Pramāṇa · Search · About · API

Shiva Purana 2: 2

Śivapurāṇa (complete text) 2

Language
Sanskrit

Contents

2

Munipraśnavarṇanaḥ

2.1.p1

atha śivamahāpurāṇe dvitīyā rudrasaṃhitā prārabhyate

2.1.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ

2.1.p3

śrīgaurīśaṃkarābhyāṃ namaḥ

2.1.p4

viśvodbhavasthitilayādiṣu hetumekaṃ

2.1.p5

gaurīpatiṃ viditatattvamanantakīrtim

2.1.1

māyāśrayamvigatamāyamaciṃtyarūpam
bodhasvarūpamamalaṃ hi śivannamāmi

2.1.2

vande śivantamprakṛteranādimpraśāntamekampuruṣottamaṃ hi
svamāyayā kṛtsnamidaṃ hi sṛṣṭvā nabhovadantarbahirāsthito yaḥ

2.1.3

vandetarasthaṃ nijagūḍharūpaṃ śivaṃsvatassraṣṭumidamvicaṣṭe
jaganti nityamparito bhramaṃti yatsannidhau cumbakalohavattam

2.1.4

vyāsa uvāca
jagataḥ pitaraṃ śambhuñjagato mātaraṃ śivām
tatputrañca gaṇādhīśannatvaitadvarṇayāmahe

2.1.5

ekadā munayassarve naimiṣāraṇya vāsinaḥ
papracchurvarayā bhaktyā sūtante śaunakādayaḥ

2.1.6

ṛṣaya ūcuḥ
vidyeśvarasaṃhitāyāḥ śrutā sā satkathā śubhā
sādhyasādhanakhaṃḍā khyāramyādyā bhaktavatsalā

2.1.7

sūta sūta mahābhāga cirañjīva sukhībhava
yacchrāvayasi nastāta śāṃkarīṃ paramāṃ kathām

2.1.8

pibantastvanmukhāmbhojacyutaṃ jñānāmṛtamvayam
avitṛptāḥ punaḥ kiṃcitpraṣṭumicchāmahe'nagha

2.1.9

vyāsaprasādātsarvajño prāpto'si kṛtakṛtyatām
nājñātamvidyate kiṃcidbhūtaṃ bhavyaṃ bhavacca yat

2.1.10

gurorvyāsasya sadbhaktyā samāsādya kṛpāṃ parām
sarvaṃ jñātaṃ viśeṣeṇa sarvaṃ sārthaṃ kṛtaṃ januḥ

2.1.11

idānīṃ kathaya prājña śivarūpamanuttamam
divyāni vai caritrāṇi śivayorapyaśeṣataḥ

2.1.12

aguṇoguṇatāṃ yāti kathaṃ loke maheśvaraḥ
śivatattvaṃ vayaṃ sarve na jānīmo vicārataḥ

2.1.13

sṛṣṭeḥ pūrvaṃ kathaṃ śaṃbhussvarūpeṇāvatiṣṭhate
sṛṣṭimadhye sa hi kathaṃ krīḍansaṃvarttate prabhuḥ

2.1.14

tadante ca kathandevassa tiṣṭhati maheśvaraḥ
kathamprasannatāṃ yāti śaṃkaro lokaśaṃkaraḥ

2.1.15

sa prasannomaheśānaḥ kiṃ prayacchati satphalam
svabhaktebhyaḥ parebhyaśca tatsarvaṃ kathayasva naḥ

2.1.16

sadyaḥ prasanno bhagavānbhavatītyanuśuśruma
bhaktaprayāsaṃ sa mahānna paśyati dayāparaḥ

2.1.17

brahmā viṣṇurmaheśaśca trayo devāśśivāṃgajāḥ
maheśastatra pūrṇāṃśassvayameva śivo'paraḥ

2.1.18

tasyāvirbhāvamākhyāhi caritāni viśeṣataḥ
umāvirbhāvamākhyāhi tadvivāhaṃ tathā prabho

2.1.19

tadgārhasthyaṃ viśeṣeṇa tathālīlāḥ parā api
etatsarvaṃ tadanyacca kathanīyaṃ tvayā'nagha

2.1.20

vyāsa uvāca
iti pṛṣṭastadā taistu sūto harṣasamanvitaḥ
smṛtvā śaṃbhupadāṃ bhojampratyuvāca munīśvarān

2.1.21

sūta uvāca
samyakpṛṣṭaṃ bhavadbhiśca dhanyā yūyaṃ munīśvarāḥ
sadāśivakathāyāṃ vo yajjātā naiṣṭhikī matiḥ

2.1.22

sadāśivakathāpraśnaḥ puruṣāṃstrīnpunāti hi
vaktāraṃ pṛcchakaṃ śrotṝñjāhnavīsalilaṃ yathā

2.1.23

śaṃbhorguṇānuvādātkovirajyeta pumāndvijāḥ
vinā paśughnaṃ trividhajanānandakarātsadā

2.1.24

gīyamāno vitṛṣṇaiśca bhavarogauṣadho'pi hi
manaḥśrotrābhirāmaśca yattassarvārthadassa vai

2.1.25

kathayāmi yathābuddhi bhavatpraśnānusārataḥ
śivalīlāṃ prayatnena dvijāstāṃ śṛṇutādarāt

2.1.26

bhavadbhiḥ pṛcchyate yadvattattathā nāradena vai
pṛṣṭaṃ pitre preritena hariṇā śivarūpiṇā

2.1.27

brahmā śrutvā sutavacaśśivabhaktaḥ prasannadhīḥ
jagau śivayaśaḥ prītyā harṣayanmunisattamam

2.1.28

vyāsa
sūtoktamiti tadvākyamākarṇya dvijasattamāḥ
papracchustatsusaṃvādaṃ kutūhalasamanvitāḥ

2.1.29

ṛṣaya ūcuḥ
sūta sūta mahābhāga śaivottama mahāmate
śrutvā tava vaco ramyaṃ ceto nassakutūhalam

2.1.30

kadā babhūva sukhakṛdvidhināradayormahān
saṃvādo yatra giriśasulīlā bhavamocinī

2.1.31

vidhināradasaṃvādapūrvakaṃ śāṃkaraṃ yaśaḥ
brūhi nastāta tatprītyā tattatpraśnānusārataḥ

2.1.32

ityākarṇya vacasteṣāṃ munīnāṃ bhāvitātmanām
sūtaḥ provāca suprītastatsaṃvādānusārataḥ

2.1.32.p1

iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ prathamakhaṃḍe sṛṣṭyupākhyāne munipraśnavarṇano nāma prathamo'dhyāyaḥ

Nāradatapovarṇanam

2.2.1

sūta uvāca
evasminsamaye viprā nārado munisattamaḥ
brahmaputro vinītātmā taporthaṃmana ādadhe

2.2.2

himaśailaguhā kācidekā paramaśobhanā
yatsamī pesuranadī sadā vahati vegataḥ

2.2.3

tatrāśramo mahādivyo nānāśobhāsamanvitaḥ
taporthaṃ sa yayau tatra nārado divyadarśanaḥ

2.2.4

tāṃ dṛṣṭvā muniśārdūlastepe sa suciraṃ tapaḥ
badhvāsanaṃ dṛḍhaṃ maunī prāṇānāyamya śuddhadhīḥ

2.2.5

cakre munissamādhiṃ tamahambrahmeti yatra ha
vijñānaṃ bhavati brahmasākṣātkārakaraṃ dvijāḥ

2.2.6

itthaṃ tapati tasminvai nārade munisattame
cakaṃpe'tha śunāsīro manassaṃtāpavihvalaḥ

2.2.7

manasīti viciṃtyāsau munirme rājyamicchati
tadvighnakaraṇārthaṃ hi hariryatnamiyeṣa saḥ

2.2.8

sasmāra smaraṃ śakraścetasā devanāyakaḥ
ājagāma drutaṃ kāmassamadhīrmahiṣīsutaḥ

2.2.9

athāgataṃ smaraṃ dṛṣṭvā saṃbodhya surarāṭ prabhuḥ
uvāca taṃ prapaśyāśu svārthe kuṭilaśemuṣiḥ

2.2.10

indra uvāca
mitravaryya mahāvīra sarvadā hitakāraka
śṛṇu prītyā vaco me tvaṃ kuru sāhāyyamātmanā

2.2.11

tvadbalānme bahūnāñca tapogarvo vināśitaḥ
madrājyasthiratā mitra tvadanugrahatassadā

2.2.12

himaśailaguhāyāṃ hi munistapati nāradaḥ
manasoddiśya viśveśaṃ mahāsaṃyamavāndṛḍhaḥ

2.2.13

yācenna vidhito rājyaṃ sa mameti viśaṃkitaḥ
adyaiva gaccha tatra tvaṃ tattapovighnamācara

2.2.14

ityājñapto mahendreṇa sa kāmassamadhu priyaḥ
jagāma tatsthalaṃ garvādupāyaṃ svañcakāra ha

2.2.15

racayāmāsa tatrāśu svakalāssakalā api
vasaṃtopi svaprabhāvaṃ cakāra vividhaṃ madāt

2.2.16

na babhūva muneśceto vikṛtaṃ munisattamāḥ
bhraṣṭo babhūva tadgarvo maheśānugraheṇa ha

2.2.17

śṛṇutādaratastatra kāraṇaṃ śaunakādayaḥ
īśvarānugraheṇātra na prabhāvaḥ smarasya hi

2.2.18

atraiva śambhunā'kāri sutapaśca smarāriṇā
atraiva dagdhaste nāśu kāmo munitapopahaḥ

2.2.19

kāmajīvanahetorhi ratyā saṃprārthitaissuraiḥ
samprārthita uvācedaṃ śaṃkaro lokaśaṃkaraḥ

2.2.20

kaṃcitsamayamāsādya jīviṣyati surāḥ smaraḥ
paraṃtviha smaropāyaścariṣyati na kaścana

2.2.21

iha yāvaddṛśyate bhūrjanaiḥ sthitvā'marāssadā
kāmabāṇaprabhāvotra na ca liṣyatyasaṃśayam

2.2.22

iti śaṃbhūktitaḥ kāmo mithyātmagatikastadā
nārade sa jagāmāśu divamindrasamīpataḥ

2.2.23

ācakhyau sarvavṛttāṃtaṃ prabhāvaṃ ca muneḥ smaraḥ
tadājñayā yayau sthānaṃ svakīyaṃ sa madhupriyaḥ

2.2.24

vismitobhūtsurādhīśaḥ praśaśaṃsātha nāradam
tadvṛttāṃ tānabhijño hi mohitaśśivamāyayā

2.2.25

durjñeyā śāṃbhavī māyā sarveṣāṃ prāṇināmiha
bhaktaṃ vinārpitātmānaṃ tayā saṃmohyate jagat

2.2.26

nārado'pi ciraṃ tasthau tatreśānugraheṇa ha
pūrṇaṃ matvā tapastatsvaṃ virarāma tato muniḥ

2.2.27

kāmājjayaṃ nijaṃ matvā garvito'bhūnmunīśvaraḥ
vṛthaiva vigatajñānaśśivamāyāvimohitaḥ

2.2.28

dhanyā dhanyā mahāmāyā śāṃbhavī munisattamāḥ
tadgatiṃ na hi paśyaṃti viṣṇubrahmādayopi hi

2.2.29

tayā saṃmohitotīva nārado munisattamaḥ
kailāsaṃ prayayau śīghraṃ svavṛttaṃ gadituṃmadī

2.2.30

rudraṃ natvābravītsarvaṃ svavṛttaṅgarvavānmuniḥ
matvātmānaṃ mahātmānaṃ svaprabhuñcasmarañjayam

2.2.31

tacchrutvāśaṃkaraḥ prāha nāradaṃ bhaktavatsalaḥ
svamāyāmohitaṃ hetvanabhijñaṃ bhraṣṭacetasam

2.2.32

rudra uvāca
he tātanārada prājñadhanyastvaṃ śṛṇu madvacaḥ
vācyamevaṃ nakutrāpi hareragreviśeṣataḥ

2.2.33

pṛcchamāno'pi na brūyāḥ svavṛttaṃ me yaduktavān
gopyaṃgopyaṃ sarvathāhi naivavācyaṃ kadācana

2.2.34

śāsmyahaṃ tvāṃviśeṣeṇa mama priyatamobhavān
viṣṇubhakto yatastvaṃ hi tadbhakto tīvame'nugaḥ

2.2.35

śāstismetthañca bahuśo rudrassūtikaraḥ prabhuḥ
nāradonahitaṃ meneśivamāyāvimohitaḥ

2.2.36

prabalābhāvinī karmagatirjñeyāvicakṣaṇaiḥ
nanivāryājanaiḥ kaiścidapīcchāsaivaśāṃkarī

2.2.37

tatassa munivaryo hi brahmalokaṃ jagāmaha
vidhiṃ natvā'bravītkāmajayaṃ svasya tapobalāt

2.2.38

tadākarṇya vidhissotha smṛtvā śambhupadāmbujam
jñātvā sarvaṃ kāraṇaṃ tanniṣiṣedha sutaṃ tadā

2.2.39

mene hitanna vidhyuktaṃ nārado jñānisattamaḥ
śivamāyāmo hi taśca rūḍhacittamadāṃkuraḥ

2.2.40

śivecchā yādṛśī loke bhavatyeva hi sā tadā
tadadhīnaṃ jagatsarvaṃ vacastaṃtyāṃta sthitaṃ yataḥ

2.2.41

nārado'tha yayau śīghraṃ viṣṇulokaṃ vinaṣṭadhīḥ
madāṃkuramanā vṛttaṃ gadituṃ svaṃ tadagrataḥ

2.2.42

āgacchaṃtaṃ munindṛṣṭvā nāradaṃ viṣṇurādarāt
utthitvāgre gato'raṃ taṃ śiśleṣajñātahetukaḥ

2.2.43

svāsane samupāveśya smṛtvā śivapadāmbujam
hariḥ prāha vacastathyaṃ nāradaṃ madanāśanam

2.2.44

viṣṇuruvāca
kuta āgamyate tāta kimarthamiha cāgataḥ
dhanyastvaṃ muniśārdūla tīrtho'haṃ tu tavāgamāt

2.2.45

viṣṇuvākyamiti śrutvā nārado garvito muniḥ
svavṛttaṃ sarvamācaṣṭa samadaṃ madamohitaḥ

2.2.46

śrutvā munivaco viṣṇussa madaṃ kāraṇaṃ tataḥ
jñātavānakhilaṃ smṛtvā śivapādāmbujaṃ hṛdi

2.2.47

tuṣṭāva giriśaṃ bhaktyā śivātmā śaivarāḍ hariḥ
sāṃjalirvisudhīrnamramastakaḥ parameśvaram

2.2.48

viṣṇuruvāca
devadeva mahādeva prasīda parameśvara
dhanyastvaṃ śiva dhanyā te māyā sarva vimohinī

2.2.49

ityādi sa stutiṃ kṛtvā śivasya paramātmanaḥ
nimīlya nayane dhyātvā virarāma padāmbujam

2.2.50

yatkartavyaṃ śaṃkarasya sa jñātvā viśvapālakaḥ
śivaśāsanataḥ prāha hṛdātha munisattamam

2.2.51

viṣṇuruvāca
dhanyastvaṃ muniśārdūla taponidhirudāradhīḥ
bhaktitrikaṃ na yasyāsti kāmamohādayo mune

2.2.52

vikārāstasya sadyo vai bhavaṃtyakhiladuḥkhadāḥ
naiṣṭhiko brahmacārī tvaṃ jñānavairāgyavānsadā

2.2.53

kathaṃ kāmavikārīsyā janmanāvikṛtassudhīḥ
ityādyuktaṃ vaco bhūri śrutvā sa munisattamaḥ

2.2.54

vijahāsa hṛdā natvā pratyuvāca vaco harim
nārada uvāca
kiṃprabhāvaḥ smaraḥ svāminkṛpā yadyasti te mayi

2.2.55

ityuktvā harimānamya yayau yādṛcchiko muniḥ

2.2.55.p1

iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ prathamakhaṇḍe sṛṣṭyupākhyāne nāradatapovarṇanaṃ nāma dvitīyo'dhyāyaḥ

Nāradamohavarṇanam

2.3.1

ṛṣaya ūcuḥ
sūtasūta mahābhāga vyāsaśiṣya namo'stu te
adbhuteyaṃ kathā tāta varṇitā kṛpayā hi naḥ

2.3.2

munau gate haristāta kiṃ cakāra tataḥ param
nārado'pi gataḥ kutra tanme vyākhyātumarhasi

2.3.3

vyāsa uvāca
ityākarṇya vacasteṣāṃ sūtaḥ paurāṇikottamaḥ
pratyuvāca śivaṃ smṛtvā nānāsūtikaraṃ budhaḥ

2.3.4

sūta uvāca
munau yadṛcchayā viṣṇurgate tasminhi nārade
śivecchayā cakārāśu māyā māyāviśāradaḥ

2.3.5

munimārgasya madhye tu virece nagaraṃ mahat
śatayojanavistāramadbhutaṃ sumano haram

2.3.6

svalokādadhikaṃ ramyaṃ nānāvastu virājitam
naranārīvihārāḍhyaṃ caturvarṇākulaṃ param

2.3.7

tatra rājā śīlanidhirnāmaiśvaryasamanvitaḥ
sutāsvayamvarodyukto mahotsavasamanvitaḥ

2.3.8

caturdigbhyaḥ samāyātaissaṃyutaṃ nṛpanandanaiḥ
nānāveṣaissuśobhaiśca tatkanyāvaraṇotsukaiḥ

2.3.9

etādṛśampuraṃ dṛṣṭvā mohamprāpto'tha nāradaḥ
kautukī tannṛpadvāraṃ jagāma madanaidhitaḥ

2.3.10

āgataṃ munivaryaṃ taṃ dṛṣṭvā śīlanidhirnṛpaḥ
upaveśyārcayāṃcakre ratnasiṃhāsane vare

2.3.11

atha rājā svatanayāṃ nāmataśśrīmatīṃ varām
samānīya nāradasya pādayossamapātayat

2.3.12

tatkanyāṃ prekṣya sa munirnāradaḥ prāha vismitaḥ
keyaṃ rājanmahābhāgā kanyā surasutopamā

2.3.13

tasya tadvacanaṃ śrutvā rājā prāha kṛtāṃjaliḥ
duhiteyaṃ mama mune śrīmatī nāma nāmataḥ

2.3.14

pradānasamayaṃ prāptā varamanveṣatī śubham
sā svayaṃvarasaṃprāptā sarvalakṣaṇalakṣitā

2.3.15

asyā bhāgyaṃ vada mune sarvaṃ jātakamādarāt
kīdṛśaṃ tanayeyaṃ me varamāpsyati tadvada

2.3.16

ityukto muniśārdūlastāmicchuḥ kāmavihvalaḥ
samābhāṣya sa rājānaṃ nārado vākyamabravīt

2.3.17

suteyaṃ tava bhūpālasarvalakṣaṇalakṣitā
mahābhāgyavatī dhanyālakṣmīriva guṇālayā

2.3.18

sarveśvaro'jito vīro giriśasadṛśo vibhuḥ
asyāḥ patirdhruvaṃ bhāvī kāmajitsurasattamaḥ

2.3.19

ityuktvā nṛpamāmaṃtrya yayau yādṛcchiko muniḥ
babhūva kāmavivaśaśśivamāyā vimohitaḥ

2.3.20

citte vicintyasamunirāpnuyāṃkathamenakām
svayaṃvare nṛpālānāmekaṃ māṃvṛṇuyātkatham

2.3.21

saundaryaṃ sarvanārīṇāṃ priyaṃ bhavati sarvathā
taddṛṣṭvaiva prasannā sā svavaśānātra saṃśayaḥ

2.3.22

vidhāyetthaṃ viṣṇurūpaṃ grahītuṃ munisattamaḥ
viṣṇulokaṃ jagāmāśu nāradaḥ smara vihvalaḥ

2.3.23

praṇipatya hṛṣīkeśaṃ vākyametaduvāca ha
rahasitvāṃ pravakṣyāmi svavṛttāntamaśeṣataḥ

2.3.24

tathetyukte tathābhūte śivecchākāryakartahi
brūhītyuktavati śrīśe munirāha ca keśavam

2.3.25

nārada uvāca
tvadīyo bhūpatiḥ śīlanidhissa vṛṣatatparaḥ
tasya kanyā viśālākṣī śrīmatīvaravarṇinī

2.3.26

jaganmohinyabhikhyātā trailokyepyati sundarī
pariṇetumahaṃ viṣṇotāmicchāmyadyamāciram

2.3.27

svayaṃvaraṃ cakarāsau bhūpatistanayecchayā
caturdigbhyasamāyātā rājaputrāssahasraśaḥ

2.3.28

yadi dāsyasi rūpaṃ me tadā tāṃ prāpnuyāṃ dhruvam
tvadrūpaṃ sā vinā kaṃṭhe jayamālāṃ na dhāsyati

2.3.29

svarūpaṃ dehi me nātha sevako'haṃ priyastava
vṛṇuyānmāṃ yathā sā vai śrīmatī kṣitipātmajā

2.3.30

sūta uvāca
vacaḥ śrutvā muneritthaṃ vihasya madhusūdanaḥ
śāṃkarīṃ prabhutāṃ buddhvā pratyuvāca dayāparaḥ

2.3.31

viṣṇuruvāca
sveṣṭadeśaṃ mune gaccha kariṣyāmi hitaṃ tava
bhiṣagvaro yathārttasya yataḥ priyataro'sime

2.3.32

ityuktvā munaye tasmai dadau viṣṇurmukhaṃ hare
svarūpamanugṛhyāsya tirodhānaṃ jagāma saḥ

2.3.33

evamukto munirhṛṣṭaḥ svarūpaṃ prāpya vai hareḥ
mene kṛtārthamātmānaṃ tadyatnaṃ na bubodha saḥ

2.3.34

atha tatra gataḥ śīghrannārado munisattamaḥ
cakre svayamvaraṃ yatra rājaputraissamākulam

2.3.35

svayamvarasabhā divyā rājaputrasamāvṛtā
śuśubhe'tīva viprendrā yathā śakrasabhāparā

2.3.36

tasyāṃ nṛpasabhāyāṃ vai nāradaḥ samupāviśat
sthitvā tatra vicintyeti prītiyuktena cetasā

2.3.37

māṃ variṣyati nānyaṃ sā viṣṇurūpadharandhruvam
ānanasya kurūpatvaṃ na veda munisattamaḥ

2.3.38

pūrvarūpaṃ muniṃ sarve dadṛśustatra mānavāḥ
tadbhedaṃ bubudhuste na rājaputrādayo dvijāḥ

2.3.39

tatra rudragaṇau dvau tadrakṣaṇārthaṃ samāgatau
viprarūpadharau gūḍhau tadbhedaṃ jajñatuḥ param

2.3.40

mūḍhaṃ matvā muniṃ tau tannikaṭaṃ jagmaturgaṇau
kurutastatprahāsaṃ vai bhāṣamāṇau parasparam

2.3.41

paśya nārada rūpaṃ hi viṣṇoriva mahottamam
mukhaṃ tu vānarasyeva vikaṭaṃ ca bhayaṃkaram

2.3.42

icchatyayaṃ nṛpasutāṃ vṛthaiva smaramohitaḥ
ityuktvā sacchalaṃ vākyamupahāsaṃ pracakratuḥ

2.3.43

na śuśrāva yathārthaṃ tu tadvākyaṃ smaravihvalaḥ
paryaikṣacchrīmatīṃ tāṃ vai tallipsurmohito muniḥ

2.3.44

etasminnaṃtare bhūpakanyā cāṃtaḥ purāttu sā
strībhissamāvṛtā tatrājagāma varavarṇinī

2.3.45

mālāṃ hiraṇmayīṃ ramyāmādāya śubhalakṣaṇā
tatra svayamvare reje sthitā madhye rameva sā

2.3.46

babhrāma sā sabhāṃ sarvāṃ mālāmādāya suvratā
varamanveṣatī tatra svātmābhīṣṭaṃ nṛpātmajā

2.3.47

vānarāsyaṃ viṣṇutanuṃ muniṃ dṛṣṭvā cukopa sā
dṛṣṭiṃ nivārya ca tataḥ prasthitā prītamānasā

2.3.48

na dṛṣṭvā svavaraṃ tatra trastāsīnmanasepsitam
aṃtassabhāsthitā kasminnarpayāmāsa na srajam

2.3.49

etasminnaṃtare viṣṇurājagāma nṛpākṛtiḥ
na dṛṣṭaḥ kaiścidaparaiḥ kevalaṃ sā dadarśa hi

2.3.50

atha sā taṃ samālokya prasannavadanāmbujā
arpayāmāsa tatkaṇṭhe tāṃ mālāṃ varavarṇinī

2.3.51

tāmādāya tato viṣṇū rājarūpadharaḥ prabhuḥ
aṃtardhānamagātsadyassvasthānaṃ prayayau kila

2.3.52

sarve rājakumārāśca nirāśāḥ śrīmatīmprati
munistu vihvalo'tīva babhūva madanāturaḥ

2.3.53

tadā tāvūcatussadyo nāradaṃ svaravihvalam
viprarūpadharau rudragaṇau jñānaviśāradau

2.3.54

gaṇāvūcatuḥ
he nāradamunetvaṃ hi vṛthāmadanamohitaḥ
tallipsussvamukhaṃ paśya vānarasyeva garhitam

2.3.55

sūta uvāca
ityākarṇyatayorvākyaṃ nārado vismito'bhavat
mukhaṃ dadarśa mukure śivamāyāvimohitaḥ

2.3.56

svamukhaṃ vānarasyeva dṛṣṭvā cukrodhasatvaram
śāpandadau tayostatra gaṇayormohito muniḥ

2.3.57

yuvāṃ mamopahāsaṃ vai cakraturbrāhmaṇasya hi
bhavetāṃ rākṣasau vipravīryajau vai tadākṛtī

2.3.58

śrutvā haragaṇāvitthaṃ svaśāpaṃ jñānisattamau
na kiṃcidūcatustau hi munimājñāya mohitam

2.3.59

svasthānaṃ jagmaturviprā udāsīnau śivastutim
cakraturmanyamānau vai śivecchāṃ sakalāṃ sadā

2.3.59.p1

iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ prathamakhaṃḍe sṛṣṭyupākhyāne nāradamohavarṇanaṃ nāma tṛtīyo'dhyāyaḥ

Viṣṇūpadeśavarṇanaḥ

2.4.1

ṛṣaya ūcuḥ
sūta sūta mahāprājña varṇitā hyadbhutā kathā
dhanyā tu śāṃbhavī māyā tadadhīnaṃ carācaram

2.4.2

gatayorgaṇayośśaṃbhossvayamātmecchayā vibhoḥ
kiṃ cakāra muniḥ kruddho nāradaḥ smaravihvalaḥ

2.4.3

sūta uvāca
vimohito munirdattvā tayośśāpaṃ yathocitam
jale mukhaṃ nirīkṣyātha svarūpaṃ giriśecchayā

2.4.4

śivecchayā na pravuddhaḥ smṛtvā harikṛtacchalam
krodhaṃ durviṣahaṃ kṛtvā viṣṇulokaṃ jagāma ha

2.4.5

uvāca vacanaṃ kruddhassamiddha iva pāvakaḥ
duruktigarbhitaṃ vyaṅgaṃ naṣṭajñānaśśivecchayā

2.4.6

nārada uvāca
he hare tvaṃ mahāduṣṭaḥ kapaṭī viśvamohanaḥ
parotsāhaṃ na sahase māyāvīmalināśayaḥ

2.4.7

mohinīrūpamādāya kapaṭaṃ kṛtavānpurā
asurebhyo'pāyayastvaṃ vāruṇīmamṛtaṃ na hi

2.4.8

cetpibenna viṣaṃ rudrodayāṃ kṛtvā maheśvaraḥ
bhavennaṣṭā'khilā māyā tava vyājarate hare

2.4.9

gatissakapaṭā te'tipriyā viṣṇoviśeṣataḥ
sādhusvabhāvo nabhavānsvataṃtraḥ prabhuṇā kṛtaḥ

2.4.10

kṛtaṃ samucitannaiva śivena paramātmanā
tatprabhāvabalaṃ dhyātvā svataṃtrakṛtikārakaḥ

2.4.11

tvadgatiṃ susamājñāya paścāttāpamavāpa saḥ
vipraṃ sarvopariprāha svoktavedapramāṇakṛt

2.4.12

tajjñātvāhaṃ hare tvādya śikṣayiṣyāmi tadbalāt
yathā na kuryāḥ kutrāpīdṛśaṃ karma kadācana

2.4.13

adyāpi nirbhayastvaṃ hi saṃgaṃ nāpastarasvinā
idānīṃ lapsyase viṣṇo phalaṃ svakṛtakarmaṇaḥ

2.4.14

itthamuktvā hariṃ sotha munirmāyā vimohitaḥ
śaśāpakrodhanirviṇo brahmatejaḥ pradarśayan

2.4.15

strīkṛte vyākulaṃ viṣṇo māmakārṣīrvimohakaḥ
anvakārṣīssvarūpeṇa yena kāpaṭyakāryakṛt

2.4.16

tadrūpeṇa manuṣyastvaṃ bhava tadduḥkhabhugghare
yanmukhaṃ kṛtavānmetvaṃ te bhavaṃtu sahāyinaḥ

2.4.17

tvaṃ strīviyogajaṃ duḥkhaṃ labhasva paraduḥkhadaḥ
manuṣyagatikaḥ prāyo bhavājñānavimohitaḥ

2.4.18

iti śaptvā hariṃ mohānnārado'jñānamohitaḥ
viṣṇurjagrāha taṃ śāpaṃ praśaṃsañśāṃbhavīmajām

2.4.19

atha śaṃbhurmahālīlo niścakarṣa vimohinīṃ
svamāyāṃ mohito jñānī nāradopyabhavadyayā

2.4.20

aṃtarhitāyāṃ māyāyāṃ pūrvavanmatimānabhūt
nārado vismitamanāḥ prāptabodho nirākulaḥ

2.4.21

paścāttāpamavāpyāti nininda svaṃ muhurmuhuḥ
praśaśaṃsa tadā māyāṃ śāṃbhavīṃ jñānimohinīm

2.4.22

atha jñātvā munissarvaṃ māyāvibhramamātmanaḥ
apatatpādayorviṣṇornārado vaiṣṇavottamaḥ

2.4.23

haryyupasthāpitaḥ prāha vacanaṃ naṣṭadurmatiḥ
mayā duraktayaḥ proktā mohitena kubuddhinā

2.4.24

dattaśśāpo'pi tenātha vitathaṃ kuru taṃ prabho
mahatpāpamakārṣaṃ hi yāsyāmi nirayaṃ dhruvam

2.4.25

kamupāyaṃ hare kuryāṃ dāso'haṃ te tamādiśa
yena pāpakulaṃ naśyennirayo na bhavenmama

2.4.26

ityuktvā sa punarviṣṇoḥ pādayormunisattamaḥ
papāta sumatirbhaktyā paścāttāpamupāgataḥ

2.4.27

atha viṣṇustamutthāpya babhāṣe sūnṛtaṃ vacaḥ
viṣṇuruvāca
na khedaṃ kuru me bhakta varastvaṃ nātra saṃśayaḥ

2.4.28

śṛṇu tāta pravakṣyāmi suhitaṃ tava niścayāt
nirayaste na bhavitā śivaśśaṃ te vidhāsyati

2.4.29

yadakārṣīśśivavaco vitathaṃ madamohitaḥ
sa dattavānīdṛśaṃ te phalaṃ karma phalapradaḥ

2.4.30

śivecchā'khilaṃ jātaṃ kurvitthaṃ niścitāṃ matim
garvāpahartā sa svāmī śaṃkaraḥ parameśvaraḥ

2.4.31

paraṃ brahma parātmā sa saccidānaṃdabodhanaḥ
nirguṇo nirvikāro ca rajassatvatamaḥ para

2.4.32

sa evamādāya māyāṃ svāṃ tridhā bhavati rūpataḥ
brahmaviṣṇumaheśātmānirguṇo'nirguṇo'pi saḥ

2.4.33

nirguṇatve śivāhvo hi paramātmā maheśvaraḥ
paraṃ brahmāvyayo'naṃto mahādeveti gīyate

2.4.34

tatsevayā vidhissraṣṭā pālako jagatāmaham
svayaṃ sarvasya saṃhārī rudrarūpeṇa sarvadā

2.4.35

sākṣī śivasvarūpeṇa māyābhinnassa nirguṇaḥ
svecchācārī saṃvihārī bhaktānugrahakārakaḥ

2.4.36

śṛṇu tvaṃ nārada mune sadupāyaṃ sukhapradam
sarvapāpāpaharttāraṃ bhuktimuktipradaṃ sadā

2.4.37

tyuktvā stvasaṃśayaṃ sarvaṃ śaṃkarasadyaśaḥ
śatanāmaśivastotraṃ sadānanyamatirjapa

2.4.38

yajjapitvā drutaṃ sarvaṃ tava pāpaṃ vinaśyati
ityuktvā nāradaṃ viṣṇuḥ punaḥ prāha dayānvitaḥ

2.4.39

mune na kuru śokaṃ tvaṃ tvayā kiṃcitkṛtaṃ nahi
svecchayā kṛtavānśaṃbhuridaṃ sarvaṃ na saṃśayaḥ

2.4.40

ahārṣittvanmatiṃ divyāṃ kāma kleśamadātsa te
tvanmukhāddāpayāṃcakre śāpaṃ me sa maheśvaraḥ

2.4.41

itthaṃ svacaritaṃ loke prakaṭīkṛtavān svayam
mṛtyuṃjayaḥ kālakālo bhaktoddhāraparāyaṇaḥ

2.4.42

na me śivasamānosti priyaḥ svāmī sukhapradaḥ
sarvaśaktiprado me'sti sa eva parameśvaraḥ

2.4.43

tasyopāsyāṃ kuru mune tameva satataṃ bhaja
tadyaśaḥ śṛṇu gāya tvaṃ kuru nityaṃ tadarcanam

2.4.44

kāyena manasā vācā yaśśaṃkaramupaiti bho
sa paṇḍita iti jñeyassa jīvanmukte ucyate

2.4.45

śiveti nāmadāvāgnermahāpātakaparvatāḥ
bhasmībhavantyanāyāsātsatyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ

2.4.46

pāpamūlāni duḥkhāni vividhānyapi tānyataḥ
śivārcanaikanaśyāni nānya naśyāni sarvathā

First 200 of 462 passages. Read on

Linked texts (4)