Manasara Series (I. A Dictionary of Hindu Architecture; II. Indian Architecture according to Manasara-Shilpashastra; III. Manasara on Architecture and Sculpture: Sanskrit Text; IV. Architecture of Manasara: Translation; V. Architecture of Manasara: Illustrations; VI. Hindu Architecture in India and Abroad; VII. An Encyclopaedia of Hindu Architecture) v3.c24.s50: मौलिलक्षणम्

Mānasāra Series (I. A Dictionary of Hindu Architecture; II. Indian Architecture according to Mānasāra-Śilpaśāstra; III. Mānasāra on Architecture and Sculpture: Sanskrit Text; IV. Architecture of Mānasāra: Translation; V. Architecture of Mānasāra: Illustrations; VI. Hindu Architecture in India and Abroad; VII. An Encyclopaedia of Hindu Architecture) v3.c24.s50

Language: English

मौलिलक्षणम्

v3.c24.s50.1

कन्यकादिधनरत्नसंग्रहा
शालिभूमिगृहदासवाहनम् ।
शिल्पिनां च गुरवे निवेदयेत्
कर्तृपञ्च(वर्यो) वरहस्ततो बहुः ॥ १ ॥
योगात्कुर्याद्युक्तसंमानहीनम्
कर्ता यावद् भूमिचन्द्रं पतेत्तः ।
तस्मात्कर्ता चोक्तसंमानं राजा
सर्वैश्च^८ काम्यसिद्धि लभेत ॥ २ ॥
शिल्पिश्चित्तं प्रसन्नं चेद्यजमानेष्टदं फलम् ।
शिल्पिनस्त्वप्रसन्नं चेत्सर्वसंपद्विनाशनम् ॥ ३ ॥
तस्मात्सर्वथा कर्ता शिल्प्याचार्यमुपाचरेत् ।
देवानां भूपतीनां च मौलिलक्षणमुच्यते ॥ ४ ॥
जटामौलिकिरीटं च करण्डं च शिरस्त्रकम् ।
कुन्तलं केशबन्धं च धम्मिल्लालकचूल(ड)कम् ॥ ५ ॥
मकुटं च(ट)मिति [च] स्यात्तं तत्तदाभा(का)रमानतः ।
पद्म(त्र)पट्टं रत्नपट्टं पुष्पपट्टं त्रिधा मतम् ॥ ६ ॥
पितामहस्य रुद्रस्य जटामकुटं योग्यकम् ।
किरीटमकुटं चैव नारायणस्य योग्यकम् ॥ ६ ॥
कन्यसा देवतानां च करण्डमकुटा(टम)न्वितम् ।
जटामौलि मनोन्मन्या मण्डक्का(मकुटं) कुण्डलं तथा ॥ १० ॥
सरस्वत्याश्च सावित्र्याः केशबन्धं च कुण्ड(न्त)लम् ।
अथवा सर्वशक्तीनां करण्डमकुटा(टम)न्वितम् ॥ ११ ॥

v3.c24.s50.2

किरीटं सार्वभौमस्य चाधिराजस्य योग्यकम् ।
नरेन्द्रस्य करण्डं स्यात्पार्थिवस्य शिरस्त्रकम् ॥ १२ ॥
चक्रवर्त्यादिभूपस्य करण्डमकुटं तु वा ।
पत्रपट्टं पट्टधरो (रे) रत्नपट्टं च पार्थिवे ॥ १३ ॥
पट्टभाक् (जः) पुष्पपट्टं च चोक्तमेवं पुरातनैः ।
प्राहारकास्त्रग्राहौ च (हयोः) पुष्पमाल्यं प्रकीर्तितम् ॥ १४ ॥
चक्रवर्तिमहिष्याश्च कुन्त (न्त) लं मकुटं भवेत् ।
अधिराज (जस्य) नरेन्द्रस्य महिष्याः केशबन्धनम् ॥ १५ ॥
पार्थिकं (क) [च] पट्टधरोम (रयोर्म) ण्डलेशस्य पट्टभाक् (जः) ।
एतेषां महिषीभ्यां (णां) च धम्मिल्लमकुटा (टमा) वृतम् ॥ १६ ॥
प्राहारकास्त्रग्राहाभ्यां (णां) महिष्या (षीणाम) लकचूडकम् ।
वस्त्रायामत्रिधायामं द्वयं वा मकुटोदयम् ॥ १७ ॥
पितामहस्य रुद्रस्य पादोनद्वयमेव च ।
अन्येषां देवतानां च चाङ्ग (चार्ध) पादोनमेव च ॥ १८ ॥
किन्नरयक्षकाणां च अ(तु चा) ध्यर्थं वा समन्तकम् ।
सर्वेषा (र्वासा) मपि शक्तीनां मुखायामद्वयं भवेत् ॥ १९ ॥
केशान्तात्कुडु (ण्ड) लान्तं स्यात्सर्वेषां मकुटायतम् ।
मुखायामसमं मूलविस्तारं भूषणान्यपि ॥ २० ॥
तदष्टांशेन हीने वा षोडशांशोनमेव वा ।
मकुटामविशालं स्याच्छिखायाममध्यादिवेशिकम् ॥ २१ ॥
मूलताराधंभागं वा त्रिभागैकांशमेव च ।
एवं करण्डमौल्य। (ल्य) ग्रे विस्तारं परिकीर्तितम् ॥ २२ ॥
सर्वेषां मकुटानां तु चामूलाग्रचयं क्रमात् ।
भूपा (भौमा) नां च शिरोबाहुतुल्यं तन्मकुटोदयम् ॥ २३ ॥
तत्तुङ्गे षोडशांशं स्यान्महाराजस्य हीनकम् ।
तत्तुङ्गे द्वांशहीनोणं नरेन्द्राख्यस्य भूपतेः ॥ २४ ॥
अधं पार्थिवभूपस्य शिरस्त्रोदयमीरितम् ।
शिरोनाहसमे दीर्घे (दैर्ये) तत्रिभागं द्विभागिकम् ॥ २५ ॥

v3.c24.s50.3

चक्रवर्त्यादि(र्व्याधि)राजस्य(वोर्) महिषीमकुटोदयम् ।
अन्यत्सर्वं (अन्यसर्वं)महिषीणां मुखायामसमं बुधैः ॥ २६ ॥ 52
पादोनं च तदर्धं वा धम्मिल्ला[ल]कादिको(यो)दयम् ।
शेषं प्रागुक्तवन्मानं कुर्यात्तत्र विचक्षणः ॥ २७ ॥
शिरोनाहं त्रिभागैकं पट्टस्त्रो(स्यो)दयमेव च ।
एवं पट्टधरं(रस्य) प्रोक्तं पट्टमेवं शिरोधृतम् ॥ २८ ॥ 56
चतुर्भागैकपट्टं स्यात्तुङ्गानां मण्डलेश्वरम्(स्य) ।
पट्टमेवं शिरोनाहे षड्भागे चैकभागिकम् ॥ २९ ॥
पट्टभागाख्यभूपस्य पट्टतुङ्गमथैव च ।
सर्वानां(र्वेषां) चेति प्रोक्तमङ्कहारमिहोच्यते ॥ ३० ॥ 60
दशपद्यैश्च हे(हैं)मादिभिर्माल्यादीनां प्रकल्पयेत् ।
पञ्चाशत(तं) सहस्रं च निष्कं च द्विसहस्रकम् ॥ ३१ ॥
अथवा पञ्चशताधिक्यं निष्कान्तं द्विसहस्रकम् ।
कन्यस्यादुत्तमान्तं स्यात्स्वर्णसंख्यात्रयोदिते ॥ ३२ ॥ 64
प्राप्तं च मङ्गलं चैव वीरं च विजयं तथा ।
चतुर्विधाभिषेकस्य चक्रवर्तेश्च कथ्यते ॥ ३३ ॥
तदर्धं चावरोधस्य हिरण्य(ण्यं) मकुटस्य वा ।
द्विसहस्रान्त[वन्] मुक्तादित्रयसमं तथा [चैव] ॥ ३४ ॥ 68
अधिराजस्य मकुटे स्वर्णसंख्याप्रकीर्तितम्(ता) ।
पञ्चशतनिष्कमारभ्य पञ्चशतविवर्धनात् ॥ ३५ ॥
पञ्चाशतसहस्रादि(न्तं) कन्यसादुत्तमान्तकम् ।
पट्टयुक्तं तथाबेरे भूपानां च विशेषतः ॥ ३६ ॥ 72
एवं नरेन्द्रभूपस्य हेम स्यान्मकुटस्य च ।
चतुःशतनिष्कमादौ चतुःशतविवर्धनात् ॥ ३७ ॥
शतद्वादशनिष्कान्तं कन्यसादि त्रयं त्रयम् ।
पार्थिवस्य शिरस्त्रस्य हेमं(म) तत्परिकीर्तितम् ॥ ३८ ॥ 76
त्रिशतनिष्कमारभ्य त्रिशतनिष्कविवर्धनात् ।
निष्कं नवशतान्तं स्यात्कन्यसादुत्तमान्तकम् ॥ ३९ ॥

v3.c24.s50.4

पट्टधृक्(ग्)भूपतेश्चैव हेम पट्टस्य कीर्तितम् ।
द्विशतं निष्कमारभ्य निष्कद्विशतवर्धनात् ॥ ४० ॥
सप्त(षट्)शतनिकान्तं स्यादुत्तमान्तं त्रयो(यसु)दितम् ।
मण्डलेशस्य पट्टस्य हेमसंख्या प्रकथ्यते ॥ ४१ ॥
स्वर्शनिष्कशतमारभ्य शतनिकविवर्धनात् ।
त्रिशतनिकपर्यन्तं कन्यसाद्युत्तमान्तकम् ॥ ४२ ॥
पट्टभाक्(ग्)भूपपट्टस्य संयुक्तं हेममे(ए)व च ।
भूपानां मकुटामान्तं केशान्तं मकुटोदयम् ॥ ४३ ॥
तदूर्ध्वं चाधिकं कुर्यात्तच्छिखामणियुङ्गकम् ।
जटामकुटकेशबन्धं च धवन्ना (कुन्तलं) त्रिपुषा(टा)कृतिः (ति) ॥ ४४ ॥
किरीटं वेणु(मौलि) कर्णाभं करण्डं [तु] शिखितुण्डवत् ।
शिरस्त्रं बुद्बुदाकारं धम्मिल्लं वह्निकाकृतिः(ति) ॥ ४५ ॥
केशान्तादलकाचूडं कुर्यात्तु मकुटानि वै ।
भूपानां मकुटोत्सेधं षड्विंशं तु विभाजिते ॥ ४६ ॥
फालपट्टोदयं पञ्चभागं चूडं तदर्धं(तु दश)कम् ।
पुरमुत्सेधं पञ्चांशं मूलतारं षडंशकम् ॥ ४७ ॥
देवानां मकुटोच्चं तु नव(चैक)विंशति भाजिते ।
पार्श्वपूरितं नन्दांशं तुङ्ग(ण्ड)तारं षडंशकम् ॥ ४८ ॥
लभ्यर्थांशा(शम)प्रपट्टं स्यान्त्रिपादांशेन वेत्रकम् ।
पट्टार्थं(धं) चोर्ध्वदेशे सत्यादांशेन त्रिवेत्रकम् ॥ ४९॥
तदूर्ध्वं पद्ममेकेन द्वांशेन कुदमलोदयम् ।
मकुटान्तात्पट्टिकान्तं स्यात्तदूर्ध्वं तु शिखामणिः ॥ ५० ॥
वेत्रादिकुद्मलान्तं स्याच्छिखामण्युदयमीरितम् ।
अधोवेत्रोदयदेशे रत्नदामावृतांशकम् ॥ ५१ ॥
वृत्ताकारं तु सर्वाङ्गं युक्त्या तत्रैव योजयेत् ।
अन्यत्र सर्वदेशे तु तरङ्गाकृति योजयेत् ॥ ५२ ॥
तरङ्गाकारमध्ये तु पुष्परत्नश्च विभूषितम् ।
पूरितं च द्विभागं च मकरैश्च विभूषितम् ॥ ५३॥

v3.c24.s50.5

तन्मध्ये रत्नबन्धं स्यात्तस्यावृतसपत्रयुक् ।
अग्रे च रत्नबन्धं स्याद्वाह्ये तु वह्निकाङ्गितम् ॥ ५४ ॥
मकरस्यास्य देशे तु वह्निदामं(मं) च निर्गमम् ।
पुरतः पृष्ठतश्चैव मकरान्मकरान्तकम् ॥ ५५ ॥
मौलिबन्धेन वल्ल्येव मुक्तादामै(मभि)रलङ्कृतम् ।
ललाटपट्टतुङ्गं तुचतुर्भागं(गे) विभाजिते ॥ ५६ ॥
एकांशं पट्टबन्धं स्यात्सर्वरत्नैरलङ्कृतम् ।
तस्याधो रत्नदामैश्चल(मभिलं)म्बितोर्ध्वैऽर्धचन्द्रवत् ॥ ५७ ॥
कर्णपत्रसमायुक्तं श्रोत्रोध्वे कर्णपुष्पयुक् ।
तस्मात्तु लम्बनं दाम सर्वरत्नैरलङ्कृतम् ॥ ५८ ॥
पूरिमध्यादधोदेशे चूल(ल)रत्नानि विन्यसेत् ।
चतुष्पूरी [च] संयुक्तं कर्णोध्वे पार्श्वपूरितम् ॥ ५९ ॥
शिरःपृष्ठोध्वदेशे तु पृष्ठपूरि[रिं च] संयुक्तम् ।
पृष्ठस्याधश्च मध्ये तु शिरःश(रख)क्रं तु संयुतम् ॥ ६० ॥
शिरोनाहत्रिभागैकं शिरःश(रख)क्रविशालकम् ।
चक्राकारं तु संयुक्तं सर्वरत्नानि विन्यसेत् ॥ ६१ ॥
एवत्किरीट(टं) मकुटं सर्वालङ्कारसंयुतम् ।
जटाचूड़ोध्वबन्धं स्यादाने पट्टादिकान्वितम् ॥ ६२ ॥
मध्ये शिखामणि कुर्यात्तत्पार्श्वे दामलम्बनम् ।
जटान्तरालैः पुष्पैश्च शेषं पूर्ववदाचरेत् ॥ ६३ ॥
तदेव केशबन्धं स्यान्मौलिसध्ये सुबन्धनम् ।
तदूर्ध्वं चालकापङ्किः कुर्यात्तद्भ्रमराकृतिः ॥ ६४ ॥
शेषं तु पूर्ववत्कुर्यात्सर्वालङ्कारसंयुतम् ।
तदेव कुन्तलं कुर्यान्मध्यमन्थेन योजयेत् ॥ ६५ ॥
सर्वाङ्गे भ्रमरं कुर्यात्तद्विशेषं तु पूर्ववत् ।
शिरस्यो(स ऊ)र्ध्वं शिखाग्रं तन्मध्ये कुडुमलोदयम् ॥ ६६ ॥
भ्रमतारत्रिभागैकं सर्वकुइमलविस्तृतम् ।
विना (पिनाका) कृतिना सर्वं तच्छ्रेषं पूर्ववद् भवेत् ॥ ६७ ॥

v3.c24.s50.6

त्रिचतुष्पञ्चवत्तयं च तारे(चान्तरे) वेत्रपद्मयुक् ।
चक्रवद्धाप्रदेशे तु कुङ्कुमा(लं) स्यान्न दामकम् ॥ ६८ ॥
शेषं प्रागुक्तवत्प्रोक्तं करण्डमकुटान्वित(ण्डं च शिरस्खक)म् ।
शिरोनाहत्रिभागैकं धम्मिल्लल्लाप्रविशालकम् ॥ ६९ ॥
पञ्चत्रिंशेन तन्मूलं तत्र संविस्तृतं भवेत् ।
कुर्यात्त्रिवलयोपेतं न कुर्यात्तु शिखामणिम् ॥ ७० ॥
सर्वरत्नानि विन्यस्य(सेद्) विना च कर्णपूरकम् ।
शिरश्शूलं तु संयुक्तं शेषं तत्पूर्ववद् भवेत् ॥ ७१ ॥
तदेवकल(बालक)चूडे तु मूले तु रत्नबन्धनम् ।
मूलभ्रमसमं तारं मध्ये चोक्तविशालकम् ॥ ७२ ॥
तद्विस्तारत्रिभागैकं तदूर्ध्वोदयविस्तृतम् ।
नवरत्नैश्च संयुक्तं शेषं पूर्ववदाचरेत् ॥ ७३ ॥
फालपट्टाभवत्कुर्यात्पट्टैः सर्वाकृतिस्तथा ।
पत्ररत्नादिसंयुक्तं पत्रपट्टमिति स्मृतम् ॥ ७४ ॥
नवरत्नैश्च संयुक्तं कुर्यात्तद्रत्नपट्टकम् ।
नानापुष्पैश्च संयुक्तं पुष्पपट्टमिति स्मृतम् ॥ ७५ ॥
सर्वेषां मौलिदेशे तु चाष्टमङ्गलसंयुतम् ।
श्रीवत्सं मध्यमे कुर्यात्तस्याधः पूर्णकुम्भकम् ॥ ७६ ॥
तत्पाख्ये चामरं दीपं चोर्ध्वे च छत्रसंयुतम् ।
दक्षिणे दर्पणं वामे स्वस्तिकं शङ्खमेव च ॥ ७७ ॥
एवं तु नृपमध्ये तु गलपट्टोपरि न्यसेत् ।
सर्वेषां भूपतीनां च महिषीणां च योग्यकम् ॥ ७८ ॥
सर्वेषां मकुटानां च सर्वालङ्कारसंयुतम् ।
सर्वेषां पुष्पमकुटं शिरोनासह(हस) मोदयम् ॥ ७९ ॥
त्रिपादं सार्धमेवं वा सर्वपुष्पैरलङ्कृतम् ।
चतुरश्रं चतुर्दिक्षु चाथवा वृत्तमेव च ॥ ८० ॥
मकुटाकारसंयुक्तं करण्डं वा किरीटकम् ।
बेमं(एवम्) विना तु कुसुमैमकुटं कुर्याद्यथाविधि ॥ ८१ ॥

v3.c24.s50.7

पट्टबन्धस्य नृपतेः पुष्पपट्टं तदर्धकैः ।
अन्येषां भूपतीनां च मूर्ध्नि मालां च बन्धयेत् ॥ ८२ ॥
प्राप्तं च मङ्गलं चैव वीरं च विजयं तथा ।
चतुर्विधाभिषेकस्य(कश्च) चक्रवर्तैश्च कथ्यते ॥ ८३ ॥
मौलिनां च त्रिपुत्राणामाद्याभिषेकपूर्वकैः ।
उक्तवच्छास्त्रमार्गे तु कुर्यात्पुष्याभिषेककम् ॥ ८४ ॥
भूपानां चाभिषेकाख्यं(ख्य) कर्मकाले विशेषतः ।
स्थपतिः(ति)स्थापकैर्विप्रैः स्थापित (तं) स्वङ्गुरापर्ण्यम् ॥ ८५ ॥
अधिवासादिपर्यन्तं कर्मकुर्याद्बुधैः सह ।
उक्ताधिवासात्कुम्भानां (न) जलपूर्णांन्समारभेत् ॥ ८६ ॥
यागमण्डपसौम्ये तु सिंहासनस्य चोपरि ।
नृपालस्तत्र संकल्प्य अ(चा) भिषेकं समारभेत् ॥ ८७ ॥
सरित्समुद्रसलिलं (न्न) कुम्भैः पूर्णा (र्णै) दधिमयैः ।
अथर्वसामगीतैश्च चान्यैश्चागममन्त्रकैः ॥ ८८ ॥
जलाभिषेक (कं) संपूर्ण कुर्यात्त (तां) स्थपतिर्गुरौ (रुः) ।
पश्चात्तु होमशिखा (शेषस्य) च दभं द (धू) त्वा त्रिपुण्ड्रकम् ॥ ८६ ॥
ललाटे धारणं कुर्याद् भूपतेस्तु यथाविधि ।
हंसश्चि(चि)ह्नदुकूलं च धारयेत्तदनन्तरम् ॥ ६० ॥
श्रीचन्दनं च कस्तूरीकुङ्कुमं चानुलेपयेत् ।
यज्ञसूत्रोत्तरीयं च सर्वाभरणभूषितम् ॥ ६१ ॥
सर्वालङ्कारसंयुक्तमभिषेकाख्यमण्डपम् ।
आनयेन्मकुटं सिंहं पीठं च स्थपतिर्गुरुः ॥ ६२ ॥
प्रोक्षयेत्पञ्चगव्यादि मध्यरङ्गे तु विन्यसेत् ।
पुरोहितपुरगाश्च मकुटं धारयेत्ततः ॥ ६३ ॥
पश्चात्सिंहासनार्थैश्च कल्पवृक्षं च तोरणम् ।
निर्यूहाद्यैरलङ्कृत्य नृपालं तत्र वेशयेत् ॥ ६४ ॥
सहोपवेशनं कुर्यान्महिषीं (षी) सव्यपार्श्वके ।
सुमुहूर्ते सुलग्ने च स्थपतिस्थापकावुभौ ॥ ६५ ॥

v3.c24.s50.8

रत्नसंघट्टमकुटं मूर्ध्नि राज्ञो(ज्ञ व)पयोजयेत् ।
सर्वमङ्गलघोषैश्च स्वस्तिवाचनपूर्वकम् ॥ ९६ ॥
दूर्वा मधूक्रमालाश्च दधिविन्दु ललाटके ।
वक्षस्थले बाहुमाला नयनाञ्जनरञ्जनः ॥ ९७ ॥
दू(धू)पदीपं दधेत्(त) पश्चात्परमाङ्गं (ङ्गं) प्रदर्शयेत् ।
यवाङ्करं च दूर्वा च पुञ्जलक् भाजनोपरि ॥ ९८ ॥
ज्ञानवृद्धैरमात्यैश्च कुर्यान् (क्रियेत) नीराञ्जला(जना) विधैः (धिः) ।
वृद्धैः सुमङ्गलीभिस्तैराशीर्वचनपूर्वकम् ॥ ९९ ॥
आर्द्रा (र्द्र) हरिदासम्मिलितान् साक्षतान्प्रोक्षयेद् द्विजैः (जः) ।
कुर्यादारोहणं पश्चाद्राज्ञा त्वैरा (वतोपरि ॥ १०० ॥
> ऐरावतारूढनृपाल मौलि
>> मुक्तान्यकान्वा (न्त्या) दयदिप्यमान् (नः) ।
> ललाटपट्टस्य सुखेन्दुकान्त्य
>> दिङ्गण्उलं भास्व [ र ] ख अ (च) तस्तम्(स्तः) ॥ १०१ ॥
> इतस्ततश्चामरबीज्यमाने
>> रूपाङ्गनाभिः परितो निषेव्यः ।
> सपद्मवैश्चछत्रचतुष्टयैश्च
>> विराज‌मानं (नः) मखिदर्प‌णादिभिः ॥ १०२ ॥
> फलशं च सुवर्णनिर्मितम्
>> ध्वजसंपातपताकयावृतम् ।
> नगरस्य ततः प्रद‌क्षिणम्
>> कुरुतां वृत्तसंगीतवाद्यकैः ॥ १०३ ॥
नगरं(र) प्रदक्षिणं कुर्यात्सर्वमङ्गलघोषयैः ।
गृहप्रवेशसमये नेत्रबन्धं च कारयेत् ॥ १०४ ॥
धान्यादिपायसक्षीरसखण्डादिघरादिकम् ।
मङ्गलद्रव्यमा[म]ङ्गल्यमखिलं निक्षिपेद्बुधः ॥ १०५ ॥
स्वयमागत्य तद्द्रव्यं राजा हस्तेनोपस्पृशेत् ।
दुर्भिक्षं च सुभिक्षं च विद्वान् पश्चाद् विनिर्दिशेत् ॥ १०६ ॥

v3.c24.s50.9

वीर्यं च विजयं चापि कीर्तिं लक्ष्मीं च निर्दिशेत् ।
पायसान्नसंस्पर्शे चान्नवृद्धिः सदा भवेत् ॥ १०७॥
धान्यराशि(शेः) करेणैव स्पर्शद्रव्या(शैश्चेत्) सुभिक्षकृम् ।
स्वर्णादिलौहरत्नं च प्रजानां श्रीकरं भवेत् ॥ १०८ ॥
खड्‌गाद्यस्त्रं स्पृशेद्वापि शौर्यं तस्य विनिर्दिशेत् ।
दुद्रव्यस्पर्शनान्तस्य राज्यस्य स्यात्त्वमङ्गलम् ॥ १०६ ॥
द्रव्यादीनां [च] तत्सर्वं(र्वेषां) शैय्यादिस्पर्शने(नं) भवेत् ।
प्राप्तं च मङ्गलं चैव वीर्यं च विजयं तथा ॥ ११०॥
एते चतुर्विधाः प्रोक्ता चाभिषेका यथोक्तवत् ॥ १११ ॥
उक्ताः सर्वाभिषेकाः सकलनृपतिभिः (तीनां) काम्यनित्याख्यकं च ।
अन्यैर्नैमित्तिकाद्यैरपि च यदुचितं तत्तदेवाभिषेकः ।
इत्थं वेदैः पुराणैः सकलमुनिवरैर्मानसारादिमुख्यैः
विद्वद्भिः शिल्प(ल्प्य) शास्त्रैर (स्त्रेश्च) पि च यदुदितं शास्त्रतन्त्रं प्रकुर्यात् ॥ ११२ ॥

v3.c24.s50.10

इति मानमारे वास्तुशास्त्रे म (मौल्य) भिषेकलक्षणविधानं नाम एकोनपञ्चाशदध्यायः ॥