṣu̍ pa̱tsu ju̍hoti
34 || e̱tā vā aśva̍sya̱ bandha̍nam | tābhi̍re̱vaina̍ṃ badhnāti | tasmā̱daśva̍ḥ pramu̍kto bandha̍na̱māga̍cchati
tasmā̱daśva̍ḥ pramu̍kto bandha̍na̱ṃ na ja̍hāti | 6rā̱ṣṭraṃ vā
a̍śvame̱dhaḥ | rā̱ṣṭre khalu̱ vā e̱te vyāya̍cchante | ye'śva̍ṃ me̱dhyam̐ rakṣi̍nti | teṣā̱ṃ ya u̱dṛca̍ṃ ga̱cchanti̍
rāṣṭrā̍de̱va te rāṣṭraṃ ga̍cchanti | atha̱ ya u̍dṛca̱ṃ na gaccha̍nti
2.36
rāṣṭrā̍de̱va te vya̍vacchidyante | parā̱
vā e̱ṣa si̍ñcyate | yo̍'ba̱lo̍'śvame̱dhena̱ yaja̍te | 'yada̱mitrā̱ aśva̍ṃ vi̱ndera̱n | ha̱nyetā̍sya ya̱jñaḥ | ca̱tuśśa̱tā ra̍kṣanti | ya̱jñasyāghā̍tāya | athānyamā̍nī̱ya
prokṣeyu̍ḥ | saiva tata̱ḥ prāya̍ścittiḥ
2.9-2
ga̱cchati̱ bhavata̱ḥ pṛtsu juho̍ti̱ na
gaccha̍nti̱ nava̍ ca
2.37
'pra̱jāpa̍tirakāmayatāśvame̱dhena̍ yaje̱yeti̍ | sa tapo̍'tapyata | tasya̍ tepā̱nasya̍ | sa̱ptātmano̍ de̱vatā̱
uda̍krāman | sā dī̱kṣā'bha̍vat | sa e̱tāni̍ vaiśvade̱vānya̍paśyat | tānya̍juhot | tairvai sa dī̱kṣāmavā̍rundha | yadvai̍śvade̱vāni̍ ju̱hoti̍ | dī̱kṣāme̱va tairyaja̍māno̱'vaṃrundhe
2.38
sa̱pta ju̍hoti | sa̱pta hi tā
de̱vatā̍ udkrā̍man | a̱nvaha̍ṃ juhoti | a̱nva̱hame̱va
dī̱kṣāmava̍rundhe | trīṇi̍ vaiśvade̱vāni̍ ju̱hoti̍ | ca̱tvā̱ryaudgraha̱ṇāni̍ | sa̱pta saṃpa̍dyante | sa̱pta vai śī̍rṣa̱ṇyā̍: prā̱ṇāḥ | prā̱ṇā dīkṣā̍ | prā̱ṇaire̱va prā̱ṇāndīkṣāmava̍rundhe
2.39
<sup 2</sup eka̍vim̐śa̱tiṃ vai̍śvade̱vāni̍
juhoti | eka̍vim̐śa̱tirvai de̍valo̱kāḥ | dvāda̍śa̱ māsāḥ pañcartava̍: | traya̍ i̱me lo̱kāḥ | a̱sāvā̍di̱tya
e̍kavi̱m̱̐śaḥ | e̱ṣa su̍va̱rgo lo̱kaḥ | taddaivya̱ṃ kṣatram̍
sā śrīḥ | tadbra̱dhnasya̍ vi̱ṣṭapa̍m | tadā̱svārā̍jyamucyate
2.40
³tri̱m̱̐śata̍maudgrahaṇā̱ni ju̍hoti | tri̱m̱̐śada̍kṣarā vi̱rāṭ | anna̱ṃ vi̱rāṭ | vi̱rājai̱vānnādya̱mava̍rundhe | ⁴tredhā vi̱bhajya̍ de̱vatā̍ juhoti | tryāvṛ̍to̱ vai de̱vāḥ | tryā̱vṛta̍ i̱me lo̱kāḥ | e̱ṣāṃ lo̱kānā̱māptyai̍ | e̱ṣāṃ lo̱kānā̱ṃ kḷptyai̍ | 5apa̱ vā
e̱tasmā̍tprā̱ṇāḥ krā̍manti
2.41
yo dī̱kṣāma̍tire̱caya̍ti | sa̱ptāhaṃ praca̍ṃranti | sa̱pta vai śī̍ṟṣaṇyā̍ḥ
prā̱ṇāḥ | prā̱ṇā dī̱kṣā | prā̱ṇaireva prā̱ṇāndī̱kṣāmava̍rundhe | 6pū̱rṇāhu̍timutta̱māṃ ju̍hoti | sarva̱ṃ vai pū̍rṇāhuti̍ḥ | sarva̍me̱vāpno̍ti | atho̍ i̱yaṃ vai pū̍rṇāhuti̍ḥ
a̱syāme̱va prati̍tiṣṭhati
2.10-2
ru̱ndhe prā̱ṇāndī̱kṣāmava̍rundha u̱cyate
krā̍manti tiṣṭhati
2.43
'pra̱jāpa̍tiraśvame̱dhamasṛjata | tam̐ sṛ̱ṣṭaṃ na kiñca̱nodya̍yacchat | taṃ vai̍śvade̱vānye̱vodya̍yacchan | yadvai̍śvade̱vāni̍ ju̱hoti̍ | ya̱jñasyodya̍tyai | svāhā̍''dhimādhī̍tāya̱ svāhā̍ | svāhā̍''dhī̱taṃ mana̍se̱ svāhā̍ | svāhā̱ mana̍: pra̱jāpa̍taye̱ svāhā̍ | kāya̱ svāhā̱ kasmai̱
svāhā̍ kata̱masmai̱ svāheti̍ prājāpa̱tye mu̍khye̍ bhavataḥ | pra̱jāpa̍timukhābhire̱vaina̍ṃ de̱vatā̍bhirudya̍cchate
42 || 'adi̍tyai̱ svāhā'di̍tyai ma̱hyai svāhā'di̍tyai
sumṛ̱ḍīkā̍yai̱ svāhetyā̍ha | i̱yaṃ vā adi̍tiḥ | a̱syā
e̱vaina̍ṃ prati̱ṣṭhāyodya̍cchate | 'sara̍svatyai̱ svāhā̱ sara̍sva̱tyai bṛ̍ha̱tyai svāhā̱ sara̍svatyai pāva̱kāyai̱ svāhetyā̍ha | vāgvai sara̍svatī | vā̱caivaiaina̍mudya̍cchate | pūṣṇe svāhā̍ pū̱ṣṇe pra̍pa̱thyā̍ya̱ svāhā̍ pū̱ṣṇe na̍randhiṣā̱ya svāhetyā̍ha | pa̱śavo̱ vai pū̱ṣā | pa̱śubhi̍re̱vaina̍mudya̍cchate | tvaṣṭre svāhā̱ tvaṣṭre̍ turīpā̍ya̱ svāhā̱
tvaṣṭre̍ pururūpāya̱ svāhetyā̍ha | tvaṣṭā̱ vai pa̍śū̱nāṃ mi̍thunānāgm̐ rūpa̱kṛt | rū̱pame̱va pa̱śuṣu̍ dadhāti | atho̍
rū̱paire̱vaina̍mudya̍cchate | viṣṇa̍ve̱ svāhā̱ viṣṇa̍ve nikhu̱rya̍pā̱ya̱ svāhā̱ viṣṇa̍ve nibhūya̱pāya̱ svāhetyā̍ha
ya̱jño vai viṣṇu̍ḥ | ya̱jñāyai̱vaina̍mudya̍cchate | pū̱rṇāhutimu̍tta̱māṃ ju̍hoti | pratyutta̍bdhyai sayatatvāya̍
2.11-2
ya̱ccha̱te̱ pu̱rurūpāya̱ svāhetyā̍hā̱ṣṭau ca̍
2.45
iti taittirīye brāhmaṇe tṛtīye'ṣṭake aṣṭamaprapāṭhake ekādaśo'nuvākaḥ.
'sā̱vi̱trama̱ṣṭāka̍pālaṃ prā̱tarnirva̍pati | a̱ṣṭākṣa̍rā
gāya̱trī | gā̱ya̱traṃ prā̍tassava̱nam | prā̱ta̱ssa̱vanā̍de̱vaina̍ṃ
gāya̱triyāśchanda̍so̱'dhi nirmimīte | atho̍ prātassava̱name̱va tenā̍pnoti | gāya̱trīṃ chanda̍ḥ | ²sa̱vi̱tre pra̍savi̱tra ekā̍daśakapālaṃ ma̱dhyandi̍ne | ekā̍daśākṣarā
tri̱ṣṭup | trai̱ṣṭu̱bhaṃ mādhya̍ndi̱na̱m̐ sava̍nam | mādhya̍ndinādde̱vaina̱m̐ sava̍nāttṛ̱ṣṭubhaśchanda̍so̱'dhi nirmimīte
44|| atho̱ mādhya̍ndiname̱va sava̍na̱ṃ tenā̍pnoti | tri̱ṣṭubha̱ṃ chanda̍ḥ | sa̱vi̱tra āsa̍vi̱tre dvāda̍śakapālamaparā̱hṇe | dvāda̍śākṣarā̱ jaga̍tī | jāga̍taṃ tṛtīyasava̱nam
tṛ̱tī̱ya̱sava̱nādde̱vaina̱ṃ jaga̍tyā̱śchanda̍so̱'dhi nirmimīte
atho̍ tṛ̱tīya̱sava̱name̱va tenā̍pnoti | jaga̍tī̱ṃ chanda̍ḥ
ī̱śva̱ro vā aśva̍ḥ pramu̱ktaḥ parā̍ṃ pa̱rāva̱taṃ ganto̍ḥ
i̱ha dhṛti̱ssvāhe̱ha vidhṛ̍ti̱ssvāhe̱ha ranti̱ssvāhe̱ha rama̍ti̱ssvāheti̱ cata̍sra̱ āhu̍tīrjuhoti
2.46
cata̍sro diśa̍ḥ | di̱gbhire̱vaina̱ṃ pari̍gṛhṇāti | ā̱śva̱ttho
vra̱jo bha̍vati | pra̱jāpa̍tirde̱vebhyo̱ nilā̍yata | aśvo̍
rū̱paṃ kṛ̱tvā | so̍'śva̱tthe sa̍ṃvathsa̱rama̍tiṣṭhat | tada̍śva̱tthasyā̍śvattha̱tvam | yadā̍śva̱ttho vra̱jo bhava̍ti | sva
e̱vaina̱ṃ yonau̱ prati̍ṣṭhāpayati
2.12-2
tri̱ṣṭubha̱śchanda̍so̱'dhi̱ nirmi̍mīte juhoti̱
nava̍ṃ ca
2.47
'ā brahma̍nbrāhma̱ṇo bra̍hmavarca̱sī jā̍yatā̱mityā̍ha
brāhma̱ṇa e̱va bra̍hmavarca̱saṃ da̍dhāti | tasmā̍tpu̱rā brāhma̱ṇo bra̍hmavarca̱sya̍jāyata | ²ā'smin rāṣṭre rā̍ja̱nya̍
iṣa̱vya̍śśūro̍ mahā̱ra̱tho jā̍yatā̱mityā̍ha | rāja̱nya̍
e̱va śaurya̍ṃ mahi̱māna̍ṃ dadhāti | tasmā̍tpu̱rā rā̍ja̱nya̍
iṣa̱vya̍śśūro̍ mahā̱ra̱tho̍'jāyata | ³dogdhrī̍ dhe̱nurityā̍ha
dhe̱nvāme̱va payo̍ dadhāti | tasmā̍tpu̱rā dogdhrī̍ dhe̱nura̍jāyata | voḍhā̍'na̱ḍbānityā̍ha
2.49
ana̱ḍuhye̍va vī̱rya̍ṃ
dadhāti | tasmā̍tpu̱rā voḍhā̍'na̱ḍvāna̍jāyata | ā̱śussaptirityā̍ha | aśva̍ e̱va java̍ṃ dadhāti | tasmā̍tpu̱rā''śu̱raśvo̍'jāyata | puraṃdhi̱ryoṣetyā̍ha | yoṣi̍tye̱va rūpa̍ṃ dadhāti̍ | tasmā̱tstrī yu̍va̱tiḥ pri̱yā bhā̍vukā | ji̱ṣṇū
ra̍the̱ṣṭhā ityā̍ha | āhu̍ vai tatra̍ ji̱ṣṇū ra̍the̱ṣṭhā jā̍yate
48|| yatrai̱tenaṃ ya̱jñena̱ yaja̍nte | ⁴sa̱bheyo̱ yuvetyā̍ha
yo vai pūrvavaya̱sī | sa sa̱bheyo̱ yuvā̍ | tasmā̱dyuvā̍
pumāṃnpri̱yo bhā̍vukaḥ | ā'sya̱ yaja̍mānasya vī̱ro
jā̍yatā̱mityā̍ha | āhu̍ vai tatra̱ yaja̍mānasya vī̱ro
jā̍yate | yatrai̱tenaṃ ya̱jñena̱ yaja̍nte | ⁵nikā̱me ni̍kāme
naḥ parjanyo̍ varṣa̱tvityā̍ha | nikā̱me ni̍kāme ha̱ vai
tatra̍ pa̱rjanyo̍ va̱rṣati̱ | yatrai̱tena̍ṃ ya̱jñena̱ yaja̍nte | pha̱linyo̍ na̱ oṣa̍dhayaḥ pacyantā̱mityā̍ha | pha̱linyo̍
ha̱ vai tatrauṣa̍dhayaḥ pacyante | yatrai̱tena̍ṃ ya̱jñena̱ yaja̍nte
yo̱ga̱kṣe̱mo na̍: kalpatā̱mityā̍ha | kalpa̍te ha̱ vai tatra̍
pra̱jābhyo̍ yogakṣe̱maḥ | yatrai̱tena̍ṃ ya̱jñena̱ yaja̍nte
2.13-2
ana̱ḍbānityā̍ha jāyate varṣati sa̱pta ca̍
2.50
'pra̱jāpa̍tirde̱vebhyo̍ ya̱jñānvyādi̍śat | sa ā̱tmanna̍śvame̱dhamadha̍tta | taṃ de̱vā a̍bruvan | e̱ṣa vāva ya̱jñaḥ | yada̍śvame̱dhaḥ | apye̍va no̱trā̍stviti̍ | tebhya̍
e̱tānanna̍ho̱mānprāya̍cchat | tāna̍juhot | tairvai sa
de̱vāna̍prīṇāt | yadanna̍ho̱māñju̱hoti̍
2.53
de̱vāne̱va
taiairyaja̍mānaḥ prīṇāti | <sup 2</sup ājye̍na juhoti | a̱gnervā
e̱tadrūpam | yadājya̍m | yadājyena ju̱hoti̍ | a̱gnime̱va tatprī̍ṇāti | madhu̍nā juhoti | ma̱hatyai̍ vā e̱tadde̱vatā̍yai rū̱pam | yanmadhu̍ | yanmadhu̍nā ju̱hoti̍
ma̱hatī̍me̱va tadde̱vatā̍ prīṇāti | ta̱ṇḍulairju̍hoti | vasū̍nāṃ vā e̱tadrūpam | yattaṃṇḍulā̍ḥ | yattaṃṇḍu̍lairju̱hoti̍ | vasū̍ne̱va tatprī̍ṇāti | pṛ̱thu̱kairju̍hoti | ru̱drāṇāṃ vā e̱tadrūpam | yatpṛ̍thu̱kā̍ḥ | yatpṛ̍thu̱kairju̱hoti̍
52 || ru̱drāne̱va tatprī̍ṇāti | lā̱jairju̍hoti | ā̱di̱tyānā̱ṃ vā e̱tadrūpam | yallājā̍ḥ | yallā̱jairju̱hoti̍ | ā̱di̱tyāne̱va tatprī̍ṇāti | ka̱ra̱mbhairju̍hoti
viśve̍ṣāṃ vā e̱tadde̱vānā̱ṃ rūpam | yatka̍ra̱mbhā̍ḥ | yatka̱ra̱mbhairju̱hoti̍
2.54
viśvā̍ne̱va tadde̱vānprī̍ṇāti
dhā̱nābhi̍rjuhoti | nakṣa̍trāṇāṃ vā e̱tadrūpam | yaddhā̱nā̍ḥ | yaddhā̱nābhi̍rju̱hoti̍ | nakṣa̍trāṇye̱va tatprī̍ṇāti | sa̱ktubhi̍rjuhoti | pra̱jāpa̍tervā e̱tadrūpam | yathsakta̍vaḥ | yathsaktu̍bhirju̱hoti̍
2.55
pra̱jāpa̍time̱va
tatprī̍ṇāti | ma̱sū̱syai̍rjuhoti | sarvā̍sāṃ vā e̱tadde̱vatā̍nām̐ rū̱pam | yanma̱sū̱syā̍ni | yanma̱sū̱syai̍rju̱hoti̍ | sarvā̍ e̱va tadde̱vatā̍: prīṇāti | pri̱ya̱ṅgu̱ta̱ṇḍu̱lairju̍hoti | pri̱yāṅgā̍ ha̱ vai nāmai̱te | e̱tairvai de̱vā
aśva̍syāṅgā̍ni̱ sama̍dadhu: | yatpri̍ya̱ṅguta̍ṇḍu̱lairju̱hoti̍
aśva̍syai̱vāṅgā̍ni̱ saṃda̍dhāti | daśānnā̍ni juhoti
daśā̍kṣarā vi̱rāṭ | vi̱rāṭkṛ̱tsnasyānnādya̍syāva̍ruddhyai
2.14-2
ju̱ho̱ti̱ madhu̍nā juho̱ti̱ pṛthu̍kairjuho̱ti̍ ka̱rambairju̍ho̱ti̱ saktu̍bhirjuho̱ti̍ priya̱ṅguta̍ṇḍu̱lairju̍ho̱ti̍ ca̱tvāāri̍ ca
2.56
a̱nna̱ho̱mānājye̍nā̱gnermadhu̍nā taṇḍu̱lai: pṛthu̍kairlājai: ka̱rambairdhā̱nābhi̱ssaktu̍bhirma̱sū̱syai̍: priya̱ṅguta̍ṇḍu̱lairdaśānnā̍ni̱ dvāda̍śa
'pra̱jāpa̍tiraśvame̱dhamasṛjata | taᳵ sṛ̱ṣṭaᳵ rakṣām̐̍syajighām̐san | sa e̱tānpra̱jāpa̍tirnaktam̐̍ ho̱māna̍paśyat | tāne̱juho̍t | tairvai sa ya̱jñādrakṣām̐̍syapāhan
yannaktam̐̍ ho̱māñju̱hoti̍ | ya̱jñāde̱va tairyaja̍māno rakṣām̐̍syapa̍hanti | ājye̍na juhoti | vajro̱ vā ājya̍m | vajre̍ṇai̱va ya̱jñādrakṣām̐̍syapa̍hanti
2.57
ājya̍sya prati̱pada̍ṃ karoti | prā̱ṇo vā ājya̍m
mu̱khata e̱vāsya̍ prā̱ṇaṃ da̍dhāti | a̱nna̱ho̱māñju̍hoti
śarī̍ravade̱vāva̍rundhe | vya̱tyāsa̍ṃ juhoti | u̱bhaya̱syāva̍ruddhyai | nakta̍ṃ juhoti | rakṣa̍sāmapa̍hatyai | ājye̍nānta̱to ju̍hoti
2.58
prā̱ṇo vā ājya̍m | u̱bhaya̍ta e̱vāsya̍ prā̱ṇaṃ da̍dhāti | pu̱rastā̍cco̱pari̍ṣṭācca
eka̍smai̱ svāhetyā̍ha | a̱sminne̱va lo̱ke prati̍tiṣṭhati | dvābhyā̍ svāhetyā̍ha | a̱muṣmi̍nne̱va lo̱ke
prati̍ tiṣṭhati | u̱bhayo̍re̱va lo̱kayo̱ḥ prati̍ tiṣṭhati
a̱smim̐ścā̱muṣmi̍m̐śca | 'śa̱tāyu̍ svāhetyā̍ha | śa̱tāyu̱rve puru̍ṣaśśa̱tavī̍ryaḥ | āyu̍reva vī̱rya̍mava̍rundhe
sa̱hasrā̍ya̱ svāhetyā̍ha | āyu̱rve sa̱hasra̍m | āyu̍revā̱varu̍ndhe | sarva̍smai̱ svāhetyā̍ha | apa̍rimitame̱vāva̍rundhe
2.15-2
e̱va ya̱jñādrakṣā̱m̱̐syapa̍ghnantyanta̱to ju̍hoti śa̱tāyu̱ svāhetyā̍ha sa̱pta ca̍
2.59
pra̱jāpa̍tiṃ vā e̱ṣa ī̍psatītyā̍huḥ | yo̍'śvame̱dhena̱ yaja̍ta̱ iti̍ | atho̍ āhuḥ | sarvā̍ṇi bhū̱tānītiṃ | eka̍smai̱ svāhetyā̍ha | prajāpa̍ti̱rvā eka̍ḥ
tame̱vāpno̍ti | eka̍smai̱ svāhā̱ dvābhyā̱ svāhetya̍bhipūrva̍māhutīrjuhoti | a̱bhi̱pūrva̍meva su̍va̱rgaṃ lo̱kamai̍ti
³eko̍ttaraṃ juhoti
2.60
eka̍vadeva su̍va̱rgaṃ lo̱kamai̍ti | santa̍taṃ juhoti | su̱va̱rgasya̍ lo̱kasya̍ sa̱nta̍tyai | śa̱tāyu̱ svāhetyā̍ha | śa̱tāyu̱rvai puru̍ṣaśśa̱tavī̍ryaḥ | āyu̍reva vī̱rya̍mava̍rundhe | sa̱hasrā̍ya̱ svāhetyā̍ha | āyu̱rvai sa̱hasra̍m | āyu̍re̱vāva̍rundhe | a̱yutā̍ya̱ svāhā̍ ni̱yutā̍ya̱ svāhā̍ prayutā̍ya̱ svāhetyā̍ha
2.61
trya̍ṃ i̱me lo̱kāḥ | i̱māne̱va lo̱kānava̍rundhe | arbu̍dāya̱ svāhetyā̍ha | vāgvā arbu̍dam
vāca̍me̱vāva̍rundhe | nya̍rbudāya̱ svāhetyā̍ha | yo vai
vā̱co bhūmā̍ | tannya̍rbudam | vāca̍ e̱va bhūmā̍namava̍rundhe | sa̱mu̱drāya̱ svāhetyā̍ha
2.62
sa̱mu̱drame̱vāpno̍ti | madhyā̍ya̱ svāhetyā̍ha | madhya̍me̱vāpno̍ti
antā̍ya̱ svāhetyā̍ha | anta̍me̱vāpno̍ti | pa̱rā̱rdhāya̱
svāhetyā̍ha | pa̱rā̱rdhame̱vāpno̍ti | u̱ṣase̱ svāhā̱ vyu̍ṣṭyai svāhetyā̍ha | rā̱trirvā u̱ṣāḥ | aha̱rvyu̍ṣṭiḥ
a̱ho̱rā̱tre e̱vāva̍rundhe | atho̍ ahorā̱trayo̍re̱va prati̍
tiṣṭha̍ti | tā yadu̱bhayī̍rdi̱vāṃ vā̱ nakta̍ṃ vā juhu̱yāt
a̱ho̱rā̱tre mo̍hayet | u̱ṣase̱ svāhā̱ vyu̍ṣṭyai̱ svāho̍de̱ṣya̱te svāhodya̍te̱ svāhetyanu̍dite juhoti | udi̍tāya̱ svāhā̍ suva̱rgāya̱ svāhā̍ lo̱kāya̱ svāhetyudi̍te juhoti | a̱ho̱rā̱trayo̱ravya̍timohāya
2.16-2
e̱ko̱ttara̍ṃ juhoti pra̱yutā̍ya̱ svāhetyā̍ha samu̱drāya̱ svāhetyā̍hāha̱vyu̍ṣṭisa̱pta ca̍
2.63
iti taittirīye brāhmaṇe tṛtīye'ṣṭake aṣṭamaprapāṭhake ṣoḍaśo'nuvākaḥ.
'vi̱bhūrmātrā pra̱bhūḥ pi̱tretya̍śva̱nāmā̍ni juhoti
u̱bhayo̍re̱vaina̍ṃ lo̱kayornāma̱dheya̍ṃ gamayati | ²ā̱ryanā̍ya̱ svāhā̍ prāya̱ṇāya̱ svāhetyu̍dbhāvāñjuhoti | savaime̱vaina̍maskannam̐ suva̱rgaṃ lo̱kaṃ ga̍ṃmayati | ³a̱gnaye̱
svāhā̱ somā̍ya̱ svāheti̍ pūrva̱homāñju̍hoti | pūrva̍ eva
dviṣanta̱ṃ bhrātṛ̍vya̱mati̍krāmati | ‘pṛ̱thi̱vyai svāhā̱'ntari̍kṣāya̱ svāhetyā̍ha | ya̱thāya̱jure̱vaitat | ⁵a̱gnaye̍
svāhā̱ somā̍ya̱ svāheti̍ pūrvadī̱kṣā ju̍hoti | pūrva̍
e̱va dviṣanta̱ṃ bhrātṛ̍vya̱mati̍krāmati
2.64
⁶pṛ̱thi̱vyai
svāhā̱'ntari̍kṣāya̱ svāhetye̍kavi̱m̐śinī̍ṃ dī̱kṣāṃ ju̍hoti | eka̍vim̐śati̱rvai de̍valo̱kāḥ | dvāda̍śa̱ māsāḥ pañcartava̍ḥ | traya̍ i̱me lo̱kāḥ | a̱sāvā̍di̱tya
e̍kavi̱m̐śaḥ | e̱ṣa su̍va̱rgo lo̱kaḥ | su̱va̱rgasya̍ lo̱kasya̱ sama̍ṣṭyai | ⁷bhuvau̍ de̱vānā̱ṃ karma̍ṇetyṛtudī̱kṣā
ju̍hoti | ṛ̱tūne̱vāsmai̍ kalpayati | ⁸a̱gnaye̱ svāhā̍ vā̱yave̱ svāheti̍ ju̱hotyana̍ntarityai
2.65
'arvā̍ṅṅa̱jñassaṃkrā̍ma̱tvityā̱ptīrju̍hoti | su̱varga̍sya
lo̱kasyāptyai̍ | bhū̱taṃ bhavya̍ṃ bhavi̱ṣyadi̍ti paryā̍ptīrjuhoti | su̱varga̍sya̱ loka̍sya̱ paryā̍ptyai | ā me̍ gṛ̱hā
bha̍va̱nvityā̱bhūju̍hoti | su̱varga̍sya̱ lo̱kasyābhū̍tyai
a̱gninā̱ tapo'nva̍bhava̱ditya̍nu̱bhūju̍hoti | su̱varga̍sya
lo̱kasyā̍nu̱bhūtyai̍ | svāhā̍''dhimādhī̍tāya̱ svāheti̍
sama̍stāni vaiśvade̱vāni̍ juhoti | sama̍stame̱va dviṣanta̱ṃ bhrātṛ̍vyamati̍krāmati
2.66
"da̱dgyaᳵsvāhā̍
hanū̍bhyā̱ᳵ svāhetya̍ṅgaho̱māñju̍hoti | aṅge̍aṅge̱ vai
puru̍ṣasya pā̱pmopa̍śliṣṭaḥ | aṅgā̍daṅgāde̱vaina̍ṃ pā̱pmanstena̍ muñcati | "a̱ñjaye̱tāya̱ svāhā̍ kṛ̱ṣṇāya̱ svāhā̍
śve̱tāya̱ svāhetya̍śvarū̱pāṇi̍ juhoti | rū̱paire̱vainaᳵ
sa̱ma̍rdhayati | oṣa̍dhībhya̱ssvāhā̱ mūle̍bhya̱ssvāhetyoṣa̍dhiho̱māñju̍hoti | dva̱yyo vā oṣa̍dhayaḥ | pu̱ṣpebhyo̱'nyāḥ phala̍ṃ gṛ̱hvanti̍ | mūle̍bhyo̱'nyāḥ | tā
e̱vobha̍yī̱rava̍ṃrundhe
2.67
¹²vana̱spati̍bhya̱ssvāheti̍
vana̱spati̍ho̱māñju̍hoti | ā̱ra̱ṇyasyānnādya̱syāva̍ruddhyai | ¹³me̱ṣastvā̍ paca̱taira̍va̱tvitya̱pā̍ṃvyāni juhoti
prā̱ṇā vai de̱vā a̱pā̍ṃvyāḥ | prā̱ṇāne̱vāva̍ṃrundhe | ¹⁴kūpyā̍bhya̱ssvāhā''dva̱dya̍ssvāhetya̱pāgm̐ homā̍ñjuhoti
a̱psu vā āpa̍: | anna̱ṃ vā āpa̍: | a̱dva̱dyo vā
anna̍ṃ jāyate | yadde̱vādga̱dyo'nna̱ṃ jāya̍te | tadava̍rundhe
2.68
pūrvadīkṣā juho̍ti̱ pūrve̍ eva dviṣanta̱ṃ bhrātṛ̍vyamartikrāma̱tyana̍ntarityai krāmati rundhe jāya̍ta̱ eka̍ ca
'ambhā̍m̐si juhoti | a̱yaṃ vai lo̱ko'mbhā̍m̐si
tasya̱ vasa̍vo'dhi̍patayaḥ | a̱gnirjyoti̍ḥ | yada̱mbhām̐si ju̱hoti̍ | i̱mame̱va lo̱kamava̍rundhe | vasū̍nām̐
iti taittirīyabrāhmaṇe tṛtīye aṣṭame aśvamedhe
saptadaśo'nuvākaḥ.
sāyu̍jyaṃ gacchati | a̱gniṃ jyoti̱rava̍rundhe | 2nabhā̍m̐si juhoti | a̱ntari̍kṣaṃ vai nabhā̍m̐si
2.69
tasya̍ ru̱drā adhi̍patayaḥ | vā̱yurjyoti̍ḥ | yannabhā̍m̐si ju̱hoti̍ | a̱ntari̍kṣame̱vāva̍rundhe | ru̱drāṇām̐ sāyu̍jyaṃ gacchati | vā̱yuṃ jyoti̱rava̍rundhe
3mahā̍m̐si juhoti | a̱sau vai lo̱ko mahā̍m̐si
tasyā̍di̱tyā adhi̍patayaḥ | sūryo̱ jyoti̍ḥ
2.70
yanmahā̍m̐si ju̱hoti̍ | a̱mume̱va lo̱kamava̍rundhe
ā̱di̱tyānām̐ sāyu̍jyaṃ gacchati | sūrya̱ṃ jyoti̱rava̍rundhe | 4namo̱ rājñe̱ namo̱ varu̍ṇāyeti̍ ya̱vyā̍ni juhoti̍ | a̱nnādya̱syāva̍ruddhyai | 'ma̱yo̱bhūrvāto̍ a̱bhi
vā̍tū̱srā iti̍ ga̱vyāni̍ juhoti | pa̱śūnā̱mava̍ruddhyai
⁶prā̱ṇāya̱ svāhā̍ 'vyā̱nāya̱ svāheti̍ saṃtatiho̱māñju̍hoti | su̱varga̱sya̍ lo̱kasya̱ saṃta̍tyai
2.71
⁷si̱tāya̱ svāhā'si̍tāya̱ svāheti̍ pramu̍ktīrjuhoti
su̱varga̱sya̍ lo̱kasya̱ pramu̍ktyai | pṛ̱thi̱vyai svāhā̱''ntarikṣāya̱ svāhetyā̍ha | ya̱thāya̱jure̱vaitat | ⁸dṛ̱tvate̱
svāhā̍'dṛntakā̍ya̱ svāheti̍ śarīraho̱māñju̍hoti
pi̱tṛ̱lo̱kame̱va tairyaja̍māno'va̍rundhe | ⁹kastvā̍ yunakti̱ sa tvā̍ yuna̱ktīti̍ pari̱dhīn yu̍nakti | i̱me vai
lo̱kāḥ pari̍dhayaḥ | i̱māne̱vāsmai̍ lo̱kān yu̍nakti
su̱va̱rgasya̍ lo̱kasya̱ sama̍ṣṭyai
2.73
¹⁰yaḥ prā̍ṇa̱to
ya ā̍tma̱dā iti̍ mahi̱mānau̍ juhoti | su̱va̱rgo vai
lo̱ko maha̍ḥ | su̱va̱rgame̱va tābhyā̍ṃ lo̱kaṃ yaja̍māno'va̍rundhe | ā brahma̍nbrāhma̱ṇo bra̍hmavarca̱sī jā̍yatā̱miti̍ sama̱stāni̍ brahmavarca̱sāni̍ juhoti | bra̱hma̱va̱rca̱same̱va tairyaja̍māno'va̍rundhe | ja̱ṅgi̱ bīja̱miti̍
juhotyana̍ntarityai | a̱gnaye̱ sama̍namata pṛthi̱vyai sama̍nama̱diti̱ṃ sanna̍tihomāñjuhoti | su̱varga̍sya̱ loka̍sya̱
saṃna̍tyai | "bhū̱tāya̱ svāhā̍ bhavi̱ṣyate̱ svāheti̍ bhūtā̱bhavyau ho̱mau ju̍hoti | a̱yaṃ vai lo̱ko bhū̱tam
72|| a̱sau bha̍vi̱ṣyat | ana̍yo̱reva lo̱kayo̱ḥ prati̍tiṣṭhati | sarva̍syā̱ptyai | sarva̍syāva̍ruddhyai | 12yadakra̍ndaḥ pratha̱maṃ jāya̍māna̱ itya̍śvasto̱mīya̍ṃ juhoti
sarva̍syā̱ptyai | sarva̍sya̱ jityai̍ | sarva̍me̱va tenā̍pnoti
sarva̍ṃ jayati | yò'śvame̱dhena̱ yaja̍te
2.74
ya u̍
cainame̱vaṃ veda̍ | 13ya̱jñaꣲ rakṣā̍ṃsyajighāꣲsan | sa
e̱tānpra̱jāpa̍tirnaktam̐homāna̍paśyat | tāna̍juhot
tairyai sa ya̱jñādrakṣām̐syapā̍han | yanna̍ktam̐homāñjuhoti̍ | ya̱jñāde̱va tairyaja̍māno̱ rakṣām̐syapa̍ hanti | u̱ṣase̱ svāhā̱ vyu̍ṣṭyai svāhetya̍nta̱to ju̍hoti | su̱va̱rgasya̍ lo̱kasya̱ sama̍ṣṭyai
2.18-2
vai nabhām̐̍si̱ sūryo̱ jyoti̱ssaṃta̍tyai̱ sama̍ṣṭyai bhūtaṃ
yaja̍te̱ nava̍ ca
2.75
lo̱kasyā̱bhiji̍tyai | ²bai̱lvo vā̍ khādi̱ro vā̍ pālā̱śo vā̍ | a̱nyeṣā̍ṃ ya̱jñakratū̱nāṃ yūpā̍ bhavanti | rājju̱dāla̍ eka̍vim̐śatyaratniraśvame̱dhasya̍ | su̱varga̍sya̱
lo̱kasya̱ sama̍ṣṭyai | nānyeṣā̍ṃ pa̱śūnā̱ṃ taija̍nyā aṃvadyanti̍ | ava̍dya̱ntyaśva̍sya
2.76
pā̱pmā vai taija̍nī | pā̱pmano'pa̍hatyai | pla̱kṣaśā̱khāyā̱ṃmanyeṣā̍ṃ pa̱śūnā̱maṃva̍dyanti̍ | ve̱ta̱saśā̱khāyā̱maśva̍sya | a̱psuyo̍nirvā aśva̍ḥ | a̱psujo vaita̍saḥ | sva e̱vāsya̱
yonā̱vava̍dyati | ³yūpe̍ṣu grā̱myānpa̱śūnni̍yu̱ñjanti̍
ā̱ro̱keṣvā̍ra̱ṇyāndhā̍rayanti | pa̱śūnā̱ṃ vyāvṛ̍ttyai
ā grā̱myānpa̱śūnla̍bhante | prāra̱ṇyānthsṛ̍janti
pā̱pmano'pa̍hatyai
2.19-2
aśva̍sya̱ vyāvṛ̍ttyai̱ trīṇi̍ ca
2.79
'rā̱jju̱dā̱lama̱gniṣṭhā̍ṃ mi̱noti̍ | bhrū̱ṇa̱ha̱tyāyā̱ apa̍hatyai | pautu̍dra̱vāva̱bhito̍ bhavataḥ | pu̱ṇya̍sya ga̱ndhasyāva̍ruddhyai | bhrū̱ṇa̱hatyā̍me̱vāsmā̍dapa̱hatya̍ | pu̱ṇyena̍
ga̱ndheno̍bha̱yata̱ḥ pari̍gṛhṇāti | ṣaḍbai̱lvā bha̍vanti
bra̱hma̱va̱rca̱sasyāva̍ruddhyai | ṣaṭkhā̍di̱rāḥ | teja̍so̱'varu̍ddhyai
77|| ṣaṭpā̍lā̱śāḥ | so̱ma̱pī̱thasyāva̍ruddhyai | eka̍vim̐śa̱tissampa̍dyante | eka̍vim̐śa̱tirvai de̍valo̱kāḥ
dvāda̍śa̱ māsā̍: pañca̱rtava̍: | traya̍ i̱me lo̱kāḥ | a̱sāvā̍di̱tya eka̍vim̐śaḥ | e̱ṣa su̍va̱rgo lo̱kaḥ | su̱va̱rgasya̍ lo̱kasya̱ sama̍ṣṭyai | śata̍ṃ pa̱śavo̍ bhavanti
78 || śatāyuḥ puruṣa̍śśa̱tendri̍yaḥ | āyu̍ṣyevendri̱ye
prati̍tiṣṭhati | sarva̱ṃ vā aśva̍me̱dhyāpno̍ti | apa̍rimitā bhavanti | apa̍rimita̱syāva̍ruddhyai | ⁴brahmavādino̍ vadanti | kasmā̍tsa̱tyāt | dakṣiṇa̱to'nyeṣā̍ṃ
pa̱śūnā̱mava̍dyanta̍ | u̱ttara̱to'śva̱syeti̍ | vā̱ru̱ṇo vā
aśva̍:
2.81
e̱ṣā vai varu̍ṇasya̱ dik | svāyāṃme̱vāsya̍ diśyava̍dyati | yadi̍ta̍reṣāṃ pa̱śūnā̱mava̍dyati̍
śa̱ta̱de̱va̱tya̍ tenāva̍rundhe | ⁵ci̱te'gnāvadhivaita̱se kaṭe'śva̍ ci̱noti̍ | a̱psuyo̍nirvā aśva̍: | a̱psujo
vaita̱sa: | sva e̱vaina̱ṃ yonau̱ prati̍ṣṭhāpayati | pu̱rastā̍tpratyañca̍ntū̱para̍ṃ cinoti | pa̱ścātprācī̍naṃ gomṛ̱gam
80 || prā̱ṇā̱pā̱nāve̱vāsmiṃtsa̱myañcau̍ dadhāti | aśva̍ntū̱para̍ṃ gomṛ̱gamiti̍ sarva̍hutaṃ e̱tāñju̍hoti | e̱ṣāṃ
lo̱kānā̍ma̱bhiji̍tyai | ⁶ā̱tmanā̍'bhirjuhoti | sātmā̍name̱vaina̍g̱ sata̍nuṃ karoti | sā̱tmā'muṣmi̍nlo̱ke
bha̍vati | ya e̱vaṃ veda̍ | atho̱ vaso̍re̱va dhārā̱ṃ tenāva̍rundhe | ⁷i̱lluva̍rdāya̱ svāhā̍ ba̱lliva̍rdāya̱ svāhetyā̍ha | sa̱ṃva̱thsa̱ro vā ī̍lluva̱rdaḥ | pa̱ri̱va̱thsa̱ro ba̍llivardaiḥ | sa̱ṃva̱thsa̱rāde̱va pari̍vathsa̱rādāyu̱rava̍rundhe | āyu̍re̱vāsmi̍ndadhāti | tasmā̍daśvamedhayā̱jī ja̱rasā̍ vi̱srasā̱'muṃ lo̱kamai̍ti
2.20-2
teja̍so̱'varu̍ddhyai bhava̱ntyaśvo̍ gomṛ̱garmilu̱vadai̍ścatvā̱riṃ ca̍
2.82
'e̱ka̱vi̱m̱̐śo'gni̱rbhava̍ti | e̱ka̱vi̱m̱̐śasstome̍:
eka̍vi̱m̱̐śati̱ryūpā̍: | ^2yathā̱ vā aśvā̍ vṛ̱ṣa̱bhā vā̍
vṛṣā̍ṇassa̱ṃsphure̍ra̱n | e̱vame̱tathstomā̍ssa̱ṃsphu̍rante
yadaika̍vim̐śā̍ḥ | te yathsa̱mṛcche̍ra̱n | ha̱nyetā̍sya ya̱jñaḥ | dvāda̍śa e̱vāgnira̱syādityā̍huḥ | dvāda̍śārasto̱maḥ
2.83
ekā̍daśa yūpā̍ḥ | yaddvāda̍śo'gnirbhava̍ti
dvāda̍śa māsā̍ssaṃvathsa̱raḥ | sa̱ṃva̱thsa̱reṇaivāsmā̱ anna̱mava̍rundhe | yaddaśa̍ yūpā bhava̍nti | daśā̍kṣarā vi̱rāṭ
anna̍ṃ vi̱rāṭ | vi̱rājai̱vānnādya̱mava̍ rundhe | ya ekā̍daśaḥ
stana̍ṃ e̱vāsyai̱ saḥ
2.84
duha e̱vainā̱ṃ tena̍ṃ | tadā̍huḥ | yaddvāda̍śo'gnira̱syāddvāda̍śastoma̱ ekā̍daśa
yūpa̍ḥ | yathā̱ sthūri̍ṇā yā̱yāt | tā̱dṛktat | eka̍vi̱m̱̐śa e̱vāgnissrsyā̱dityā̍huḥ | eka̍vi̱m̱̐śasstorma̍ḥ
eka̍vi̱m̱̐śati̱ryūpā̍ḥ | yathā̱ praṣṭi̍bhi̱ryāti̍ | tā̱dṛge̱va
tat
2.85
^5yo vā a̍śvame̱dhe ti̱sraḥ ka̱kubho̱ veda̍
ka̱kuddha rā̱jñām̐ bha̍vati | eka̍vi̱m̱̐śo'gni̱rbhava̍ti | e̱ka̍vi̱m̱̐śasstorma̍ḥ | eka̍vi̱m̱̐śati̱ryūpā̍ḥ | e̱tā vā
a̍śvame̱dhe ti̱sraḥ ka̱kubha̍ḥ | ya e̱vaṃ veda̍ | ka̱kuddha
rā̱jñām̐ bha̍vati | ^6yo vā a̍śvame̱dhe trīṇi̱ śī̱rṣāṇi̱
veda̍ | śiro̍ ha rā̱jñām̐ bha̍vati | eka̍vi̱m̱̐śo'gni̱rbhāvati | e̱ka̱vi̱m̱̐śasstome̍ḥ | eka̍vim̐śa̱tiryūpā̍ḥ
e̱tāni̱ vā aśva̍me̱dhe trīṇi̱ śī̱rṣāṇi̍ | ya e̱vaṃ
ved | śiro̍ ha̱ rājñā̍ṃ bhavati
2.21-2
dvāda̱śastomo̱ssa e̱va tacchiro̍ ha̱ rājñā̍ṃ bhavati̱ ṣaṭca̍
2.86
'devā vā aśvamedhe pava̍māne | su̱vargaṃ lo̱kaṃ na
prājā̍nan | tamaśvaḥ prājā̍nāt | yada̍śvame̱dhe'śvena̍
me̱dhyenoda̍ñco bahiṣpava̱māna̍1̱ sarrpanti | su̱vargasya̍
lo̱kasya̱ prajñā̍tyai | na vai ma̍nu̱ṣya̍ssu̱vargaṃ lo̱kamaaṃsā veda | aśvo vai su̍vargaṃ lo̱kamañja̍sā veda
yadu̍dgā̱todgāye̍t | yathā'kṣetra̱jño'nye̍naṃ pa̱thā prati̍pāda̱yet | tā̱dṛktat
2.87
u̱dgātāra̍maparu̱ddhya̍
aśva̍mudgī̱thāya̍ vṛṇīte | yathā̍ kṣetra̱jño'ñja̍sā naya̍ti
e̱vame̱vaina̱maśva̍ssuva̱rgaṃ lo̱kamaa̍sā nayati | puccha̍ma̱nvāra̍bhante | su̱va̱rgasya̍ lo̱kasya̱ sama̍ṣṭyai | ³hiṃ
ka̍roti | sāmai̱vāka̍ḥ | hiṃ ka̍roti | u̱dgītha e̱vāsya̱ saḥ
2.22-2
vaḍa̍bā upa̍ rundhanti | mithu̱natvāya̱ prajā̍tyai | atho̱ yathopa̍gā̱tāra̍ upa̱gāya̍nti
tā̱dṛge̱va tat | ⁴uda̍gāsīda̱śvo medhya̱ ityā̍ha | prā̱jāpa̍tyo vā aśva̍ḥ | pra̱jāpa̍tirudgīthaḥ | u̱dgīthame̱vāva̍rundhe | atho̱ ṛksā̱mayo̍re̱va prati̍tiṣṭhati
⁵hira̍ṇyena̱opāva̍roti | jyoti̱rvai hira̍ṇyam | jyoti̍re̱va mukhato da̍dhāti | yaja̍māne ca pra̱jāsu̍ ca
atho̱ hira̍ṇyajyotire̱va yaja̍mānassuva̱rgaṃ lo̱kamai̍ti
tathsa upāka̍roti ca̱tvāri̍ ca
2.89
¹puru̍ṣo̱ vai ya̱jñaḥ | ya̱jñaḥ pra̱jāpa̍tiḥ | yadaśve̍
pa̱śūnvi̱yuñja̍nti | ya̱jñāde̱va taya̱jñaṃ prayu̍ṅkte | ²aśva̍ṃ tūpa̱raṃ gaumṛ̱gam | tānā̍gni̱ṣṭha āla̍bhate | senā̍mu̱khame̱va
tatsaṃśya̍ti | tasmā̍drājamu̱khaṃ bhī̱ṣmaṃ bhāvi̍kam
³ā̱gne̱yaṃ kṛ̱ṣṇagrī̍vaṃ pu̱rastā̍llalā̱ṭe | pū̱rvā̱gnime̱va taṃ
ku̍rute
2.90
tasmā̍tpūrvā̱gniṃ pu̱rastā̍tsthāpayanti
pau̱ṣṇamanvañca̍m | anna̱ṃ vai pū̱ṣā | tasmā̍tpūrvā̱gnāvā̍hā̱ryaimāha̍ranti | ⁴ai̱ndrā̱pau̱ṣṇamu̱pari̍ṣṭāt | ai̱ndro vai
rā̍ja̱nyo'nna̍ṃ pū̱ṣā | annā̱dye̍nai̱vaina̍mubha̱yata̱ḥ pari̍ gṛhṇāti | tasmā̍drāja̱nyo̍'nnā̱do bhā̍vu̱kaḥ | ⁵ā̱gne̱yau kṛ̱ṣṇagrī̍vau bā̱huvoḥ | bā̱huvo̍re̱va vī̱rya̍ṃ dhatte
2.91
tasmā̍drāja̱nyo̍ bāhuba̱lī bhā̍vu̱kaḥ | ⁶tvā̱ṣṭrau lo̍maśasa̱kthau sa̱kthyoḥ | sa̱kthyo̍re̱va vī̱rya̍ṃ dhatte | tasmā̍drāja̱nya̍ ūruba̱lī bhā̍vu̱kaḥ | ⁷śi̱tipṛ̱ṣṭhau bā̍rhaspa̱tyau pṛ̱ṣṭhe | bra̱hma̱va̱rca̱same̱vopari̍ṣṭāddhatte | atho̍
ka̱vacai̍ e̱vaite a̱bhita̍ḥ paryūhate | tasmā̍drāja̱nya̍ssanna̱ddho vī̱rya̍ karoti | dhā̱tre pṛ̍ṣoda̱rama̱dhastā̍t | pra̱ti̱ṣṭhāme̱vaitāṃ ku̍rute | atho̍ i̱yaṃ vai dhā̱tā | a̱syāme̱va prati̍ tiṣṭhati | sau̱ryaṃ ba̱lakṣa̱ṃ pucche̍ | u̱thse̱dhame̱va taṃ ku̍rute | tasmā̍duthse̱dhaṃ bha̱ye pra̱jā a̱bhi
sam̐śra̍yanti
2.23-2
ku̱ru̱te dha̱tte ku̱ru̱te pañca̍ ca
2.23-3
sā̱ṅgra̱ha̱ṇyā catu̍ṣṭayyo̱ yo vai yaḥ pi̱tuśca̱tvāro̱
yathā̍ ni̱ktaṃ pra̱jāpa̍taye tvā̱ yathā̍ prokṣi̱taṃ vi̱bhūrahaṃ
pra̱jāpa̍tirakāmayatāśvame̱dhena̍ pra̱jāpa̍ti̱rna kiñca̱ na
sā̍vi̱tramābra̍hma̱npra̱jāpa̍tirde̱vebhya̍ḥ pra̱jāpa̍tī rakṣām̐si prajāpa̍timīpsati vi̱bhūra̍śvanā̱mānya̱mbhā1̍syekayūpo rājjudālamekavim̐śo de̱vāḥ puru̍ṣa̱strayo̍vim̐śatiḥ
2.91-2
sāṅga̱haṇyā tasmā̍daśvamedha̱yājī yatpari̍mitā̱
yadya̍jñamu̱khe yo dī̱kṣāṃ de̱vāne̱va traya̍ṃ i̱me si̱tāya̍ṃ
prāṇāpā̱nāve̱vāsmi̱ntasmā̍drā̱janya̍ṃ eka̍navatiḥ
3.1
ha̱riḥ om tatsat.
iti bhaṭṭabhāskaramiśraviracite yajurvedabhāṣye jñānayajñākhye taittirīyabrāhmaṇe
tṛtīye'ṣṭake aṣṭamaprapāṭhake aśvamedhe trayoviṃśo'nuvākaḥ.
samāptaśca prapāṭhakaḥ.
hariḥ om.
'pra̱jāpa̍tiraśvame̱dhamasṛjata | so̍'smātsṛ̱ṣṭo'pā̍ṃkrāmat | tama̍ṣṭāda̱śibhi̱ranu̱ prāmu̍ṅkta | tamā̍pnot
tamā̱ptvā'ṣṭāda̱śibhi̱ravā̍rundha | yada̍ṣṭāda̱śinaṃ ā̱labhyantai̍ | ya̱jñame̱va taira̱āptvā yaja̍māno'va̍rundhe | saṃva̱thsa̱rasya̱ vā e̱ṣā pra̍ti̱mā | yada̍ṣṭāda̱śina̍: | dvāda̍śa̱ māsā̍: pañca̱rtava̍:
3.2
saṃvathsa̱ro'ṣṭāda̱śaḥ
yada̍ṣṭāda̱śina̍ āla̱bhyantai̍ | sa̱ṃva̱thsa̱rame̱va tairā̱ptvā
yaja̍māno̱'varundhe | 'a̱gniṣṭhe̱'nyānya̱śūnupā̍ka̱roti̍
itare̍ṣu yūpe̍ṣvaṣṭāda̱śino̱'jā̍mitvāya | nava̍na̱vāla̍bhyante savīryya̱tvāya̍ | 'yadā̍''ra̱ṇyaissa̱ saṃsthā̱paye̍t
vyarvasyetāṃ pitāpu̱trau | vyadhvā̍naḥ krāmeyuḥ | vi̱dūraṃ
grāma̍yorgrāmāntāv syā̍tām
3.3
ṛ̱kṣīkā̍: puruṣavyā̱ghrāḥ pa̍ri̱moṣiṇa̍ ā̱vyā̱dhinī̍staska̍rā ara̍ṇye̱ṣvājā̍yeran | ⁴tadā̍huḥ | apa̍śavo̱ vā e̱te
yadāra̍ṇyāḥ | yadāra̍ṇyaissa̱m̐sthāpaye̍t | kṣi̱pre yaja̍māna̱maraṇya̍ṃ mṛ̱tam̐ hare̍yuḥ | ara̍ṇyāyatanā̱ hyā̍raṇyāḥ pa̱śava̱ iti̍ | yatpa̱śūnnāla̱bheta̍ | ana̍varuddhā
asya pa̱śava̍ssyuḥ | yatparya̍gnikṛtānutsṛ̱jet
3.4
ya̱jña̱veśa̱saṃ ku̍ryāt | ⁵yatpa̱śūnnāla̱bha̍te | tenaiva pa̱śūnava̍rundhe | yatparya̍gnikṛtānutsṛ̱jatyaya̍jñaveśasāya
ava̍ruddhā asya pa̱śavo̍ bhava̍nti | na ya̍jñaveśa̱saṃ
bha̍vati | na yaja̍māna̱maraṇyaṃ mṛtam̐ hara̍nti | grāmyai̱ssam̐sthā̍payati | e̱te vai pa̱śava̱ḥ kṣemo̱ nāma̍
saṃ pi̍tāpu̱trāvava̍syataḥ | sama̱dhvāna̍ḥ krāmanti
sa̱manti̍kaṃ grāma̍yo̱rgrāmā̍ntau bha̍vataḥ | narkṣīkā̍ḥ
puruṣavyā̱ghrāḥ pa̍ri̱mo̱ṣiṇa̍ṃ āvyā̱dhinī̍staska̍rā
ara̍ṇye̱ṣvājā̍yante
3.1-2
ṛ̱tava̍ssasyātāmutsṛ̱jettrya̍nta̱strīṇi̍ ca
3.5
'pra̱jāpa̍tirakāmayato̱bhau lo̱kāvava̍rundhī̱yeti̍
sa e̱tānu̱bhayāṃᳵtpa̱śūna̍paśyat | grā̱myām̐ścāra̱ṇyām̐śva̍ | tānāla̍bhata | tairvai sa u̱bhau lo̱kāvavā̍rundha
grā̱myaire̱va pa̱śubhi̍ri̱maṃ lo̱kamavā̍rundha | ā̱ra̱ṇyaira̱mum | yadgrā̱myānpa̱śūnā̱labha̍te | i̱mame̱va tairlo̱kamava̍rundhe | yadā̍ra̱ṇyān
3.6
a̱muṃ taiḥ | ²ane̍varuddho vā e̱tasya̍ saṃvathsa̱ra ityā̍huḥ | ya ita̱ita̍ścāturmā̱syāni̍ saṃvathsa̱raṃ pra̍yu̱ṅkta iti̍ | e̱tāvā̱n vai sa̍ṃvathsa̱raḥ | yaccātu̍rmā̱syāni̍ | yade̱te cā̍turmā̱syāḥ
pa̱śava̍ ā̱labhyantai̍ | pra̱tyakṣa̍me̱va taissa̍ṃvathsa̱raṃ yaja̍mā̱no'va̍rundhe | ³vi vā e̱ṣa pra̱jayā̍ pa̱śubhi̍r ṛddhayate | yassa̍ṃvathsa̱raṃ pra̍yu̱ṅkte | sa̱ṃva̱thsa̱rassa̍suva̱rgo lo̱kaḥ
3.7
su̱varga̍ṃ tu lo̱kaṃ nārparā̍dhnoti | pra̱jā vai
pa̱śava̍ ekāda̱śinī̍ | yade̱ta ai̍kāda̱śinā̍ḥ pa̱śava̍
ā̱labhya̍nte | sā̱kṣāde̱va pra̱jāṃ pa̱śūn yaja̍māno̱'va̍rundhe | ⁴pra̱jāpa̍tirvi̱rāja̍masṛjata | sā sṛ̱ṣṭā'śva̍me̱dhaṃ prāvi̍śat | tāṃ daśa̍bhi̱ranu̱ prāyu̍ṅkta | tāmā̍pro̍t | tāmā̱ptvā darśabhi̱ravā̍rundha | yadda̱śina̍
ā̱labhya̍nte
3.8
vi̱rāja̍me̱va tairā̱ptvā yaja̍māno'va̍rundhe | ⁵ekā̍daśada̱śata̍ āla̱bhya̍nte | ekā̍daśākṣarā tri̱ṣṭup | trai̱ṣṭu̱bhāḥ pa̱śava̍ḥ | pa̱śūne̱vāva̍rundhe | ⁶vai̱śva̱de̱vo vā aśva̍ḥ | nā̱nā̱de̱va̱tyā̍ḥ pa̱śavo̍ bhavanti | aśva̍sya̱ sarva̍tvāya̍ | nānārūpā bhavanti | tasmā̱nnānā̍rūpāḥ pa̱śava̍ḥ | ba̱hurū̍pā̱ bhava̍nti | tasmā̍dbahurūpāḥ pa̱śava̱ssamṛ̍ddhyai
4.2
āra̱ṇyām̐llo̱ko da̱śina̍ āla̱bhyante̱ nānārūpāḥ pa̱śavo̱ dve ca̍
4.9
a̱smai vai lo̱kāya̍ grā̱myāḥ pa̱śava̱ āla̍bhyante | a̱muṣmā̱ āra̍ṇyāḥ | yadgrā̱myeānpa̱śūna̱ālabha̍te
iti taittirīyabrāhmaṇe tṛtīye navame aśvamedhe
dvitīyo'nuvākaḥ.
imame̱va tairlokamava̍rundhe | yada̍āra̱ṇyān | a̱muṃ taiḥ
u̱bhayā̍npa̱śūnāla̍bhate | grāmyām̐ścā̍ra̱ṇyām̐śca̍ | u̱bhayo̍rlokayo̱rava̍ruddhyai | u̱bhayā̍npa̱śūnāla̍bhate
4.10
grāmyām̐ścā̍ra̱ṇyām̐śca̍ | u̱bhaya̍syānnādya̱syāva̍ruddhyai
u̱bhayā̍npa̱śūnāla̍bhate | grāmyām̐ścā̍ra̱ṇyām̐śca̍ | u̱bhaye̍ṣāṃ paśū̱nāmava̍ruddhyai | ^2traya̍strayo bhavanti | traya̍
i̱me lo̱kāḥ | e̱ṣāṃ lo̱kānā̱māptyai̍ | ^3bra̱hma̱vā̱dino̍
vadanti | kasmā̍tsa̱tyāt
4.11
a̱sminlo̱ke
ba̱hava̱: kāmā̱ iti̍ | yatsa̍mā̱nībhyo̍ de̱vatā̍bhyo̱'nye̍'nye pa̱śava̍ āla̱bhyantai̍ | a̱sminne̱va tallo̱ke
kāmā̍ndadhāti | tasmā̍da̱smim̐llo̱ke baha̱vaḥ kāmā̍ḥ
⁴tra̱yāṇā̍ṃ tra̍yāṇām̐ sa̱ha va̱pā ju̍hoti | tryāvṛ̍to
vai de̱vāḥ | tryāvṛta i̱me lo̱kāḥ | e̱ṣāṃ lo̱kānā̱māptyai̍ | e̱ṣāṃ lo̱kānā̱ṃ klṛptyai̍ | ⁵parya̍gnikṛtānā̱ra̱ṇyānutsṛ̍jantyahi̍m̐sāyai
4.3
ava̍ruddhyā u̱bhayā̍ṃnpa̱śūnāla̍bhate
sa̱tyādahi̍m̐sāyai
4.12
'yu̱ñjanti̍ bra̱dhnamityā̍ha | a̱sau vā ā̍di̱tyo
bra̱dhnaḥ | ā̱di̱tyame̱vāsmai̍ yunakti | a̱ru̱ṣamityā̍ha
a̱gniirvā a̍ru̱ṣaḥ | a̱gnime̱vāsmai̍ yunakti | cara̍nta̱mityā̍ha | vā̱yurvai caran̍ | vā̱yume̱vāsmai̍ yunakti
pari̍ta̱sthuṣa̱ ityā̍ha
4.14
i̱me vai lo̱kāḥ pari̍tasthuṣa̍ḥ | i̱māne̱vāsmai̍ lo̱kān yu̍nakti | ²roca̍nte
roca̱nā di̱vītyā̍ha | nakṣa̍trāṇi̱ vai ro̍ca̱nā di̱vi
nakṣa̍trāṇye̱vāsmai̍ rocayati | yu̱ñjantya̍sya̱ kāmyetyā̍ha | kāmā̍ne̱vāsmai̍ yunakti | harī̍ vipa̱kṣasetyā̍ha | i̱me vai harī̍ vipa̍kṣasā | i̱me e̱vāsmai̍ yunakti
13|| śoṇo̍ dhṛ̱ṣṇū nṛ̱vāha̱setyā̍ha | a̱ho̱rā̱tre vai
nṛ̱vāha̍sā | a̱ho̱rā̱tre e̱vāsmai̍ yunakti | e̱tā e̱vāsmai̍ de̱vatā̍ yunakti | su̱va̱rgasya̍ lo̱kasya̱ sama̍ṣṭyai
³ke̱tuṃ kṛ̱ṇvanna̍ke̱tava̱ iti̍ dhva̱jaṃ prati̍muñcati | yaśa̍
e̱vaina̍ṃ rājñām̐ gamayati | jī̱mūta̍syeva bhavati
pratī̍ka̱mityā̍ha | ya̱thāya̱jure̱vaitat | ye te̱ panthā̍nassavitaḥ pū̱rvyā̍sa̱ itya̍dhva̱ryuryaja̍mānaṃ vācayatya̱bhiji̍tyai
4.15
⁴parā̱ vā e̱tasya̍ ya̱jña e̍ti | yasya̍
pa̱śurupā̍kṛ̱to'nyatra̱ vedyā̱ eti̍ | e̱tam̐ sto̍ta̱retena̱ṃ
puthā puna̱raśva̱māva̍rtayāsi̱ na̱ ityā̍ha | vā̱yurvai stotā̍ | vā̱yume̱vāsmai̍ pu̱rastā̍ddadhātyāvṛ̍ttyai | ⁵yathā̱ vai
ha̱viṣo̍ gṛ̱hītasya̱ skanda̍ti | e̱vaṃ vā e̱tadaśva̍sya
skandati | yada̍syopākṛ̍tasya̱ lomā̍ni̱ śīrya̍nte
yadālai̍ṣu̱ kācā̱nāvaya̍nti | lomā̍nye̱vāsya̱ tathsaṃbhara̍nti
4.16
bhūrbhuva̱ssuva̱riti̍ prājāpa̱tyābhi̱rāva̍yanti | prā̱jā̱pa̱tyo vā aśva̍ḥ | svayai̱vaina̍ṃ de̱vata̍yā̱ samardha̍yanti | bhūriti̍ mahi̱ṣī | bhuva̱ iti̍
vāvā̱tā̍ | suva̱riti̍ parivṛ̍ktī | e̱ṣāṃ lo̱kānā̍ma̱bhiji̍tyai | hira̍ṇyayāḥ kācā bha̍vanti | jyoti̱rvai hira̍ṇyam | rā̱ṣṭramaśva̍me̱dhaḥ
4.17
jyoti̍ścaivāsmai̍ rā̱ṣṭraṃ ca̍ sa̱mīcī̍ dadhāti | sa̱hasra̍ṃ bhavanti
sa̱hasra̍ṃsaṃmitassuva̱rgo lo̱kaḥ | su̱va̱rgasya̍ lo̱kasyā̱bhiji̍tyai | ⁸apa̱ vā e̱tasmā̱tteja̍ indri̱yaṃ pa̱śava̱śśrīḥ krā̍manti | yo̍'śvame̱dhena̱ yaja̍te | vasa̍vastvā'ñjantu gāya̱treṇa̱ chanda̱seti̍ mahi̱ṣya̱bhya̍nakti
tejo̱ vā ā̱jya̍m | tejo̍ gāya̱trī | teja̍sai̱vāsmai̱
tejo'va̍rundhe
4.19
ru̱drāstvā̍'ñjantu traiṣṭu̱bhena̱ chanda̱seti̍ vāvā̱tā̍ | tejo̱ vā ā̱jya̍m | indri̱yaṃ
tri̱ṣṭup | teja̍sai̱vāsmā̱ indri̱yamava̍rundhe | ā̱di̱tyāstvā̍'ñjantu jāga̱tena̱ chanda̱seti̍ parivṛ̱ktī | tejo̱
vā ā̱jya̍m | pa̱śavo̱ jaga̍tī | teja̍sai̱vāsmai̍ pa̱śūnava̍rundhe | patna̍yo̱'bhya̍ñjanti | śri̱yā vā e̱tadrūpam
18|| yatpatna̍yaḥ | śriya̍me̱vāsmi̍ndadhati | nāsmātteja̍ṃ indri̱yaṃ pa̱śava̱śśrīrapa̍krāmanti | lājī 3ñchācī 3n yaśo̍ ma̱mām̐4 ityati̍rikta̱manna̱maśvā̍yopāha̍ranti | pra̱jāme̱vānnā̍dīṃ kurvate | e̱tadvaivā anna̍mattai̱tadanna̍maddhi prajāpata̱ ityā̍ha | pra̱jāyā̍me̱vānnā̍dyaṃ dadhate | yadi̍ nāvaji̱ghret | a̱gniḥ pa̱śurā̍sīditya̍vaṃdhrāpayet | ava̍ haiva jighrati | ākrān
vā̱jī kramai̍ratya̍kramīdvā̱jī dyauste̍ pṛṣṭhaṃ pṛ̍thi̱vī sa̱dhastha̱mityaśva̍manu̍mantrayate | e̱ṣāṃ lo̱kānā̍ma̱bhiji̍tyai | sa̱middho a̱ñjankṛ̍da̱raṃ ma̍tī̱nāmityaśva̍syāpriyo̍ bhavanti sarū̱patvā̍rya
4.4
pari̍tasthuṣa̱ ityā̍he̱me e̱vāsmai̍ yunaktya̱bhiji̍tyai
bharantyaśvamedho rundhe rūpaṃ jighrati̱ trīṇi̍ ca
4.20
'teja̍sā vā e̱ṣa bra̍hmava̱rca̱sena̱ vyṛ̍ddhayate | yo̍śvame̱dhena̱ yaja̍te | hotā̍ ca̱ brahmā̍ caṃ brahmòdya̍ṃ vadataḥ | teja̍sā cai̱vaina̍ṃ brahmava̱rca̱sena̍ ca̱ samardha̍yataḥ
²dakṣi̍ṇato̱ brahmā̍ bhava̍ti | dakṣiṇa̱ta ā̍yata̱no vai
brahmā̍ | bārhaspa̱tyo vai brahmā̍ | brahmava̱rca̱same̱vāsya̍
dakṣi̍ṇato da̍dhāti | tasmā̍ddakṣiṇo'rdho brahmavarca̱sita̍raḥ | utta̍rato̱ hotā̍ bhavati
4.21
utta̍rata ā̍yata̱no vai hotā̍ | ā̱gne̱yo vai hotā̍ | tejo̱ vā
a̱gniḥ | teja̍ e̱vāsyotta̍rato da̍dhāti | tasmā̍dutta̱ro̱'rdhasteja̍svitaraḥ | 3yūpa̍ma̱bhitau vada̱taḥ | ya̱ja̱māna̱de̱va̱tyau vai yūpa̍ḥ | yaja̍māname̱va teja̍sā ca̱ brahma̍varca̱sena̍ ca̱ samardha̍yataḥ | 4kim̐ svi̍dāsītpūrva̍cittirityā̍ha | dyaurvai vṛṣṭiḥ pūrva̍cittiḥ
4.22
di̱vaṃme̱va vṛṣṭi̱mava̍ṃ rundhe | 5kim̐ svi̍dāsīdbṛha̱dvaya̱ ityā̍ha | aśvo̱ vai bṛ̱hadvaya̍ḥ | aśva̍me̱vāva̍rundhe | 'kim̐svi̍dāsītpiśāṅgi̱letyā̍ha | rātri̱rvai pi̍śāṅgi̱lā
rātri̍me̱vāva̍rundhe | 'kim̐svi̍dāsītpilipi̱letyā̍ha | śrīrvai pi̍lipipi̱lā | annādya̍me̱vāva̍rundhe
4.23
ka̱ssvi̍dekā̱kī ca̍ratītyā̍ha | a̱sau vā ā̍di̱tya
e̍kā̱kī ca̍rati | teja̍ e̱vāva̍rundhe | 'ka u̍ svijjāyate̱ puna̱rityā̍ha | ca̱ndramā̱ vai jāya̍te̱ puna̍ḥ
āyu̍re̱vāva̍rundhe | 1⁰kim̐svi̍ddhi̱masya̍ bheṣa̱jamityā̍ha | a̱gnirvai hi̱masya̍ bheṣa̱jam | brahmava̱rcasa̍me̱vāva̍rundhe | <sup 11</sup kim̐ svi̍dāva̱pana̍ṃ ma̱haditya̍ha
4.24
a̱yaṃ vai lo̱ka ā̍va̱pana̍ṃ ma̱hat | a̱sminne̱va lo̱ke
prati̍tiṣṭhati | <sup 12</sup pṛ̱cchāmi̍ tvā para̱manta̍ṃ pṛthi̱vyā
ityā̍ha | vedi̱rvai paro'nta̍ḥ pṛthi̱vyāḥ | vedi̍me̱vāva̍rundhe | <sup 13</sup pṛ̱cchāmi̍ tvā̱ bhuva̍nasya̱ nābhi̱mityā̍ha
ya̱jño vai bhuva̍nasya̱ nābhi̍: | ya̱jñame̱vāva̍rundhe | <sup 14</sup pṛ̱cchāmi̍ tvā vṛṣṇo̱ aśva̍sya̱ reta̱ ityā̍ha | somo̍
vai vṛṣṇo̱ aśva̍sya̱ reta̍ḥ | so̱ma̱pī̱thame̱vāva̍rundhe
"pṛ̱cchāmi̍ vā̱caḥ pa̍ra̱maṃ vyometyā̍ha | brahma̱ vai vācaḥ pa̍ra̱maṃ vyoma̍ | brahmavarcasame̱vāva̍rundhe
4.5
hotā̍ bhavati̱ vai vṛṣṭi̍ḥ pūrvaci̍ttira̱nnādya̍me̱vāva̍
rundhe maha̱dityā̍ha̱ somo̱ vai vṛṣṇo̱ aśva̍sya̱ reta̍ścatvāri̍ ca
4.25
'apa̱ vā e̱tasmā̍tprā̱ṇāḥ krā̍manti | yo̍śvamedhena̱ yaja̍te | prā̱ṇāya̱ svāhā̍ vyā̱nāya̱ svāheti̍
saṃjñapyamā̍na̱ āhu̍tīrjuhoti | prā̱ṇāne̱vāsmi̍ndadhāti | nāsmā̍tprāṇā apa̍krāmanti | 2ava̍ntīssthāva̍ntīstvā'vantu | pri̱yaṃ tvā̍ pri̱yāṇā̍m | varṣi̍ṣṭhamāpyā̍nām | ni̱dhīnāṃ tvā̍ ni̱dhipa̍tiṃ havāmahe
vaso mama̱tyā̍ha | apai̱vāsmai̍ taddhu̍vate
4.26
atho̍ dhuvantye̱vaina̍m | atho̱ nyaivāsmai̍ huvate | 3triḥ
pari̍yanti | trayaṃ i̱me lo̱kāḥ | e̱bhya e̱vaina̍ṃ lo̱kebhyo̍ dhruvate | ⁴triḥ puna̍: pari̍yanti | ṣaṭth saṃpa̍dyante | ṣaḍvā ṛ̱tava̍: | ṛ̱tubhi̍re̱vaina̍ṃ dhruvate | ⁵apa̱
vā e̱tebhya̍: prā̱ṇāḥ krā̍manti
4.27
ye ya̱jñe dhruva̍naṃ ta̱nvate̍ | na̱va̱kṛtva̍: pari̍yanti | nava̱ vai puru̍ṣe
prā̱ṇāḥ | prā̱ṇāne̱vātmanda̍dhate | naibhya̍: prā̱ṇā apa̍
krāmanti | ⁶ambye ambālyambiketi̱ patnī̍mu̱dāna̍yati | aha̍haivainā̍m | subhage̱ kāmpalavāsi̱nītyā̍ha | tapa̍ e̱vainā̍mupa̍nayati | su̱varge lo̱ke saṃprorṇvāthāmityā̍ha
4.28
su̱vargame̱vainā̍m̐ lo̱kaṃ gaṃmayati | 'ā'ha̱ma̍jāni̱ garbha̍dha̱mā tvama̍jāsi̱ garbha̍dha̱mityā̍ha | pra̱jā vai pa̱śavo̱ garbhaiḥ | pra̱jāme̱va pa̱śūnā̱tmandha̍tte | de̱vā vā a̍śvame̱dhe pava̍māne | su̱va̱rgaṃ
lo̱kaṃ na prājā̍nan | tamaśva̍ḥ prājā̍nāt | yathsūcī̍bhirasipa̱thānkalpaya̍nti | su̱va̱rgasya̍ lo̱kasya̱ prajñātyai̍ | gāya̱trī tri̱ṣṭubjaga̱tītyā̍ha
4.29
ya̱thāyaju̱revaitat | tra̱yyassū̱cyo̍ bhavanti | a̱ya̱sma̱yyo̍
ra̱ja̱tā hira̍ṇyaḥ | a̱sya vai lo̱kasya̍ rū̱pamaya̍smayya̍ḥ | a̱ntari̍kṣasya ra̱ja̱tāḥ | di̱vo hira̍ṇyaḥ
diśo̱ vā aya̍smayya̍ḥ | a̱vā̱ntara̱diśā ra̍ja̱tāḥ
ū̱rdhvā hira̍ṇyaḥ | diśa̍ e̱vāsmai̍ kalpayati | ¹⁰kastvā̍ṃ chyati̱ kastvā̱ viśā̍stītyāhāhi̍ṃsāyai
4.30
'apa̱ vā e̱tasmā̱cchrī rā̱ṣṭraṃ krā̍mati | yo̍śvame̱dhena̱ yaja̍te | ū̱rdhvāme̍nā̱mucchra̍yatā̱dityā̍ha | śrīrvai
rā̱ṣṭrama̍śvame̱dhaḥ | śriya̍me̱vāsmai̍ rā̱ṣṭramū̱rdhvamu̱cchra̍yati
²ve̱ṇu̱bhāra̍ṃ gi̱rāvi̱vetyā̍ha | rā̱ṣṭraṃ vai bhāra̍ḥ | rā̱ṣṭrame̱vāsmai̱ paryū̍hati | ³athā̍syā̱ madhya̍medhatā̱mityā̍ha
śrīrvai rā̱ṣṭrasya̱ madhya̍m
4.31
śriya̍me̱vāva̍rundhe
⁴śī̱te vāte̍ puna̱ntvivetyā̍ha | kṣemo̱ vai rā̱ṣṭrasya̍ śīto vātaḥ | kṣema̍me̱vāva̍rundhe | yaddha̍ri̱ṇī yava̱mattītyā̍ha | viḍvai hari̍ṇī | rāṣṭraṃ yava̍ḥ | viśa̍ cai̱vāsmai̍
rāṣṭraṃ ca̍ sa̱mīcī̍ dadhāti | na pu̱ṣṭaṃ pa̱śu ma̍nyata̱
ityā̍ha | tasmā̱drājā̍ pa̱śūnna puṣya̍ti
4.32
śū̱drā
yada̱ryyājā̱rā na poṣā̍ya dhanāya̱tītyā̍ha | tasmā̍dvaiśīpu̱traṃ nābhi̍ṣiñcante | i̱yaṃ ya̱kā śa̍kunti̱ketyā̍ha
vi̱ḍvai śa̍ku̱nti̱kā | rā̱ṣṭrama̍śvame̱dhaḥ | viśai̍ cai̱vāsmai̍
rā̱ṣṭraṃ ca̍ sa̱mīcī̍ dadhāti | 9ā̱hala̱miti̍ sarpa̱tītyā̍ha | tasmā̍drā̱ṣṭrāya̱ viśa̍ssa̱rpanti̍ | 10āha̍ta̱ṃ ga̱bhe
pasa̱ ityā̍ha | vi̱ḍvai gabha̍ḥ
4.33
rā̱ṣṭraṃ pasa̍ḥ
rā̱ṣṭrame̱va vi̱śyāha̍nti | tasmā̍drā̱ṣṭraṃ viśa̍ṃ ghātu̱kam
11mā̱tā ca̍ te pi̱tā ca̍ ta̱ ityā̍ha | i̱yaṃ vai mā̱tā
asau pi̱tā | ā̱bhyāme̱vaina̍ṃ pari̍dadāti | ¹²agra̍ṃ
vṛ̱kṣasya̍ roha̱tvityā̍ha | śrīrvai vṛ̱kṣasyāgra̍m | śriya̍me̱vāva̍rundhe
4.34
¹³prasu̍lāma̱īti̍ te pi̱tā gṛ̱bhe
mu̱ṣṭima̍taᳵsa̱yaditya̍ha | vi̱dvai garbha̍ḥ | rāṣṭraṃ mu̱ṣṭi̍ḥ
rāṣṭra̍me̱va vi̱śyāha̍nti | tasmā̍drā̱ṣṭraṃ viśa̍ṃ ghātu̱kam
¹⁴apa̍ vā e̱tebhya̍ḥ prā̱ṇāḥ krā̍manti | ye ya̱jñe'pūta̍ṃ
vada̍nti | da̱dhi̱krāvṇo̍ akāriṣa̱miti̍ sura̱bhima̍tī̱mṛca̍ṃ vadanti | prā̱ṇā vai sura̍bhayaḥ | prā̱ṇāne̱vātmanda̍dhate | naibhya̍ḥ prā̱ṇā a̍pa̍krāmanti | 15āpo̱ hi
ṣṭhā ma̍yo̱bhuva̱ itya̱dbhirmaurjayante | āpo̱ vai sarvā̍
de̱vatā̍: | de̱vatā̍bhire̱vātmā̍naṃ pavayante
4.7
rāṣṭrasya̱ madhya̍ṃ puṣya̍ti̱ garbho̍ rundhe
dadhate ca̱tvāri̍ ca
4.35
'pra̱jāpa̍tiḥ pra̱jāssṛ̱ṣṭvā preṇā'nu̱ prāvi̍śat
tābhya̍ḥ puna̱ssaṃbha̍vituṃ nāśa̍knot | so̍'bravīt | ṛdhruva̱ddhidhsa̍ḥ | yo me̱taḥ puna̍ssa̱ṃbhara̱diti̍ | taṃ de̱vā
a̍śvame̱dhenaiva sama̍bharan | tato̱ vai ta ārdhruvan
yo̍'śvame̱dhena̱ yaja̍te | pra̱jāpa̍time̱va sa̱mbhara̍tyṛdhnoti̍
²puruṣa̱māla̍bhate
4.36
vai̱rā̱jo vai pu̍ruṣaḥ | vi̱rāja̍me̱vāla̍bhate | atho̱ anna̱ṃ vai vi̱rāṭ | anna̍me̱vāva̍rundhe | ³aśva̱māla̍bhate | prā̱jā̱pa̱tyo vā aśva̍ḥ
pra̱jāpa̍time̱vāla̍bhate | atho̱ śrīrvā eka̍śapham
śriya̍me̱vāva̍rundhe | ⁴gāmāla̍bhate
4.37
ya̱jño vai
gauḥ | ya̱jñame̱vāla̍bhate | atho̱ anna̱ṃ vai gauḥ | anna̍me̱vāva̍rundhe | ⁵a̱jā̱vī āla̍bhate bhūmne̍ | atho̱ puṣṭi̱rvai
bhūmā̍ | puṣṭi̍me̱vāva̍rundhe | parya̍gnikṛtaṃ puru̍ṣaṃ cāra̱ṇyām̐ścotsṛ̍jantyahi̍m̐sāyai | ubhau vā e̱tau pa̱śū
āla̍bhyete | yaścā̍va̱mo yaśca̍ pa̱rama̍ḥ | te'syo̱bhaye̍ ya̱jñe
ba̱ddhāḥ | a̱bhīṣṭā̍ a̱bhiprī̍tāḥ | a̱bhiji̍tā a̱bhihu̍tā
bhavanti | naina̍ṃ daṃkṣṇavaḥ pa̱śavo̍ ya̱jñe ba̱ddhāḥ | a̱bhīṣṭā̍
a̱bhiprī̍tāḥ | a̱bhiji̍tā a̱bhihu̍tā him̐santi
yo̍'śvame̱dhena̱ yaja̍te | ya u̍ cainame̱vaṃ veda̍
4.8
labha̍te gāmā̱laṃbha̍te para̱mo'ṣṭau ca̍
4.38
¹pra̱thame̍na̱ vā e̱ṣa stome̍na̱ rādhvā | ca̱tu̱ṣṭo̱mena̍
kṛ̱tenāyā̍nāmutta̱re'hanna̍ | e̱ka̱vi̱ṃśe prati̍ṣṭhāyāṃ pratiti̍ṣṭhati | e̱ka̱vi̱ṃśātprati̍ṣṭhāyā ṛ̱tūnanvāro̍hati | ṛ̱tavo̱ vai pṛ̱ṣṭhāni̍ | ṛ̱tava̍ssa̍ṃvathsa̱raḥ
ṛ̱tuṣve̱va sa̍ṃvathsa̱re prati̍ṣṭhāya̍ | de̱vatā̍ a̱bhyāro̍hati | śakva̍ryaḥ pṛ̱ṣṭhaṃ bha̍vantya̱nyada̍nya̱cchanda̍ḥ | a̱nye'nye̱ vā e̱te pa̱śava̱ ālaṃbhyante
4.39
u̱teva̍
grā̱myā̍ḥ | u̱tevā̍ra̱ṇyā̍ḥ | aha̍re̱va rū̱peṇa̱ samardha̍yati | atho̱ aha̍ e̱vaiṣa ba̱lirhri̍yate | 2tadā̍huḥ
apa̍śavo vā e̱te | yada̱jāva̍yaścā̍ra̱ṇyāśca̍ | e̱te vai
sarve̍ pa̱śava̍ḥ | yadgavyā iti̍ | ga̱vyāna̱paśū̱nutta̍me'hannāla̍bhate
4.40
tenai̱vobhayā̍npa̱śūnava̍rundhe | prājā̱pa̱tyā bha̍vanti | ana̍bhijitasyā̱bhiji̍tyai | 3saurīrnava̍ śve̱tā va̱śā a̍nūba̱ndhyā̍ bhavanti | anta̍ta eva
bra̍hmavarca̱samava̍rundhe | somā̍ya sva̱rājñe̍'no̱vāhāvana̍ḍvāhāviti̍ dvandi̱naḥ pa̱śūnāla̍bhate | a̱ho̱rā̱trāṇā̍mbhirjityai | ⁴pa̱śubhi̱rvā e̱ṣa vyṛ̍ddhayate | yo̍'śvame̱dhena̱
yaja̍te | chā̱ga̱laṃ ka̱lmāṣa̍ṅkikidī̱viṃ vi̍dīga̱yamiti̍
tvā̱ṣṭrānpa̱śūnāla̍bhate | pa̱śubhi̍re̱vātmāna̱ṃ sama̍rdhayati | ⁵ṛ̱tubhi̱rvā e̱ṣa vyṛ̍ddhayate | yo̍'śvame̱dhena̱ yaja̍te
pi̱śaṅgā̱strayo̍ vāsa̱ntā ityṛ̍tupa̱śūnāla̍bhate | ṛ̱tubhi̍re̱vātmāna̱ṃ sama̍rdhayati | ⁶ā vā e̱ṣa pa̱śubhyo̍
vṛścyate | yau'śvame̱dhena̱ yaja̍nte | parya̍gnikṛtā utsṛ̍ja̱ntyanā̍vraskāya
4.9-2
labhya̍nte̱ labha̍te̱ tvāṣṭrānpa̱śūnāla̍bhate̱'ṣṭau ca̍
4.41
rtavyatvāya | tat anāvraskāya acchedāya bhavati | vraścaterghañ,
kutve ścutvasya nivṛtteḥ sakāra eva śrūyate
pariyaja̍ti | yaja̍māname̱va rā̱jyenaubhayata̱ḥ pari̍gṛhṇāti | 3pura̱stā̍tsvāhākārā vā a̱nye de̱vāḥ
u̱pariṣṭātsvāhākārā a̱nye | te vā e̱te'śva̍ e̱va
medhye̍ u̱bhaye̍'varudhyante | yaddvāṃ ma̍hi̱mnobhayataḥ pariyaja̍ti | tāne̱vobhayā̍nprīṇāti
First 150 of 404 passages. Read on