Taittiriyabrahmana 1.3
Taittirīyabrāhmaṇa 1.3
- Language
- Sanskrit
Contents
- 1.3.1 — 7 parts
- 1.3.2 — 7 parts
- 1.3.3 — 7 parts
- 1.3.4 — 5 parts
- 1.3.5 — 4 parts
- 1.3.6 — 9 parts
- 1.3.7 — 7 parts
- 1.3.8 — 5 parts
- 1.3.9 — 2 parts
- 1.3.10 — 10 parts
1.3.1.1
devāsurā́ḥ sáṃyattā āsan /
té devā́ vijayám upayántaḥ /
agnī́ṣómayos tejasvínīs tanū́s sáṃnyadadhata /
idám u no bhaviṣyati /
yádi no jeṣyántī́ti /
ténāgnī́ṣómāv ápākrāmatām /
té devā́ vijítya /
agnī́ṣómāv ánvaicchan /
tè 'gním ánvavindann ṛtúṣū́tsannam /
tásya víbhaktībhis tejasvínīs tanū́r ávārundhata //
1.3.1.2
té sómam ánvavindan /
tám aghnan /
tásya yathābhijñā́yaṃ tanū́r vyàgṛhṇata /
té gráhā abhavan /
tád gráhāṇāṃ grahatvám /
yásyaiváṃ vidúṣo gráhā gṛhyánte /
tásya tv èvá gṛhītā́ḥ /
nā́nāgneyaṃ punarādhéye kuryāt /
yád ánāgneyaṃ punarādhéye kuryā́t /
vyṛ̀ddham evá tát //
1.3.1.3
ánāgneyaṃ vā́ etát kriyate /
yát samídhas tánūn ápātam iḍó barhír yajati /
ubhā́v āgneyā́v ā́jyabhāgau syātām /
ánājyabhāgau bhavata íty āhuḥ /
yád ubhā́v āgneyā́v anváñcāv íti /
agnáye pávamānāyóttaraḥ syāt /
yát pávamānāya /
ténā́jyabhāgaḥ /
téna saumyáḥ /
búdhanvaty āgneyásyā́jyabhāgasya puro'nuvākyā̀ bhavati //
1.3.1.4
yáthā suptáṃ bodháyati /
tādṛ́g evá tát /
agnínyaktāḥ patnīsaṃyājā́nām ṛ́caḥ syuḥ /
ténāgneyám̐ sárvaṃ bhavati /
ekadhā́ tejasvínīṃ devátāmúpaitī́ty āhuḥ /
sáinam īśvarā́ pradáha íti /
néti brūyāt /
prajánanaṃ vā́ agníḥ /
prajánanam evópaitī́ti /
kṛtáyajuḥ sáṃbhṛtasaṃbhāra íty āhuḥ //
1.3.1.5
ná saṃbhṛtyāḥ saṃbhārā́ḥ /
ná yájuḥ kāryàm íti /
átho khálu /
saṃbhṛ́tyā evá saṃbhārā́ḥ /
kāryàṃ yájuḥ /
punarādhéyasya sámṛddhyai /
ténopām̐śú prácarati /
éṣya iva vā́ eṣáḥ /
yát punarādhéyaḥ /
yáthopām̐śú naṣṭám iccháti //
1.3.1.6
tādṛ́g evá tát /
uccáiḥ sviṣṭakṛ́tam útsṛjati /
yáthā naṣṭáṃ vittvā́ prā́hāyám íti /
tādṛ́g evá tát /
ekadhā́ tejasvínīṃ devátām úpaitī́ty āhuḥ /
sáinam īśvarā́ pradáha íti /
tát táthā nópaiti /
prayājānūyājéṣv evá víbhaktīḥ kuryāt /
yathāpūrvám ā́jyabhāgau syā́tām /
eváṃ patnīsaṃyājā́ḥ //
1.3.1.7
tád vaiśvānarávat prajánanavattaram úpaitī́ti /
tád āhuḥ /
vyṛ̀ddhaṃ vā́ etát /
ánāgneyaṃ vā́ etát kriyata íti /
néti brūyāt /
agníṃ prathamáṃ víbhaktīnāṃ yajati /
agním uttamáṃ patnīsaṃyājā́nām /
ténāgneyám /
téna sámṛddhaṃ kriyata íti //
1.3.2.1
devā́ vái yáthādarśaṃ yajñā́n ā́haranta /
yò 'gniṣṭomám /
yá ukthyàm /
yò 'tirātrám /
té saháivá sárve vājapéyam apaśyan /
té /
anyònyasmai nā́tiṣṭhanta /
ahám anéna yajā íti /
tè 'bruvan /
ājím asyá dhāvāméti //
1.3.2.2
tásminn ājím adhāvan /
táṃ bṛ́haspátir údajayat /
ténāyajata /
sá svā́rājyam agacchat /
tám índro 'bravīt /
mā́m anéna yājayéti /
ténéndram ayājayat /
só 'graṃ devátānāṃ páryait /
ágacchat svā́rājyam /
átiṣṭhantāsmai jyáiṣṭhyāya //
1.3.2.3
yá eváṃ vidvā́n vājapéyena yájate /
gácchati svā́rājyam /
ágram̐ samānā́nāṃ páryeti /
tíṣṭhante 'smai jyáisṭhyāya /
sá vā́ eṣá brāhmaṇásya caivá rājanyàsya ca yajñáḥ /
táṃ vā́ etáṃ vājapéya íty āhuḥ /
vājā́pyo vā́ eṣáḥ /
vā́jam̐ hy èténa devā́ áipsann /
sómo vái vājapéyaḥ /
yó vái sómaṃ vājapéyaṃ véda //
1.3.2.4
vājy èváinaṃ pītvā́ bhavati /
ā́sya vājī́ jāyate /
ánnaṃ vái vājapéyaḥ /
yá eváṃ véda /
átty ánnam /
ā́syān nādó jāyate /
bráhma vái vājapéyaḥ /
yá eváṃ véda /
átti bráhmaṇā́nnam /
ā́sya brahmā́ jāyate //
1.3.2.5
vā́g vái vā́jasya prasaváḥ /
yá eváṃ véda /
karóti vācā́ vīryàm /
áinaṃ vācā́ gacchati /
ápivatīṃ vā́caṃ vadati /
prajā́patir devébhyo yajñā́n vyā́diśat /
sá ātmán vājapéyam adhatta /
táṃ devā́ abruvan /
eṣá vā́vá yajñáḥ /
yád vājapéyaḥ //
1.3.2.6
ápy evá nó 'tra_astv íti /
tébhya etā́ újjitīḥ prā́yacchat /
tā́ vā́ etā́ újjitayo vyā́khyāyante /
yajñásya sarvatvā́ya /
devátānām ánirbhāgāya /
devā́ vái bráhmaṇaś cā́nnasya ca śámalam ápāghnan /
yád bráhmaṇaḥ śámalam āsīt /
sā́ gā́thā nārāśam̐sy àbhavat /
yád ánnasya /
sā́ súrā //
1.3.2.7
tásmād gā́yataś ca mattásya ca ná pratigṛ́hyam /
yátpratigṛhṇīyā́t /
śámalaṃ prátigṛhṇīyāt /
sárvā vā́ etásya vā́có 'varuddhāḥ /
yó vājapeyayājī́ /
yā́ pṛthivyā́ṃ yā́gnáu yā́ rathantaré /
yā́ntárikṣe yā́ vāyáu yā́ vāmadevyé /
yā́ diví yā́dityé yā́ bṛhatí /
yā́psú yáuṣadhīṣu yā́ vánaspátiṣu /
tásmād vājapeyayājy ā́rtvijīnaḥ /
sárvā hy àsya vā́có 'varuddhāḥ //
1.3.3.1
devā́ vái yád anyáir gráhair yajñásya nā́vā́rundhata /
tád atigrāhyàir atigṛ́hyā́vārundhata /
tád atigrāhyā̀ṇām atigrāhyatvám /
yád atigrāhyā̀ gṛhyánte /
yád evā́nyáir gráhair yajñásya nā́varundhé /
tád evá táir atigṛ́hyā́varundhe /
páñca gṛhyante /
pā́ṅkto yajñáḥ /
yā́vān evá yajñáḥ /
tám āptvā́varundhe //
1.3.3.2
sárva aindrā́ bhavanti /
ekadháivá yájamāna indriyáṃ dadhati /
saptádaśa prājāpatyā́ gráhā gṛhyante /
saptadaśáḥ prajā́patiḥ /
prajā́pater ā́ptyai /
ékayarcā́ gṛhṇāti /
ekadháivá yájamāne vīryàṃ dadhāti /
somagrahā́m̐ś ca surāgrahā́m̐ś ca gṛhṇāti /
etád vái devā́nāṃ paramám ánnam /
yát sómaḥ //
1.3.3.3
etán manuṣyā̀ṇām /
yát súrā /
paraméṇaivā́smā annā́dyenā́varam annā́dyam ávarundhe /
somagrahā́n gṛhṇāti /
bráhmaṇo vā́ etát téjaḥ /
yát sómaḥ /
bráhmaṇa evá téjasā téjo yájamāne dadhāti /
surāgrahā́n gṛhṇāti /
ánnasya vā́ etác chámalam /
yát súrā //
1.3.3.4
ánnasyaivá śámalena śámalaṃ yájamānād ápahanti /
somagrahā́m̐ś ca surāgrahā́m̐ś ca gṛhṇāti /
púmān vái sómaḥ /
strī́ súrā /
tán mithunám /
mithunám evā́sya tád yajñé karoti prajánanāya /
ātmā́nam evá somagraháiḥ spṛṇoti /
jāyā́m̐ surāgraháiḥ /
tásmād vājapeyayājy àmúṣmim̐l loké stríyam̐ sáṃbhavati /
vājapéyābhijitam̐ hy àsya //
1.3.3.5
pū́rve somagrahā́ gṛhyante /
ápare surāgrahā́ḥ /
purokṣám̐ somagrahā́n sādayati /
paścādakṣám̐ surāgrahā́n /
pāpavasyasásya vídhṛtyai /
eṣá vái yájamānaḥ /
yát sómaḥ /
ánnam̐ súrā /
somagrahā́m̐ś ca surāgrahā́m̐ś ca vyátiṣajati /
annā́dyenaiváinaṃ vyátiṣajati //
1.3.3.6
saṃpṛ́caḥ stha sáṃ mā bhdréṇa pṛṅktéty āha /
ánnaṃ vái bhadrám /
annā́dyenaiváinam̐ sám̐sṛjati /
ánnasya vā́ etác chámalam /
yát súrā /
pāpmáiva khálu vái śámalam /
pāpmánā vā́ etam etác chámalena vyátiṣajati /
yát somagrahā́m̐ś ca surāgrahā́m̐ś ca vyatiṣájati /
vipṛ́caḥ stha ví mā pāpmánā pṛṅktéty āha /
pāpmánaiváinam̐ śámalena vyā́vartayati //
1.3.3.7
tásmād vājapeyayājī́ pūtó médhyo dakṣiṇyàḥ /
prā́ṅ dravati somagraháiḥ /
amúm evá táir lokám abhíjayati /
pratyáṅ surāgraháiḥ /
imám evá táir lokám abhíjayati /
prátiṣṭhanti somagraháiḥ /
yā́vad evá satyám /
téna sūyate /
vājasṛ́dbhyaḥ surāgrahā́n haranti /
ánṛtenaivá víśam̐ sám̐sṛjati /
hiraṇyapātráṃ mádhoḥ pūrṇáṃ dadāti /
madhvyò 'sānī́ti /
ekadhā́ brahmáṇa úpaharati /
ekadháivá yájamāna ā́yus téjo dadhāti //
1.3.4.1
brahmavādíno vadanti /
na_ágniṣṭomó na_úkthyaḥ /
ná ṣoḍaśī́ na_átirātráḥ /
átha kásmād vājapéye sárve yajñakratávo 'varudhyanta íti /
paśúbhir íti brūyāt /
āgneyáṃ paśúm ā́labhate /
agniṣṭomám evá téná_avarundhe /
aindrāgnéna_ukthyàm /
aindréṇa ṣoḍaśinaḥ stotrám /
sārasvatyā́_atirātrám //
1.3.4.2
mārutyā́ bṛhatáḥ stotrám /
etā́vanto vái yajñakratávaḥ /
tā́n paśúbhir evá_avarundhe /
ātmā́nam evá spṛṇoty agniṣṭoména /
prāṇāpānā́v ukthyèna /
vīryàm̐ ṣoḍaśínaḥ stotréṇa /
vā́cam atirātréṇa /
prajā́ṃ bṛhatáḥ stotréṇa /
imám evá lokám abhíjayaty agniṣṭoména /
antárikṣam ukthyèna //
1.3.4.3
suvargáṃ lokám̐ ṣoḍaśínaḥ stotréṇa /
devayā́nān evá pathá ā́rohaty atirātréṇa /
nā́kam̐ rohati bṛhatáḥ stotréṇa /
téja evā́tmán dhatta āgneyéna paśúnā /
ójo bálam aindrāgnéna /
indriyám aindréṇa /
vā́cam̐ sārasvatyā́ /
ubhā́v evá devalokáṃ ca manuṣyalokáṃ ca_abhíjayati mārutyā́ vaśáyā /
saptádaśa prājāpatyā́n paśū́n ā́labhate /
saptadaśáḥ prajā́patiḥ //
1.3.4.4
prajā́pater ā́ptyai /
śyāmā́ ékarūpā bhavanti /
evám iva hí prajā́patiḥ sámṛddhyai /
tā́n páryagnikṛtān útsṛjati /
marúto yajñám ajighām̐san prajā́pateḥ /
tébhya etā́ṃ mārutī́ṃ vaśā́m ā́labhata /
táyaiváinān aśamayat /
mārutyā́ pracárya /
etā́n sáṃjñapayet /
marúta evá śamayitvā́ //
1.3.4.5
etáiḥ prácarati /
yajñásya_ághātāya /
ekadhā́ vapā́ juhoti /
ekadevatyā̀ hi /
eté /
átho ekadháivá yájamāne vīryàṃ dadhāti /
naivāréṇa saptádaśaśarāveṇa_etárhi prácarati /
etát puroḍāśā hy èté /
átho paśūnā́m evá cchidrám ápidadhāti /
sārasvatyā́_uttamáyā prácarati /
vā́g vái sárasvatī /
tásmāt prāṇā́nāṃ vā́g uttamā́ /
átho prajā́patāv evá yajñáṃ prátiṣṭhāpayati /
prajā́patir hí vā́k /
ápannadatī bhavati /
tásmān manuṣyā̀ḥ sarvāṃ vā́caṃ vadanti //
1.3.5.1
sāvitráṃ juhoti kármaṇaḥ karmaṇaḥ purástāt /
kás tád veda_íty āhuḥ /
yád vājapéyasya pū́rvaṃ yád áparam íti /
savitṛ́prasūta evá yathāpūrváṃ kármāṇi karoti /
sávane_savane juhoti /
ākrámaṇam evá tát sétuṃ yájamānaḥ kurute /
suvargásya lokásya sámaṣṭyai /
vācáspátir vā́cam adyá svadāti na íty āha /
vā́g vái devā́nāṃ purā́nnam āsīt /
vā́cam evā́smā ánnam̐ svadayati //
1.3.5.2
índrasya vájro 'si vā́rtraghna íti rátham upā́vaharati víjityai /
vā́jasya nú prasavé mātáraṃ mahī́m íty āha /
yác caivá_iyám /
yác ca_asyā́m ádhi /
tádevá_avarundhe /
átho tásminn evá_ubhaye 'bhíṣicyate /
apsv àntár amṛ́tam apsú bheṣajám íty áśvān palpūlayati /
apsú vā́ áśvasya tṛ́tīyaṃ práviṣṭam /
tád anuvénan v ávaplavate /
yád apsú palpūláyati //
1.3.5.3
yád evā́sya_apsú práviṣṭam /
tád evá_avarundhe /
bahú vā́ áśvo 'medhyám úpagacchati /
yád apsú palpūláyati /
médhyān eváinān karoti /
vāyúr vā tvā mánur vā tvā_íty āha /
etā́ vā etáṃ devátā ágre áśvam ayuñjan /
tā́bhir eváinān yunakti /
savásya_újjityai /
yájuṣā yunakti vyā́vṛttyai //
1.3.5.4
ápāṃnapād āśuhemann íti sáṃmārṣṭi /
médhyān eváinān karoti /
átho stáuty eváinān ājím̐ sariṣyatáḥ /
viṣṇukramā́n kramate /
víṣṇur evá bhūtvémā́n lokā́n abhíjayati /
vaiśvadevó vái ráthaḥ /
aṅkáu nyaṅkā́v abhíto ráthaṃ yā́v íty āha /
yā́ evá devátā ráthe práviṣṭāḥ /
tā́bhya evá námaskaroti /
ātmánó 'nārtyai /
áśamarathaṃbhāvuko 'sya rátho bhavati /
yá eváṃ véda //
1.3.6.1
devásyāhám̐ savitúḥ prasavé bṛ́haspátinā vājajítā vā́jaṃ jeṣam íty āha /
savitṛ́prasūta evá bráhmaṇā vā́jam újjayati /
devásyāhám̐ savitúḥ prasavé bṛ́haspátinā vājajítā várṣiṣṭhaṃ nā́kam̐ ruheyam íty āha /
savitṛ́prasūta evá bráhmaṇā várṣiṣṭhaṃ nā́kam̐ rohati /
cā́tvāle rathacakráṃ nímitam̐ rohati /
áto vā́ áṅgirasa uttamā́ḥ suvargáṃ lokám āyan /
sākṣā́d evá yájamānaḥ suvargáṃ lokám eti /
ā́veṣṭayati /
vájro vái ráthaḥ /
vájreṇaivá díśo 'bhíjayati //
1.3.6.2
vājínām̐ sā́ma gāyate /
ánnaṃ vái vā́jaḥ /
ánnam evá_avarundhe /
vācó várṣma devébhyó 'pākrāmat /
tád vánaspátīn prā́viśat /
sáiṣā́ vā́g vánaspátiṣu vadati /
yā́ dundubháu /
tásmād dundubhíḥ sárvā vā́co 'tivadati /
dundubhī́n samā́ghnanti /
paramā́ vā́ eṣā́ vā́k //
1.3.6.3
yā́ dundubháu /
paramáyaivá vācā́_avarāṃ vā́cam ávarundhe /
átho vācá evá várṣma yájamāno 'varundhe /
índrāya vā́caṃ vadata_índraṃ vā́jaṃ jāpayata_índro vā́jam ajayid íty āha /
eṣá vā́ etárhi_índraḥ /
yó yájate /
yájamāna evá vā́jam újjayati /
saptádaśa pravyādhā́n ājíṃ dhāvanti /
saptadaśám̐ stotráṃ bhavati /
saptádaśa_saptadaśa dīyante //
1.3.6.4
saptadaśáḥ prajā́patiḥ /
prajā́pater ā́ptyai /
árvā_asi sáptir asi vājyàsī́ty āha /
agnír vā́ árvā /
vāyúḥ sáptiḥ /
ādityó vājī́ /
etā́bhir evā́smai devátābhir devaratháṃ yunakti /
praṣṭivāhínaṃ yunakti /
praṣṭivāhī́ vái devaratháḥ /
devarathám evā́smai yunakti //
1.3.6.5
vā́jino vā́jaṃ dhāvata kā́ṣṭhāṃ gacchatéty āha /
suvargó vái lokáḥ kā́ṣṭhā /
suvargám evá lokáṃ yanti /
suvargáṃ vā́ eté lokáṃ yanti /
yá ājíṃ dhā́vanti /
prā́ñco dhāvanti /
prā́ṅ iva hí suvargó lokáḥ /
catasṛ́bhir ánumantrayate /
catvā́ri cchándā́m̐si /
chándobhir eváinān suvargáṃ lokáṃ gamayati //
1.3.6.6
prá vā́ etè 'smāl lokā́c cyavante /
yá ājíṃ dhā́vanti /
údañca ā́vartante /
asmā́d evá téna lokā́n náyanti /
rathavimocanī́yaṃ juhoti prátiṣṭhityai /
ā́ mā vā́jasya prasavó jagamyād íty āha /
ánnaṃ vái vā́jaḥ /
ánnam evá_avarundhe /
yathālokáṃ vā́ etá újjayanti /
yá ājíṃ dhā́vanti //
1.3.6.7
kṛṣṇálaṃ_kṛṣṇalaṃ vājasṛ́dbhyaḥ práyacchati /
yám evá té vā́jaṃ lokám ujjáyanti /
táṃ parikrī́ya_ávarundhe /
ekadhā́ brahmáṇa úpaharati /
ekadháivá yájamāne vīryàṃ dadhāti /
devā́ vā́ óṣadhīṣv ājím ayuḥ /
tā́ bṛ́haspátir údajayat /
sá nīvā́rān níravṛṇīta /
tán nīvā́rāṇāṃ nīvāratvám /
naivāráś carúr bhavati //
1.3.6.8
etád vái devā́nāṃ paramám ánnam /
yán nīvā́rāḥ /
paraméṇaivā́smā annā́dyena_ávaram annā́dyam ávarundhe /
saptádaśaśarāvo bhavati /
saptadaśáḥ prajā́patiḥ /
prajā́pater ā́ptyai /
kṣīré bhavati /
rúcam evā́smin dadhāti /
sarpíṣvān bhavati medhyatvā́ya /
bārhaspatyó vā́ eṣá devátayā //
1.3.6.9
yó vājapéyena yájate /
bārhaspatyá eṣá carúḥ /
áśvān sariṣyatáḥ sasrúṣaś ca_ávaghrāpayati /
yám evá té vā́jaṃ lokám ujjáyanti /
tám evá_avarundhe /
ájījipata vanaspataya índraṃ vā́jaṃ vímucyadhvam íti dundubhī́n vímuñcati /
yám evá té vā́jaṃ lokám indriyáṃ dundubháya ujjáyanti /
tám evá_avarundhe //
1.3.7.1
tārpyáṃ yájamānaṃ páridhāpayati /
yajñó vái tāpryám /
yajñénaiváinam̐ sámardhayati /
darbhamáyaṃ páridhāpayati /
pavítraṃ vái darbhā́ḥ /
punā́ty eváinam /
vā́jaṃ vā́ eṣó 'varurutsate /
yó vājapéyena yájate /
óṣadhayaḥ khálu vái vā́jaḥ /
yád darbhamáyaṃ paridhāpáyati //
1.3.7.2
vā́jasya_ávaruddhyai /
jā́ya éhi súvo róhāva_íty āha /
pátniyā eváiṣá yajñásya_anvārambhó 'navacchityai /
saptádaśāratnir yūpo bhavati /
saptadaśáḥ prajā́patiḥ /
prajā́pater ā́ptyai /
tūparáś cáturaśrir bhavati /
gaudhūmáṃ caṣā́lam /
ná vā́ eté vrīháyo ná yávāḥ /
yád godhūmāḥ //
1.3.7.3
evám iva hí prajā́patiḥ sámṛddhyai /
átho amúm evā́smai lokám ánnavantaṃ karoti /
vā́sobhir veṣṭayati /
eṣá vái yájamānaḥ /
yád yū́paḥ /
sarvadevatyàṃ vā́saḥ /
sárvābhir eváinaṃ devátābhiḥ sámardhayati /
átho ākrámaṇam evá tát sétuṃ yájamānaḥ kurute /
suvargásya lokásya sámaṣṭyai /
dvā́dáśa vājaprasavī́yāni juhoti //
1.3.7.4
dvā́daśa mā́sāḥ saṃvatsaráḥ /
saṃvatsarám evá prīṇāti /
átho saṃvatsarám evā́smā úpadadhāti /
suvargásya lokásya sámaṣṭyai /
daśábhiḥ kálpai rohati /
navá vái puruṣe prāṇā́ḥ /
nā́bhir daśamī́ /
prāṇā́n evá yathāsthānáṃ kalpayitvā́ /
suvargáṃ lokám eti /
etā́vad vái púruṣasya svám //
1.3.7.5
yā́vat prāṇā́ḥ /
yā́vad evā́sya_ásti /
téna sahá suvargáṃ lokám eti /
súvar devā́m̐ aganma_íty āha /
suvargám evá lokám eti /
amṛ́tā abhūma_íty āha /
amṛ́tam iva hí suvargo lokáḥ /
prajā́pateḥ prajā́ abhuma_íty āha /
prājāpatyó vā́ ayáṃ lokáḥ /
asmā́d evá téna lokā́n ná_eti //
1.3.7.6
sám aháṃ prajáyā sáṃ máyā prajā́_íty āha /
āśíṣam eváitā́m ā́śāste /
āsapuṭáir ghnanti /
ánnaṃ vā́ iyám /
annā́dyenaiváinam̐ sámardhayanti /
ū́ṣair ghnanti /
eté hí sākṣā́d ánnam /
yád ū́ṣāḥ /
sākṣā́d eváinam annā́dyena sámardhayanti /
purástāt pratyáñcaṃ ghnanti //
1.3.7.7
purástād dhí pratīcī́nam ánnam adyáte /
śīrṣató ghnanti /
śīrṣató hy ánnam adyate /
digbhyó ghnanti /
digbhyá evā́smā annā́dyam ávarundhate /
īśvaró vā́ eṣá párāṅ pradághaḥ /
yó yū́pam̐ rohati /
híraṇyam adhy àvarohati /
amṛ́taṃ vái híraṇyam /
amṛ́tam̐ suvargó lokáḥ //
amṛ́ta evá suvargé loké prátitiṣṭhati /
śatámānaṃ bhavati /
śatā́yuḥ púruṣaḥ śaténdriyaḥ /
ā́yuṣy evá_indriyé prátitiṣṭhati /
púṣṭyai vā́ etád rūpám /
yád ajā́ /
tríḥ saṃvatsarásyānyā́n paśū́n pári prájāyate /
bastājinám adhy àvarohati /
púṣṭyām evá prajánane prátitiṣṭhati //
1.3.8.1
saptā́nnahomā́ñ juhoti /
saptá vā́ ánnāni /
yā́vanty evá_ánnāni /
tā́ny evá_avarundhe /
saptá grāmyā́ óṣadhayaḥ /
saptá_araṇyā́ḥ /
ubháyīṣām ávaruddhyai /
ánnasya_annasya juhoti /
ánnasya_annasya_ávaruddhyai /
yád vājapeyayājy ánavaruddhasya_aśnīyā́t //
1.3.8.2
ávaruddhena vyṛ̀dhyeta /
sárvasya samavadā́ya juhoti /
ánavaruddhasya_ávaruddhyai /
áudumbareṇa sruvéṇa juhoti /
ū́rg vā́ ánnam udumbáraḥ /
ūrjá evá_annā́dyasya_ávaruddhyai /
devásya tvā savitúḥ prasava íty āha /
savitṛ́prasūta eváinaṃ bráhmaṇā devátābhir abhíṣiñcati /
ánnasya_annasya_abhíṣiñcati /
ánnasya_annasyā́varuddhyai //
1.3.8.3
purástāt pratyáñcam abhíṣiñcati /
purástād dhí pratīcī́nam ánnam adyáte /
śīrṣatò 'bhíṣiñcati /
śīrṣató hy ánnam adyáte /
ā́ múkhād anv ávasrāvayati /
mukhatá evā́smā annā́dyaṃ dadhāti /
agnés tvā sā́mrājyena_abhíṣiñcāmi_íty āha /
eṣá vā́ agnéḥ saváḥ /
ténaiváinam abhíṣiñcati /
indrasya tvā sā́mrājyena_abhíṣiñcāmi_íty āha //
1.3.8.4
indriyám evā́sminn eténa dadhāti /
bṛ́haspátes tvā sā́mrājyena_abhíṣiñcāmi_íty āha /
bráhma vái devā́nāṃ bṛ́haspátiḥ /
bráhmaṇā_eváinam abhíṣiñcati /
somagrahā́m̐ś ca_avadānīyā́ni ca_ṛtvígbhya úpa haranti /
amúm evá táir lokám ánnavantaṃ karoti /
surāgrahā́m̐ś ca_anavadānīyā́ni ca vājasṛ́dbhyaḥ /
imám evá táir lokám ánnavantaṃ karoti /
ábho ubháyīṣv evá_abhíṣicyate /
vimātháṃ kurvate vājasṛ́taḥ //
1.3.8.5
indriyásya_ávaruddhyai /
ániruktābhiḥ prātaḥsavané stuvate /
ániruktaḥ prajā́patiḥ /
prajā́pater ā́ptyai /
vā́javatībhir mā́dhyandine /
ánnaṃ vái vā́jaḥ /
ánnam evá_avarundhe /
śipiviṣṭávatībhis tṛtīyasavané /
yajñó vái víṣṇuḥ /
paśávaḥ śípiḥ /
yajñá evá paśúṣu prátitiṣṭhati /
bṛhád ántyaṃ bhavati /
ántam eváinam̐ śriyái gamayati //
1.3.9.1
nṛṣádaṃ tvā_íty āha /
prajā́ vái nṛ́̄n /
prajā́nām eváiténa sūyate /druṣádam íty āha /
vánasapátayo vái drú /
vánaspátīnām eváiténa sūyate /
bhuvanasádam íty āha /
yadā́ vái vásīyān bhávati /
bhúvanam agann íti vái tám āhuḥ /
bhúvanam eváiténa gacchati //
1.3.9.2
apsuṣádaṃ tvā ghṛ́tasádam íty āha /
apā́m eváiténa ghṛtásya sūyate /
vyomasádam íty āha /
yadā́ vái vásīyān bhávati /
vyòma_agann íti vái tám āhuḥ /
vyòmaiváiténa gacchati /
pṛthiviṣádaṃ tvā_antarikṣasádam íty āha /
eṣā́m eváiténa lokā́nām̐ sūyate /
tásmād vājapeyayājī́ ná káṃ caná pratyávarohati /
ápi_iva hí devátānām̐ sūyáte //
nākasádam íty āha /
yadā́ vái vásīyān bhávati /
nā́kam agann íti váitám āhuḥ /
nā́kam eváiténa gacchati /
yé gráhāḥ pañcajanī́nā íty āha /
pañcajanā́nām eváiténa sūyate /
apā́m̐ rásam úd vayasam íty āha /
apā́m eváiténa rásasya sūyate /
sū́ryaraśmim̐ samā́bhṛtam íty āha saśukratvā́ya //
1.3.10.1
índro vṛtrám̐ hatvā́ /
ásurān párābhā́vya /
sò 'māvāsyā̀ṃ práty ā́gacchat /
té pitáraḥ pūrvedyúr ā́gacchan /
pitṛ́̄n yajñò 'gacchat /
táṃ devā́ḥ púnar ayācanta /
tám ebhyo ná púnar adaduḥ /
tè 'bruvan váraṃ vṛṇāmahai /
átha vaḥ púnar dāsyāmaḥ /
asmábhyam evá pūrvedyúḥ kriyātā íti //
1.3.10.2
tám ebhyaḥ púnar adaduḥ /
tásmāt pitṛ́bhyaḥ pūrvedyúḥ kriyate /
yát pitṛ́bhyaḥ pūrvedyúḥ karóti /
pitṛ́bhya evá tád yajñáṃ niṣkrī́ya yájamānaḥ prátanute /
sómāya pitṛ́pītāya svadhā́ náma íty āha /
pitúr evá_ádhi somapīthám ávarundhe /
ná hí pitā pramī́yamāṇa ā́ha_eṣá somapīthá íti /
indriyáṃ vái somapītháḥ /
indriyám evá somapīthám ávarundhe /
téna_indriyéṇa dvitī́yāṃ jāyā́m abhyàśnute //
1.3.10.3
etád vái brā́hmaṇaṃ purā́ vājaśravasā́ vidā́m akrann /
tásmāt te dvé_dve jāyé abhyā̀kṣata /
yá eváṃ véda /
abhí dvitī́yāṃ jāyā́m aśnute /
agnáye kavyavā́hanāya svadhā́ náma íty āha /
yá evá pitṝṇā́m agníḥ /
táṃ prīṇāti /
tisrá ā́hutīr juhoti /
trír nídadhāti /
ṣáṭ sáṃpadyante //
1.3.10.4
ṣáḍ vā́ ṛtávaḥ /
ṛtū́n evá prīṇāti /
tūṣṇī́ṃ mékṣaṇam ā́dadhāti /
ásti vā hí ṣaṣṭhá ṛtúr ná vā /
devā́n vái pitṛ́̄n prītā́n /
manuṣyā̀ḥ pitáro 'nu prápipate /
tisrá ā́hutīr juhoti trír nídadhāti /
ṣáṭ sáṃpadyante /
ṣáḍ vā́ ṛtávaḥ //
1.3.10.5
ṛtávaḥ khálu vái devā́ḥ pitáraḥ /
ṛtū́n evá devā́n pitṛ́̄n prīṇāti /
tā́n prītā́n /
manuṣyā̀ḥ pitáro 'nu prapipate /
sakṛdācchinnáṃ barhír bhavati /
sakṛ́d iva hí pitáraḥ /
trír nídadhāti /
tṛtī́ye vā́ itó loké pitáraḥ /
tā́n evá prīṇāti /
párāṅ ā́vartate //
1.3.10.6
hlī́kā hí pitáraḥ /
ā́_uṣmáṇo vyāvṛ́ta úpāste /
ūṣmábhāgā hí pitáraḥ /
brahmavādíno vadanti /
prā́śyā́3ṃ ná prā́śyā́3m íti /
yát prāśnīyā́t /
jányam ánnam adyāt /
pramā́yukaḥ syāt /
yán ná prāśnīyā́t /
áhaviḥ syāt //
1.3.10.7
pitṛ́bhya ā́vṛścyeta /
avaghréyam evá /
tán ná_iva prā́śitaṃ ná_iva_áprāśitam /
vīráṃ vā vái pitáraḥ prayánto háranti /
vīráṃ vā dadati /
daśā́ṃ chinatti /
háraṇabhāgā hí pitáraḥ /
pitṛ́̄n evá nirávadayate /
úttara ā́yuṣi lóma chindīta /
pitṝṇā́m̐ hy etarhi nédīyaḥ //
1.3.10.8
námaskaroti /
namaskāró hí pitṝṇā́m /
námo váḥ pitaro rásāya /
námo váḥ pitaraḥ śúṣmāya /
námo vaḥ pitaro jīvā́ya /
námo vaḥ pitaraḥ svadhā́yai /
námo vaḥ pitaro manyáve /
námo vaḥ pitaro ghorā́ya /
pítaro námo vaḥ /
yá etásmin loké sthá //
1.3.10.9
yuṣmā́m̐s té nu /
yè 'smín loké /
mā́ṃ té 'nu /
yá etásmim̐l loké sthá /
yūyáṃ téṣāṃ vásiṣṭhā bhūyāsta /
yè 'smím̐l loké /
aháṃ téṣāṃ vásiṣṭho bhūyāsam íty āha /
vásiṣṭhaḥ samānā́nāṃ bhavati /
yá eváṃ vidvā́n pitṛ́bhyaḥ karóti /
eṣá vái manuṣyā̀ṇāṃ yajñáḥ //
1.3.10.10
devā́nāṃ vā́ ítare yajñā́ḥ /
téna vā́ etát pitṛloké carati /
yáḥ pitṛ́bhyaḥ karóti /
sá īśvaráḥ prámetoḥ /
prājāpatyáyā_ṛcā́ púnar áiti /
yajñó vái prajā́patiḥ /
yajñénaivá sahá púnar áiti /
ná pramā́yuko bhavati /
pitṛloké vā́ etád yájamānaś carati /
yát pitṛ́bhyaḥ karóti /
sá īśvará ā́rtim ā́rtoḥ /
prajā́patis tvā́ váinaṃ táta únnetum arhati_íty āhuḥ /
yát prājāpatyáyā_ṛcā́ púnar áiti /
prajā́patir eváinaṃ táta únnayati /
ná_ā́rtim ā́rcchati yájamānaḥ //
Commentaries (4)
- Jñānayajña on the Taittirīya Brāhmaṇa (Bhaṭṭabhāskara) — Bhaṭṭabhāskara Miśra, Sanskrit
- Taittirīyabrāhmaṇabhāṣya (Sāyaṇa) — Sāyaṇa, Sanskrit
- Taittirīyabrāhmaṇaṭīkā — Sanskrit
- Taittirīyabrāhmaṇakāṭhakabhāṣya — Bhaṭṭa Bhāskara Miśra Cikāeḍamaṇḍana, Sanskrit
Linked texts (17)
- Vārāhaśrautasūtra — Sanskrit
- A Vedic Concordance — Maurice Bloomfield, English
- Yajurveda Taittirīyasaṃhitā — Sanskrit
- Vedic Index of Names and Subjects — Arthur A. Macdonell & A. Berriedale Keith, English
- Taittirīyasaṃhitā and Taittirīyāraṇyaka — Sanskrit
- Agnihotracandrikā — Vāmana Śāstrin Kiṃjavaḍekara, Sanskrit
- History of Dharmaśāstra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) — P. V. Kane, English
- Altindische Grammatik — Jacob Wackernagel & Albert Debrunner, German
- The Religion and Philosophy of the Veda and Upanishads — Arthur Berriedale Keith, English
- Viśvabrahmakulotsāha — Nārāyaṇa Raujī, Sanskrit
- Original Sanskrit Texts on the Origin and History of the People of India, their Religion and Institutions — John Muir, English
- Die Religion des Veda — Hermann Oldenberg, German
- Śrautasūtra (Āpastamba) — Āpastamba, Sanskrit
- Ancient Indian Education (Brahmanical and Buddhist) — Radhakumud Mookerji, English
- Hindu Polity: A Constitutional History of India in Hindu Times — K. P. Jayaswal, English
- Prācīn Bhāratīya Veśabhūṣā — Moti Chandra, Hindi
- Śrautakośa — Sanskrit