Pramāṇa · Search · About · API

Ekagnikanda (Ekāgnikāṇḍa)

एकाग्निकाण्ड

The Book of the Single Fire

Accented collection of the mantras used in the domestic rites of the Taittirīya school, in two praśnas.

Language
Sanskrit
Date
500–300 BCE
Extent
83 passages, 4,633 words
Text
complete digital text
Source
sansknet · Sansknet e-text (Rashtriya Sanskrit Vidyapeetha / C-DAC), converted from legacy C-DAC fonts by… · Sansknet project (Rashtriya Sanskrit Vidyapeetha, Tirupati / C-DAC; Govt. of India funded), freely published…

Contents

Text

First Prasnam

1.10000

|| ekāgrikāṇḍe (mantraprāḥ) prathamaprāḥ || hariḥ om ||

1.10101

pra̱su̱gmantā̍ dhi̱yasā̱ nasya̍ sa̱kṣaṇi̍ va̱rebhi̍rva̱rām̐ a̱bhi ṣu̱ prasī̍data | a̱smāka̱mindra̍
u̱bhaya̍ṃ jujoṣati̱ yathsau̱myasyāndha̍so̱ bubo̍dhati |
a̱nṛ̱kṣa̱rā ṛ̱java̍ssantu̱ panthā̱ yebhi̱ssakhā̍yo̱ yanti̍ no vare̱yam | sama̍rya̱mā saṃ bhago̍
no ninīyā̱thsāā̎spa̱tyam̐ su̱yama̍mastu devāḥ |
abhrā̍tṛāī̱ṃ varu̱ṇāpa̍tiāīṃ bṛhaspate | indrāpu̍trāīṃ la̱kṣmya̍ntāma̱syai sa̍vitassuva
| agho̍racakṣu̱rapa̍tiyedhi śi̱vā pa̱tibhya̍ssu̱manā̎ssu̱varcā̎ḥ |
jī̱va̱sūrde̱vakā̍mā syo̱nā śanno̍ bhava dvi̱pade̱ śātu̍ṣpade | i̱dama̱hayyām̐ tvayi̍ pati̱ya̍la̱kṣmistāṃ
nirdi̍śāmi | jī̱vām̐ ru̍danti̱ vima̍yante a̱re
dī̱rghāmanu̱ prasi̍tiṃ dīdhiyu̱rnara̍ḥ | vā̱maṃ pi̱tṛbhyo̱ ya i̱dam̐ sa̍meri̱re maya̱ḥ pati̍bhyo̱
jana̍yaḥ pari̱ṣvaje̎ | vyu̍kṣat krū̱ramuda̍ca̱ntvāpa̱ ā'syai
brā̎hma̱ṇāsapa̍nam̐ harantu | avī̍rāī̱ruda̍ca̱ntvāpa̍ḥ | a̱rya̱mṇo a̱griṃ pari̍yantu kṣi̱praṃ
pratī̎kṣantā̱m̱̐ śvaśvo̍ de̱varā̎śca | khe'nasa̱ḥ khe ratha̱ḥ khe
yuga̍sya śacīpate | a̱pā̱lāmi̍ndra̱ triḥ pū̱rtvya̍kara̱thsūrya̍varcasam | śante̱ hira̍ṇya̱m̱̐
śamu̍ sa̱ntvāpa̱śśante̍ me̱dhī bha̍vatu̱ śayyu̱m̐gasya̱ tṛdma̍ |
śanta̱ āpa̍śśa̱tapa̍vitrā bhava̱ntvathā̱ patyā̍ tanvam̐̍ sam̐sṛ̍jasva || (1)

1.10100

dī̱dhi̱yu̱rnaro̱'ṣṭau ca̍ || (1)

1.10201

iti prathamapro prathamaḥ khaṇḍaḥ |
hira̍ṇyavarṇā̱śśuca̍yaḥ pāva̱kāḥ praca̍kramurhi̱tvā'va̱dyamāpa̍ḥ | śa̱taṃ pa̱vitrā̱ vita̍tā̱
hyā̍su̱ tābhiā̍ de̱vassa̍vi̱tā pu̍nātu | hira̍ṇyavarṇā̱śśuca̍yaḥ
pāva̱kā yāsu̍ jā̱taḥ ka̱śyapo̱ yāsva̱griḥ | yā a̱griṃ garbha̍ṃ dadhi̱re su̱varṇā̱stāsta̱ āpa̱śśa
syo̱nā bha̍vantu | yāsā̱m̱̐ rājā̱ varu̍ṇo̱ yāti̱ maddhye̍
satyānṛ̱te a̍va̱paśyā̱nā̍nām | yā a̱griṃ garbha̍ṃ dadhi̱re su̱varṇā̱stāsta̱ āpa̱śśa syo̱nā
bha̍vantu | yāsā̎ṃ de̱vā di̱vi kṛ̱ṇvanti̍ bha̱kṣaṃ yā a̱ntari̍kṣe
bahu̱dhā nivi̍ṣṭāḥ | yā a̱griṃ garbha̍ṃ dadhi̱re su̱varṇā̱stāsta̱ āpa̱śśa syo̱nā bha̍vantu |
śi̱vena̍ tvā̱ cakṣu̍ṣā paśyantvāpaśśi̱vayā̍ ta̱nvopa̍spṛśantu̱
tvaca̍nte | ghṛ̱ta̱ścuta̱śśuca̍yo̱ yāḥ pā̍va̱kāstāsta̱ āpa̱śśa syo̱nā bha̍vantu | pari̍ tvā
girvaṇo̱ gira̍ i̱mā bha̍vantu vi̱śvata̍ḥ | vṛ̱ddhāyu̱manu̱ vṛddha̍yo̱
juṣṭā̍ bhavantu̱ juṣṭa̍yaḥ | ā̱śāsā̱netye̱ṣā | pū̱ṣā tve̱to na̍yatu̱ hasta̱gṛhyā̱śvinau̎ tvā̱
prava̍hatā̱m̱̐ rathe̍na | gṛ̱hānga̍ccha gṛ̱hapa̍tnī̱ yathā'so̍ va̱śinī̱ tvaṃ
vi̱datha̱māva̍dāsi || (2)

1.10200

bha̱va̱ntu̱ pā̍ ca ||(2)

1.10301

iti prathamapro dvitīyaḥ khaṇḍaḥ ||
soma̍ḥ pratha̱mo vi̍vide gandha̱rvo vi̍vida̱ utta̍raḥ | tṛ̱tīyo̍ a̱griṣṭe̱ pati̍stu̱rīya̍ste
manuṣya̱jāḥ | somo̍'dadandha̱rvāya̍ gandha̱rvo'da̍dada̱graye̎ | ra̱yiā̍
pu̱trām̐ścā̍dāda̱grirmahya̱matho̍ i̱mām | gṛ̱bhṇāmi̍ te suprajā̱stvāya̱ hasta̱ṃ mayā̱ patyā̍
ja̱rada̍ṣṭi̱ryathā'sa̍ḥ | bhago̍ arya̱mā sa̍vi̱tā pura̍ndhi̱rmahya̍ntvā'
du̱rgārha̍patyāya devāḥ | te ha̱ pūrve̱ janā̍so̱ yatra̍ pūrva̱vaho̍ hi̱tāḥ | mū̱rddha̱nvān
yatra̍ saubhra̱vaḥ pūrvo̍ de̱vebhya̱ ā'ta̍pat | sara̍svati̱ predama̍va̱ subha̍ge̱
vāji̍nīvati | tāṃ tvā̱ viśva̍sya bhū̱tasya̍ pra̱gāyā̍masyagra̱taḥ | ya eti̍ pra̱diśa̱ssarvā̱ diśo'nu̱
pava̍mānaḥ | hira̍ṇyahasta aira̱mmassa tvā̱ manma̍nasaṃ
kṛṇotu | eka̍mi̱ṣe viṣṇu̱stvā'nve̍tu̱ dve ū̱rje trīṇi̍ vra̱tāya̍ ca̱tvāri̱ māyo̍bhavāya̱
pā̍ pa̱śubhya̱ṣṣaḍṛ̱tubhya̍ssa̱pta sa̱ptabhyo̱ hotrā̎bhyo̱ viṣṇu̱stvā'nve̍tu |
sakhā̍ sa̱ptapa̍dā bhava̱ sakhā̍yau sa̱ptapa̍dā babhūva sa̱khyante̍ gameyam̐ sa̱khyātte̱ mā yo̍ṣam̐ sa̱khyānme̱
mā yo̎ṣṭhā̱ssama̍yāva̱ sa̍lpāvahai̱ saṃ pri̍yau roci̱ṣṇū
su̍mana̱syamā̍nau | iṣa̱mūrja̍ma̱bhi sa̱ṃvasā̍nau̱ sannau̱ manām̐̍si̱ saṃ vra̱tā samu̍ ci̱ttānyāka̍ram
| sā tvama̱syamū̱hamamū̱hama̍smi̱ sā tvaṃ dyaura̱haṃ pṛ̍thi̱vī tvam̐
reto̱'ham̐ re̍to̱bhṛttvaṃ mano̱'hama̍smi̱ vāktvam̐ sāmā̱hama̱smyṛ̍ktva̱m̱̐ sā māmanu̍vratā
bhava pu̱m̱̐se pu̱trāya̱ vetta̍vai śri̱yai pu̱trāya̱ vetta̍vā̱ ehi̍ sūnṛte || (3)

1.10300

a̱gra̱taṣṣaṭca̍ || (3)

1.10401

iti tṛtīyaḥ khaṇḍaḥ ||
somā̍ya jani̱vide̱ svāhā̎ | ga̱ndha̱rvāya̍ jani̱vide̱ svāhā̎ | a̱graye̍ jani̱vide̱ svāhā̎
| ka̱nya̱lā pi̱tṛbhyo̍ ya̱tīpa̍ti lo̱kamava̍ dī̱kṣāma̍dāstha̱ svāhā̎ |
preto muāā̱ti̱ nāmuta̍ssuba̱ddhāma̱muta̍skarat | yathe̱yami̍ndra mīssupu̱trā su̱bhagā'sa̍ti
| i̱māntvami̍ndra mīssupu̱trām̐ su̱bhagā̎ṃ kuru | daśā̎syāṃ pu̱trānā
dhe̍hi̱ pati̍mekāda̱śaṃ kṛ̍dhi | a̱grirai̍tu pratha̱mo de̱vatā̍nā̱m̱̐ so̎'syai pra̱jāṃ muā̍tu
mṛtyupā̱śāt | tada̱yam̐ rājā̱ varu̱ṇonu̍manyatā̱ṃ yathe̱ya strī pautra̍ma̱ghanna
rodā̎t | i̱māma̱gristrā̍yatā̱ṃ gārha̍patyaḥ pra̱jāma̍syai nayatu dī̱rghamāyu̍ḥ | aśū̎nyopasthā̱
jīva̍tāmastu mā̱tā pautra̍māna̱ndama̱bhi prabu̍ddhyatāmi̱yam |
mā te̍ gṛ̱he ni̱śi ghoṣa̱ utthā̍da̱nyatra̱ tvadru̍da̱tya̍ssavva̍śantu | mā tvaṃ vi̍ke̱śyura̱
āvadhi̍ṣṭhā jī̱vapa̍tnī patilo̱ke virā̍ja̱ paśya̍ntī pra̱jām̐
su̍mana̱syamā̍nām | dyauste̍ pṛ̱ṣṭham̐ ra̍kṣatu vā̱yurū̱rū a̱śvinau̍ ca̱ stana̱ndhaya̍ntam̐ savi̱tā'bhi
ra̍kṣatu | ā vāsa̍saḥ pari̱dhānāṛ̱ha̱spati̱rviśve̍ de̱vā a̱bhira̍kṣantu
pa̱ścāt | a̱pra̱ja̱stāṃ pau̎tra mṛ̱tyuṃ pā̱pmāna̍mu̱ta vā̱'gham | śī̱rṣṇassraja̍mivo̱nmucya̍
dvi̱ṣa̱ḥ prati̍muāāmi̱ pāśa̎m | i̱maṃ me̍ varuṇa̱ tattvā̍ yāmi̱
tvanno̍ agre̱ satvanno̍ agre̱ tvama̍gre a̱yā'sya̱yā sanmana̍sā hi̱taḥ | a̱yā san ha̱vyamū̍hiṣe̱'yā no̍ dhehi bheṣa̱jam || (4)

1.10400

rodā̎eṣa̱jam || (4)

1.10501

iti prathamapro caturthaḥ khaṇḍaḥ ||
āti̍ṣṭhe̱mamaśmā̍na̱maśme̍va̱ tva sthi̱rā bha̍va | a̱bhiti̍ṣṭha pṛtanya̱tassaha̍sva pṛtanāya̱taḥ | i̱yannā̱ryupa̍brūte̱
kulpā̎nyāvapanti̱kā | dī̱rghā̱yura̍stu me̱
pati̱rjīvā̍tu śa̱rada̍śśa̱tam | tubhya̱magre̱ parya̍vahanthsū̱ryāṃ va̍ha̱tunā̍ sa̱ha | puna̱ḥ pati̍bhyo
jā̱yāṃ dā a̍gre pra̱jayā̍ sa̱ha | puna̱ḥ patnī̍ma̱grira̍dā̱dāyu̍ṣā
sa̱ha varca̍sā | dī̱rghā̱yura̍syā̱ yaḥ pati̱ssa e̍tu śa̱rada̍śśa̱tam | viśvā̍ u̱ta tvayā̍ va̱yaṃ
dhārā̍ uda̱nyā̍ iva | ati̍gāhemahi̱ dviṣa̍ḥ |
āti̍ṣṭhe̱mamaśmā̍nam | a̱rya̱maṇa̱nnu de̱vaṃ ka̱nyā̍ a̱grima̍yakṣata | sa i̱mānde̱vo a̱̍raḥ
preto muāā̱ti̱ nāmuta̍ssuba̱ddhāma̱muta̍skarat | tubhya̱magre̱
parya̍vaha̱npuna̱ḥ patnī̍ma̱grira̍dā̱dviśvā̍ u̱ta tvayā̍ va̱yamāti̍ṣṭhe̱mamaśmā̍nam | tvama̍rya̱mā
bha̍vasi̱ yatka̱nīnā̱nnāma̍ sva̱dhāva̱thsva̍ryaṃ bi̱bharṣi̍ | ā̱nti̍
vṛ̱kṣam̐ sudhi̍ta̱nna gobhi̱ryaddaṃpa̍tī̱ sama̍nasā kṛ̱ṇoṣi̍ | tubhya̱magre̱ parya̍vaha̱npuna̱ḥ patnī̍ma̱grira̍dā̱dviśvā̍
u̱ta tvayā̍ va̱yam | pra tvā̍ muāāmi̱ varu̍ṇasya̱
pāśā̍dyena̱ tvā'ba̍dāthsavi̱tā su̱keta̍ḥ | dhā̱tuśca̱ yonau̍ sukṛ̱tasya̍ lo̱ke syo̱nante̍
sa̱ha patyā̍ karomi | i̱maṃ viṣyā̍mi̱ varu̍ṇasya̱ pāśa̱ṃ
yamaba̍dīta savi̱tā su̱śeva̍ḥ | dhā̱tuśca̱ yonau̍ sukṛ̱tasya̍ lo̱ke'ri̍ṣṭāṃ tvā sa̱ha patyā̍
karomi | a̱yāścā̱gre'sya̍nabhiśa̱stīśca̍ sa̱tyami̍ttvama̱yā
a̍si | aya̍sā̱ mana̍sā dhṛ̱to̍'yasā̱ ha̱vyamū̍hiṣe̱'yā no̍ dhehi bheṣa̱jam || (5)

1.10601

dviṣa̍ssu̱śeva̱strīṇi̍ ca ||
iti prathamapro pāmaḥ khaṇḍaḥ ||
sa̱tyenotta̍bhitā̱ bhūmi̱ssūrye̱ṇotta̍bhitā̱ dyauḥ | ṛ̱tenā̍di̱tyāstiṣṭha̍nti di̱vi somo̱
adhi̍ śri̱taḥ | yuā̱nti̍ bra̱daṃ yoge̍yoge |
su̱ki̱m̱̐śu̱kam̐ śa̍lma̱liṃ vi̱śvarū̍pa̱m̱̐ hira̍ṇyavarṇam̐ su̱vṛtam̐̍ suca̱kram | āro̍ha va̱mṛta̍sya
lo̱ka syo̱naṃ patye̍ vaha̱tuṃ kṛ̍ṇuṣva | udu̍tta̱ramā̱roha̍ntī vya̱syantī̍
pṛtanya̱taḥ | mū̱rddhāna̱ṃ patyu̱rā ro̍ha pra̱jayā̍ ca vi̱rā̍va | sa̱mrājñī̱ śvaśu̍re bhava sa̱mrājñī̎
śvaśru̱vāṃ bha̍va | nanā̎ndari sa̱mrājñī̍ bhava sa̱mrājñī̱ adhi̍
de̱vṛṣu̍ | āu̱ṣāṇā̱m̱̐ śvaśu̍rāṇāṃ pra̱jāyā̎śca̱ dhana̍sya ca | patī̍nāā devṝ̱ṇāā̍ sajā̱tānā̎ṃ
vi̱rā̍va | nī̱la̱lo̱hi̱te bha̍vataḥ kṛ̱tyāsa̱ktirvya̍jyate |
edha̍nte'syā jñā̱taya̱ḥ pati̍rba̱ndheṣu̍ baddhyate | ye va̱ddhaśca̱ndraṃ va̍ha̱tuṃ yakṣmā̱ yanti̱
janā̱m̱̐ anu̍ | puna̱stān ya̱jñiyā̍ de̱vā naya̍ntu̱ yata̱ āga̍tāḥ |
mā vi̍danparipa̱nthino̱ ya ā̱sīda̍nti̱ daṃpa̍tī | su̱gebhi̍rdu̱rgamatī̍tā̱mapa̍ drā̱ntvarā̍tayaḥ
| su̱gaṃ panthā̍na̱māru̍kṣa̱mari̍ṣṭa svasti̱vāha̍nam | yasmi̍nvī̱ro
na riṣya̍tya̱nyeṣā̎ṃ vi̱ndate̱ vasu̍ || (6)

1.10600

dhana̍sya ca̱ nava̍ ca || (6)

1.10701

iti prathamapro ṣaṣṭhaḥ khaṇḍaḥ |
tāma̍ndasā̱nā manu̍ṣo duro̱ṇa ā dha̱ttam̐ ra̱yiṃ da̱śavī̍raṃ vaca̱syave̎ | kṛ̱taṃ tī̱rtham̐ su̍prapā̱ṇam̐
śu̍bhaspatī sthā̱ṇuṃ pa̍the̱ṣṭhāmapa̍ durma̱tim̐ ha̍tam | a̱yanno̍
ma̱hyāḥ pā̱ra sva̱sti ne̍ṣa̱dvana̱spati̍ḥ | sīrā̍ nassu̱tarā̍ bhava dīrghāyu̱tvāya̱ varca̍se
| a̱sya̱pā̱re ni̍ṛṟthasya̍ jī̱vā jyoti̍raśīmahi | ma̱hyā
i̍ndrassva̱staye̎ | ya̱teci̍dabhi̱śriṣa̍ḥ pu̱rā ja̱rtṛbhya̍ ā̱tṛda̍ḥ | sandhā̍tā sa̱ndhiṃ
ma̱ghavā̍ puro̱vasu̱rniṣka̍rtā̱ vihru̍ta̱ṃ puna̍ḥ | iḍā̍magra i̱maṃ
me̍ varuṇa̱ tattvā̍ yāmi̱ tvanno̍ agre̱ sa tvanno̍ agre̱ tvama̍gre a̱yāsi̍ | ye ga̍ndha̱rvā a̍phsa̱rasa̍śca de̱vīre̱ṣu
vṛ̱kṣeṣu̍ vānaspa̱tyeṣvāsa̍te | śi̱vāste a̱syai vai̱̍ bhavantu̱ mā him̐̍siṣurvaha̱tumū̱hyamā̍nām
| yā oṣa̍dhayo̱ yā na̱dyo̍ yāni̱ dhanvā̍ni̱ ye vanā̎ |
te tvā̍ vadhu pra̱jāva̍tī̱ṃ pra tve muā̱̍ntvam̐ha̍saḥ | saṃkā̍śayāmi vaha̱tuṃ brahma̍ṇā gṛ̱hairagho̍reṇa̱
cakṣu̍ṣā̱ maitre̍ṇa | pa̱ryāṇa̍ddhaṃ vi̱śvarū̍pa̱ṃ yada̱syām̐ syo̱naṃ
pati̍bhyassavi̱tā kṛ̍ṇotu̱ tat | ā vā̍maganthsuma̱tirvā̍jinī vasū̱nyaśvi̍nā hṛ̱thsu kāmām̐̍ ayam̐sata
| abhū̍to̱pā mi̍thu̱nā śu̍bhaspatī pri̱yā
a̍rya̱mṇo duryām̐̍ aśīmahi | a̱yanno̍ de̱vassa̍vi̱tā bṛha̱spati̍rindrā̱grī mi̱trāvaru̍ṇā
sva̱staye̎ | tvaṣṭā̱ viṣṇu̍ḥ pra̱jayā̍ sam̐rarā̱ṇaḥ kāma̱ āyā̍ta̱ṃ
kāmā̍ya tvā̱ vimuā̍tu || (7)

1.10700

āsa̍te̱ nava̍ ca || (7)

1.10801

iti prathamapro saptamaḥ khaṇḍaḥ |
śarma̱ varme̱damāha̍rā̱syai nāryā̍ upa̱stire̎ | sinī̍vāli̱ prajā̍yatāmi̱yaṃ bhaga̍sya suma̱tāva̍sat
| gṛ̱hānbha̱drānthsu̱mana̍sa̱ḥ prapa̱dye'vī̍rāī vī̱rava̍tassu̱vīrān̍ |
irā̱ṃ vaha̍to ghṛ̱tamu̱kṣamā̍ṇā̱steṣva̱ham̐ su̱manā̱ssaṃ vi̍śāmi | āga̍ngo̱ṣṭhaṃ mahi̍ṣī̱ gobhi̱raśvai̱rāyu̍ṣmatpatnī
pra̱jayā̎ sva̱rvit | bī̱ṃ pra̱jāā̱naya̍ntī
suratne̱mama̱grim̐ śa̱tahi̍māssaparyāt | a̱yama̱grirgṛ̱hapa̍tissusa̱m̱̐satpu̍ṣṭi̱varddha̍naḥ
| yathā̱ bhaga̍syā̱bhyāṃ dada̍dra̱yiṃ puṣṭi̱matho̎ pra̱jām | pra̱jāyā̍ ābhyāṃ prajāpata̱
indrā̎grī̱ śarma̍ yacchatam | yathaina̍yo̱rna pra̍mī̱yātā̍ u̱bhayo̱rjīva̍toḥ pra̱jā | tena̍ bhū̱tena̍
ha̱viṣā̱'yamā pyā̍yatā̱ṃ puna̍ḥ | jā̱yāṃ yāma̍smā̱ āvā̎kṣu̱stām̐
rase̍nā̱bhi va̍rddhatām | a̱bhiva̍rddhatā̱ṃ paya̍sā̱'bhi rā̱ṣṭreṇa̍ varddhatām | ra̱yyā sa̱hasra̍poṣase̱mau
stā̱mana̍pekṣitau | i̱haiva sta̱ṃ mā viyo̎ṣṭa̱ṃ viśva̱māyu̱rvyāu̍tam |
ma̱hyā i̍ndrassva̱staye̎ | dhru̱vaidhi po̎ṣyā̱ mayi̱ mahya̍ntvā'dāṛ̱ha̱spati̍ḥ | mayā̱
patyā̎ pra̱jāva̍tī̱ saṃ jī̍va śa̱rada̍śśa̱tam | tvaṣṭā̍ jā̱yāma̍janaya̱t
tvaṣṭā̎'syai̱ tvāṃ pati̎m | tvaṣṭā̍ sa̱hasra̱māyūm̐̍ṣi dī̱rghamāyu̍ḥ kṛṇotu vām | i̱maṃ me̍
varuṇa̱ tattvā̍ yāmi̱ tvanno̍ agre̱ sa tvanno̍ agre̱ tvama̍gre a̱yāsi̍ || (8)

1.10800

jīva̍toḥ pra̱jā vā̱mekā̍ || (8)

1.10901

iti prathamapro aṣṭamaḥ khaṇḍaḥ |
i̱ha gāva̱ḥ prajā̍yami̱hāśvā̍ i̱ha pūru̍ṣāḥ | i̱ho sa̱hasra̍dakṣiṇo rā̱yaspoṣo̱ niṣī̍datu
| some̍nādi̱tyā ba̱lina̱ssome̍na pṛthi̱vī ̱ḍhā | atho̱
nakṣa̍trāṇāme̱ṣāmu̱pasthe̱ soma̱ ādhi̍taḥ | pra svasstha̱ḥ preyaṃ pra̱jayā̱ bhuva̍ne śoceṣṭa | i̱ha
pri̱yaṃ pra̱jayā̍ te̱ samṛ̍ddhyatāma̱smin gṛ̱he gārha̍patyāya
jāgṛhi | e̱nā patyā̍ ta̱nvam̐̍ sam̐ sṛ̍ja̱svāthā̱ jīvrī̍ vi̱datha̱mā va̍dāsi | su̱ma̱̱līri̱yaṃ
va̱dhūri̱mām̐ sa̍meta̱ paśya̍ta | saubhā̎gyama̱syai da̱tvāyāthāsta̱ṃ
vi pare̍tana | dhru̱vakṣi̍tirddhru̱vayo̍nirddhru̱vama̍si ddhru̱vata̍ssthi̱tam | tvannakṣa̍trāṇāṃ
me̱thyasi̱ sa mā̍ pāhi pṛtanya̱taḥ | sa̱pta̱ṛ̱ṣaya̍ḥ pratha̱māṃ kṛtti̍kānā
marundha̱tīm | yaddhru̱vatā̱m̱̐ ha ni̱nyuṣṣatti̍kāmukhyayo̱gaṃ vaha̍ntī̱yama̱smāka̍medhatvaṣṭa̱mī
| sada̍sa̱spati̱mu̍taṃ pri̱yamindra̍sya̱ kāmya̎m | sani̍ṃ
me̱dhāma̍yāsiṣam | uddī̎pyasva jātavedo'pā̱nniṛr̍ti̱ṃ mama̍ | paśūm̐̍śca̱ mahya̱mā va̍ha̱ jīva̍nā̱
diśo̍ daśa | mā no̍ him̐sīāātavedo̱ gāmaśva̱ṃ
puru̍ṣā̱ga̍t | abi̍bhra̱dagra̱ āga̍hi śri̱yā mā̱ pari̍pātaya || (9)

1.10900

dhru̱vata̍ssthi̱tannava̍ ca || (9)

1.11001

iti prathamapro navamaḥ khaṇḍaḥ ||
u̱dī̱rṣvāto̍ viśvāvaso̱ nama̍seḍāmahe tvā | a̱nyāmi̍ccha prapha̱rvyam̐̍ sāā̱yāṃ patyā̍ sṛja
| u̱dī̱rṣvāta̱ḥ pati̍vatī̱ hye̍ṣā vi̱śvāva̍su̱ṃ nama̍sā gī̱rbhirī̎ṭṭe |
a̱nyāmi̍ccha pitṛ̱ṣada̱ṃ vya̍ktā̱m̱̐ sa te̍ bhā̱go ja̱nuṣā̱ tasya̍ viddhi | agre̎ prāyaścitte̱
tvande̱vānā̱ṃ prāya̍ścittirasi brāhma̱ṇastvā̍ nā̱thakā̍ma̱ḥ prapa̍dye̱
yā'syāṃ pa̍tiāī̱ ta̱nūḥ pra̍jāāī̱ pa̍śuāī̱ la̍kṣmiāī̱ jā̍rāī̱ma̍syai̱ tā̍ṇomi̱
svāhā̎ | vāyo̎ prāyaścitta̱ ādi̍tya prāyaścitte̱ prajā̍pate prāyaścitte̱
tvande̱vānā̱ṃ prāya̍ścittirasi brāhma̱ṇastvā̍ nā̱thakā̍ma̱ḥ prapa̍dye̱ yā'syāṃ pa̍tiāī̱
ta̱nūḥ pra̍jāāī̱ pa̍śuāī̱ la̍kṣmiāī̱ jā̍rāī̱ma̍syai̱ tā̍ṇomi̱ svāhā̎ |
pra̱sa̱vaśco̍payā̱maśca̱ kāṭa̍ścārṇa̱vaśca̍ dharṇa̱siśca̱ dravi̍ṇā̱ bhaga̍ścā̱ntari̍kṣā̱
sindhu̍śca samu̱draśca̱ sara̍svām̐śca vi̱śvavya̍cāśca̱ te yaṃ dvi̱ṣmo yaśca̍ no̱ dveṣṭi̱
tame̍ṣāā̱ṃbhe̍ daddhma̱ssvāhā̎ | madhu̍śca̱ mādha̍vaśca śu̱kraśca̱ śuci̍śca̱ nabha̍śca nabha̱sya̍śce̱ṣaśco̱rjaśca̱
saha̍śca saha̱sya̍śca̱ tapa̍śca tapa̱sya̍śca̱ te yaṃ dvi̱ṣmo yaśca̍
no̱ dveṣṭi̱ tame̍ṣāā̱ṃbhe̍daddhma̱ssvāhā̎ | ci̱ttā̱ citti̱ścākū̍tāā̱kū̍ti̱ścādhī̍tāā̱dhī̍tiśca̱
vijñā̍tā vi̱jñānā̱̍ nāma̍ ca̱ kratu̍śca̱ darśa̍śca pū̱rṇamā̍saśca̱
te yaṃ dvi̱ṣmo yaśca̍ no̱ dveṣṭi̱ tame̍ṣāā̱ṃbhe̍ daddhma̱ssvāhā̎ | bhūssvāhā̱ bhuva̱ssvāhā̱ suva̱ssvāhom̐ svāhā̎ || (10)

1.11000

u̱dī̱rṣvāto̱ daśa̍ || (10)

1.11101

iti prathamapro daśamaḥ khaṇḍaḥ ||
apa̍śyantvā̱ mana̍sā̱ ceki̍tāna̱ṃ tapa̍so jā̱taṃ tapa̍so̱ vibhū̍tam | i̱ha pra̱jāmi̱ha ra̱yim̐ rarā̍ṇa̱ḥ
prajā̍yasva pra̱jayā̍ putrakāma | apa̍śyantvā̱ mana̍sā̱
dīddhyā̍nā̱m̱̐ svāyā̎ṃ ta̱nūm̐ ṛ̱tviye̱ nātha̍mānām | upa̱ māmuāā̱ yu̍va̱tirbubhū̍yā̱ḥ
prajā̍yasva pra̱jayā̍ putrakāme | samā̍ntu̱ viśve̍ de̱vāssamāpo̱ hṛda̍yāni
nau | saṃ mā̍ta̱riśvā̱ saṃ dhā̱tā samu̱ deṣṭrī̍ dideṣṭu nau | prajā̍pate ta̱nva̍ṃ me juṣasva̱ tvaṣṭa̍rde̱vebhi̍ssa̱hasā̱ma
i̍ndra | viśvai̎rde̱vairā̱tibhi̍ssam̐ rarā̱ṇaḥ pu̱m̱̐sāṃ
ba̍hū̱nāṃ mā̱tara̍ssyāma | ā na̍ḥ pra̱jāā̍nayatu pra̱jāpa̍tirājara̱sāya̱ sama̍naktvarya̱mā | adu̍rmalīḥ
patilo̱kamā vi̍śa̱ śanno̍ bhava dvi̱pade̱ śātu̍ṣpade |
tāṃ pū̍ṣañchi̱vata̍mā̱ mera̍yasva̱ yasyā̱ṃ bīja̍ṃ manu̱ṣyā̍ vapa̍nti | yā na̍ ū̱rū u̍śa̱tī vi̱srayā̍tai̱
yasyā̍mu̱śanta̍ḥ pra̱hare̍ma̱ śepha̎m || (11)

1.11000-2

śātu̍ṣpade̱ dve ca̍ || (11)

1.11201

iti prathamapro ekādaśaḥ khaṇḍaḥ ||
āro̍ho̱rumupa̍barhasva bā̱huṃ pari̍ṣvajasva jā̱yām̐ su̍mana̱syamā̍naḥ | tasyā̎ṃ puṣyataṃ mithu̱nau
sayo̍nī bī̱ṃ pra̱jāṃ ja̱naya̍ntau̱ sare̍tasā | ā̱rdrayā'ra̍ṇyā̱
yatrāma̍ntha̱tpuru̍ṣa̱ṃ puru̍ṣeṇa śa̱kraḥ | tade̱tau mi̍thu̱nau sayo̍nī pra̱jayā̱'mṛte̍ne̱ha ga̍cchatam
| a̱haṃ garbha̱mada̍dhā̱moṣa̍dhīṣva̱haṃ viśve̍ṣu̱ bhuva̍neṣva̱ntaḥ | a̱haṃ
pra̱jā a̍janayaṃ pitṛ̱ṇāma̱haṃ jani̍bhyo apa̱rīṣu̍ pu̱trān | pu̱triṇe̱mā ku̍mā̱riṇā̱ viśva̱māyu̱rvyāu̍tam
| u̱bhā hira̍ṇyapeśasā vī̱tiho̎trā kṛ̱tadva̍sū |
da̱śa̱syantvā̱'mṛtā̍ya̱ kam̐śamūdho̍ roma̱śam̐ ha̍tho de̱veṣu̍ kṛ̱ṇuto̱ duva̍ḥ || (12)

1.11200

āro̍ha̱ nava̍ || (12)

1.11301

iti prathamapro dvādaśaḥ khaṇḍaḥ ||
viṣṇu̱ryoni̍lpayatu̱ tvaṣṭā̍ rū̱pāṇi̍ pim̐śatu | āsiā̍tu pra̱jāpa̍tirdhā̱tā garbha̍ṃ dadhātu
te | garbha̍ndhehi sinīvāli̱ garbha̍ndhehi sarasvati | garbha̍nte
a̱śvinau̍ de̱vāvā dha̍ttā̱ṃ puṣka̍rasrajā | hi̱ra̱ṇyayī̍ a̱raṇī̱ yanni̱rmantha̍to a̱śvinā̎
| tante̱ garbham̐̍ havāmahe daśa̱me mā̱si sūta̍ve | yathe̱yaṃ pṛ̍thi̱vī ma̱hī
tiṣṭha̍ntī̱ garbha̍māda̱dhe | e̱vantvaṃ garbha̱mā dha̍thsva daśa̱me mā̱si sūta̍ve | yathā̍ pṛthi̱vya̍griga̍rbhā̱
dyauryathendre̍ṇa ga̱rbhiṇī̎ | vā̱yuryathā̍ di̱śāṃ garbha̍ e̱vaṃ garbha̍ṃ
dadhāmi te | viṣṇo̱ śreṣṭhe̍na rū̱peṇā̱syānnāryā̎ṃ gavī̱nyā̎m | pumām̐̍sa̱ṃ garbha̱mā dhe̍hi
daśa̱me mā̱si sūta̍ve | neja̍meṣa̱ parā̍ pata̱ supu̍tra̱ḥ puna̱rā pa̍ta |
a̱syai me pu̱trakā̍māyai̱ garbha̱mā dhe̍hi̱ yaḥ pumān̍ | vyasya̱ yoni̱ṃ prati̱ reto̍ gṛhāṇa̱
pumā̎npu̱tro dhī̍yatā̱ṃ garbho̍ a̱ntaḥ | taṃ mā̱tā da̍śa̱māso̍ bibhartu̱
sa jā̍yatāṃ vī̱rata̍ma̱ssvānā̎m | ā te̱ garbho̱ yoni̍metu̱ pumā̱nbāṇa̍ iveṣu̱dhim | ā vī̱ro jā̍yatāṃ pu̱traste̍ daśa̱māsya̍ḥ || (13)

1.11300

garbha̍ṃ dadhāmi te̱'ṣṭau ca̍ || (13)

1.11401

iti prathamapro trayodaśaḥ khaṇḍaḥ ||
ka̱romi̍ te prājāpa̱tyamā garbho̱ yoni̍metu te | anū̍naḥ pū̱rṇo jā̍yatā̱mo̱ṇo'pi̍śācadhītaḥ
| pumām̐̍ste pu̱tro nā̍ri̱ taṃ pumā̱nanu̍ jāyatām |
tāni̍ bha̱drāṇi̱ bījā̎nyṛṣa̱bhā ja̍nayantu nau | yāni̍ bha̱drāṇi̱ bījā̎nyṛṣa̱bhā ja̍naya̱nti na̍ḥ
| taistvaṃ pu̱trān vi̍ndasva̱ sā pra̱sūrdhe̍nu̱kā bha̍va |
kāma̱ pramṛ̍ddhyatā̱ṃ mahya̱mapa̍rājitame̱va me̎ | yaṃ kāma̍ṃ kā̱maye̍ deva̱ taṃ me̍ vāyo̱ sama̍rddhaya
| a̱nu̱ha̱vaṃ pa̍riha̱vaṃ pa̍rīvā̱daṃ pa̍rikṣa̱pam | dussvā̱ṃ̍ duru̍dita̱ṃ
ti̱ṣo̍ diśāmya̱ham | anu̍hūta̱ṃ pari̍hūtam̐ śa̱kune̱ryadaśā̍ku̱nam | mṛ̱gasya̍ sṛ̱tama̍kṣṇayā̱
ti̱ṣo̍ diśāmya̱ham | ā̱rātte̍ a̱grira̍stvā̱rātpa̍ra̱śura̍stu
te | ni̱vā̱te tvā̱'bhiva̍rṣatu sva̱sti te̎'stu vanaspate sva̱sti me̎'stu vanaspate | nama̍śśakṛ̱thsade̍
ru̱drāya̱ namo̍ ru̱drāya̍ śakṛ̱thsade̎ | go̱ṣṭhama̍si̱
nama̍ste astu̱ mā mā̍ him̐sī̱ssiga̍si̱ nasi̱ vajro̱ nama̍ste astu̱ mā mā̍ him̐sīḥ | uā̱̱teva̍
śa̱kune̱ sāma̍ gāyasi brahmapu̱tra i̍va̱ sava̍neṣu śam̐sasi |
sva̱sti na̍śśa̱kune̍ astu̱ prati̍ nassu̱manā̍ bhava || (14)

1.11400

a̱hama̱ṣṭau ca̍ || (14)

1.11501

iti prathamapro caturdaśaḥ khaṇḍaḥ ||
prā̱tara̱griṃ prā̱tarindram̐̍ havāmahe prā̱tarmi̱trāvaru̍ṇā prā̱tara̱śvinā̎ | prā̱tarbhaga̍ṃ
pū̱ṣaṇa̱ṃ brahma̍ṇa̱spati̍mprā̱tassoma̍mu̱ta ru̱dram̐ hu̍vema | prā̱ta̱rjita̱ṃ bhaga̍mu̱gram̐
hu̍vema va̱yaṃ pu̱tramadi̍te̱ryo vi̍dha̱rtā | ā̱dhraści̱dyaṃ manya̍mānastu̱raści̱drājā̍ ci̱dyaṃ
bhaga̍ṃ bha̱khṣītyāha̍ | bhaga̱ praṇe̍ta̱rbhaga̱ satya̍rādho̱ bhage̱māndhiya̱muda̍va̱ dada̍nnaḥ |
bhaga̱ praṇo̍ janaya̱ gobhi̱raśvai̱rbhaga̱ pranṛbhi̍rnṛ̱vanta̍ssyāma | u̱tedānī̱ṃ bhaga̍vantassyāmo̱ta
prapi̱tva u̱ta madhye̱ ā̎m | u̱todi̍tā maghava̱nthsūrya̍sya va̱yande̱vānām̐̍
suma̱tau syā̍ma | bhaga̍ e̱va bhaga̍vām̐ astu devā̱stena̍ va̱yaṃ bhaga̍vantassyāma | tantvā̍ bhaga̱ sarva̱ iāo̍havīmi̱ sa no̍ bhaga purae̱tā bha̍ve̱ha |
sama̍dhva̱rāyo̱ṣaso̍ namanta dadhi̱krāve̍va̱ śuca̍ye pa̱dāya̍ | a̱rvā̱cī̱navva̍m̐su̱vida̱ṃ bhaga̍nno̱
ratha̍mi̱vāśvā̍ vā̱jina̱ āva̍hantu | aśvā̍vatī̱rgoma̍tīrna u̱ṣāso̍
vī̱rava̍tī̱ssada̍mucchantu bha̱drāḥ | ghṛ̱tanduhā̍nā vi̱śvata̱ prapī̍nā yū̱yaṃ pā̍ta sva̱stibhi̱ssadā̍ naḥ ||(15)

1.11500

bha̱ve̱ha ca̱tvāri̍ ca || (15)

1.11601

iti prathamapro pādaśaḥ khaṇḍaḥ ||
i̱māṃ khanā̱myoṣa̍dhīṃ vī̱rudha̱ṃ bala̍vattamām | yayā̍ sa̱patnī̱ṃ bādha̍te̱ yayā̍ saṃvi̱ndate̱ pati̎m
| u̱ttā̱napa̍rṇe̱ subha̍ge̱ saha̍māne̱ saha̍svati | sa̱patnī̎ṃ me̱
parā̍dhama̱ pati̍ṃ me̱ keva̍laṃ kṛdhi | utta̍rā̱'hamutta̍ra̱ utta̱redutta̍rābhyaḥ | athā̍ sa̱patnī̱
yā mamādha̍rā̱ sā'dha̍rābhyaḥ | na hya̍syai̱ nāma̍ gṛbhṇāmi̱ no
a̱sminra̍mate̱ jane̎ | parā̍me̱va pa̍rā̱vatam̐̍ sa̱patnī̎ṃ nāśayāmasi | a̱hama̍smi̱ saha̍mā̱nā'tha̱
tvama̍si sāsa̱hiḥ | u̱bhe saha̍svatī bhū̱tvā sa̱patnī̎ṃ me
sahāvahai | upa̍ te'dhā̱m̱̐ saha̍mānāma̱bhi tvā̍'dhā̱m̱̐ sahī̍yasā | māmanu̱ pra te̱ mano̍ va̱thsaṃ gauri̍va dhāvatu pa̱thā vāri̍va dhāvatu || (16)

1.11600

sa̱hā̱va̱hai̱ dve ca̍ || (16)

1.11701

iti prathamapro ṣoḍaśaḥ khaṇḍaḥ |
uda̱sau sūryo̍ agā̱duda̱yaṃ mā̍ma̱ko bhaga̍ḥ | a̱hantadvidva̱lāpa̍ti̱mabhya̍sākṣi viṣāsa̱hiḥ | a̱haṃ
ke̱tura̱haṃ mū̱rdhā'hamu̱grā vi̱vāca̍nī | mamedanu̱ kratu̱ṃ
pati̍ssehā̱nāyā̍ u̱vāca̍ret | mama̍ pu̱trāśśa̍tru̱haṇo'tho̍ me duhi̱tā vi̱rāṭ | u̱tāhama̍smi̱
sā̍yā̱ patyu̍rme̱ oka̍ utta̱maḥ | yenendro̍ ha̱viṣā̍
kṛ̱tya̍bhavaddi̱vyu̍tta̱maḥ | a̱hantada̍kri devā asapa̱tnā kilā̍bhavam | a̱sa̱pa̱tnā sa̍patniāī̱
jaya̍ntyabhi̱bhūva̍rī | āvi̍thsi̱ sarvā̍sā̱m̱̐ rādho̱ varco̱
asthe̍yasāmiva | sama̍jaiṣami̱mā a̱ham̐ sa̱patnī̍rabhi̱bhūva̍rīḥ | yathā̱'hama̍sya vī̱rasya̍ vi̱rājā̍mi̱ dhana̍sya ca || (17)

1.11700

asthe̍yasāmiva̱ dve ca̍ || (17)

1.11801

iti prathamapro saptadaśaḥ khaṇḍaḥ ||
a̱kṣībhyā̎nte̱ nāsi̍kābhyā̱ṃ karṇā̎bhyā̱ṃ cubu̍kā̱dadhi̍ | yakṣmam̐̍ śīrṣa̱ṇya̍ṃ ma̱stiṣkā̎iāā̱yā̱
vivṛ̍hāmi te | grī̱vābhya̍sta u̱ṣṇihā̎bhya̱ḥ kīka̍sā
bhyo'nū̱kyā̎t | yakṣma̍ṃ doṣa̱ṇya̍mam̐sā̎bhyāṃ bā̱hubhyā̱ṃ vivṛ̍hāmi te | ā̱ntrebhya̍ste̱
gudā̎bhyo vani̱ṣṭhorhṛda̍yā̱dadhi̍ | yakṣma̱ṃ matāā̍bhyāṃ ya̱ḥ
ā̱śibhyo̱ vivṛ̍hāmi te | ū̱rubhyā̎nte'ṣṭhī̱vā̱ṃ jā̎bhyā̱ṃ prapa̍dābhyām | yakṣma̱̱
śroṇī̎bhyāṃ bhā̱sadā̱̎m̱̐saso̱ vivṛ̍hāmi te | meha̍nādvala̱ra̍ṇā̱lloma̍bhyaste
na̱khebhya̍ḥ | yakṣma̱m̱̐ sarva̍smādā̱tmana̱stami̱maṃ vivṛ̍hāmi te | ā̍dā̱lloāo̍ loāo
jā̱taṃ parva̍ṇiparvaṇi | yakṣma̱m̱̐ sarva̍smādā̱tmana̱stami̱maṃ vivṛ̍hāmi te |
parā̍dehi śāba̱lya̍ṃ bra̱hmabhyo̱ vibha̍jā̱ vasu̍ | kṛ̱tyaiṣā pa̱dvatī̍ bhū̱tvā jā̱yā''vi̍śate̱
pati̎m | ī̱̱lā ta̱nūrbha̍va̱ ruśa̍tī pā̱payā̍'mu̱yā | pati̱ryadvai̱̍
vāsa̍sā̱ svama̍mabhi̱dhithsa̍ti | krū̱rame̱tat kaṭu̍kame̱tada̍pā̱ṣṭhavi̱̍ṣava̱nnaitadatta̍ve
| sū̱ryāṃ yaḥ pra̱tyakṣa̍ṃ vi̱dyāthsa e̱tat prati̍gṛīyāt | ā̱śasa̍naṃ
vi̱śasa̍na̱matho̍ adhi vi̱carta̍nam | sū̱ryāyā̎ḥ paśya rū̱pāṇi̱ tāni̍ bra̱hmota śam̐̍sati || (18)

1.11800

i̱maṃ vivṛ̍hāmi te śam̐sati || (18)

1.10000-2

a̱kṣībhyā̎ṃ grī̱vābhya̍ ā̱ntrebhya̍ ū̱rubhyā̱ṃ meha̍nā̱dā̍dā̱tparā̍ dehi sa̱pta ||
pra̱su̱gmantā̱ṣṭāda̍śa̱ hira̍ṇyavarṇā̱ḥ pā̍daśa̱ soma̍ḥ pratha̱maṣṣoḍa̍śa̱ somā̍ya jani̱vide̍
vim̐śa̱tirāti̍ṣṭhe̱mantrayo̍vim̐śatissa̱tyena̱ tāma̍ndasā̱naikā̱nnavim̐̍śati̱
rekā̱nnavim̐̍śati̱śśarma̱ varmaika̍vim̐śatiri̱ha gāva̱ ekā̱nnavim̐̍śatirudī̱rṣvāto̱ daśāpa̍śyantvā̱
dvāda̱śāro̍ho̱runnava̱ viṣṇu̱ryoni̍ṃ ka̱romi̍ te̱'ṣṭāda̍śāṣṭādaśa
prā̱tara̱griṃ catu̍rdaśe̱māṃ khanā̱myuda̱sau sūryo̱ dvāda̍śadvādaśā̱kṣībhyā̎nte vim̐śa̱tira̱ṣṭāda̍śa ||18||
pra̱su̱gmantā'pa̍śyantvā̱'ṣṭāda̍śa ||18||
pra̱su̱gmantā̱ tāni̍ bra̱hmota śam̐̍sati ||
iti ekāgrikāṇḍe prathamaprāḥ samāptaḥ || hari̍ḥ o(4)m | śrīkṛṣṇārpaṇamastu ||

Second Prasnam

2.20000

hariḥ om || atha ekāgrikāṇḍe dvitīyaprāḥ prārambhaḥ |

2.20101

u̱ṣṇena̍ vāyavuda̱kenehyadi̍ti̱ḥ keśān̍ vapatu | āpa̍ undantu jī̱vase̍ dīrghāyu̱tvāya̱ varca̍se | jyokca̱ sūrya̍ṃ ̱śe | yenāva̍pathsavi̱tā kṣu̱reṇa̱
soma̍sya̱ rājño̱ varu̍ṇasya vi̱dvān | tena̍ brahmāṇo vapate̱dama̱syāyu̍ṣmāā̱ra̍daṣṭi̱ryathā'sa̍da̱yama̱sau
| yena̍ pū̱ṣā bṛha̱spate̍ra̱grerindra̍sya̱ cāyu̱ṣe'va̍pat |
tenā̱syāyu̍ṣe vapa̱ sauo̎kyāya sva̱staye̎ | yena̱ bhūya̱ścarā̎tya̱yayokca̱ paśyā̍ti̱ sūrya̎m
| tenā̱syāyu̍ṣe vapa̱ sauo̎kyāya sva̱staye̎ | yena̍ pū̱ṣā
bṛha̱spate̍ra̱grerindra̍sya̱ cāyu̱ṣe'va̍pat | tena̍ te vapāmyasā̱vāyu̍ṣā̱ varca̍sā̱ yathā̱ jyoksu̱manā̱
asā̎ḥ | yatkṣu̱reṇa̍ ma̱rcaya̍tā supe̱śasā̱
vaptrā̱ vapa̍si̱ keśān̍ | śundhi̱ śiro̱ māsyāyu̱ḥ pramo̍ṣīḥ | u̱ptvāya̱ keśā̱ṉ varu̍ṇasya̱
rājño̱ bṛha̱spati̍ssavi̱tā somo̍ a̱griḥ | tebhyo̍ ni̱dhāna̍ṃ
bahu̱dhā'nva̍vindannanta̱rā dyāvā̍pṛthi̱vī a̱passuva̍ḥ ||

2.20100

āyu̱ṣe'va̍pa̱tpā̍ ca || (1)
iti dvitīyapro prathamaḥ khaṇḍaḥ ||

2.20201

ā̱yu̱rdā de̍va ja̱rasa̍ṃ gṛṇā̱no ghṛ̱tapra̍tīko ghṛ̱tapṛ̍ṣṭho agre | ghṛ̱taṃ piba̍nna̱mṛtāā̱ru̱
gavya̍ṃ pi̱teva̍ pu̱trā̱rase̍ naye̱mam | āti̍ṣṭhe̱mamaśmā̍na̱maśme̍va̱ tva
sthi̱ro bha̍va | a̱bhiti̍ṣṭha pṛtanya̱tassaha̍sva pṛtanāya̱taḥ | re̱vatī̎stvā̱ vya̍kṣṇa̱nkṛtti̍kā̱ścākṛ̍nta
stvā | dhiyo̍'vaya̱nnava̱gra ā̍vṛānthsa̱hasra̱mantām̐̍
a̱bhito̍ ayacchann | de̱vīrde̱vāya̍ pari̱dhī sa̍vi̱tre | ma̱hattadā̍sāmabhavanmahitva̱nam | yā akṛ̍nta̱nnava̍ya̱ṉ
yā ata̍nvata̱ yāśca̍ de̱vīrantā̍na̱bhito̍'dadanta |
tāstvā̍ de̱vīrja̱rase̱ saṃvya̍ya̱ntvāyu̍ṣmāni̱daṃ pari̍dhathsva̱ vāsa̍ḥ | pari̍dhatta dhatta̱ vāsa̍sainam̐
śa̱tāyu̍ṣaṃ kṛṇuta dī̱rghamāyu̍ḥ | bṛha̱spati̱ḥ prāya̍ccha̱dvāsa̍
e̱tathsomā̍ya̱ rājñe̱ pari̍dhāta̱vā u̍ | ja̱rāṃ ga̍cchāsi̱ pari̍dhathsva̱ vāso̱ bhavā̍ kṛṣṭī̱nāma̍bhiśasti̱pāvā̎
| śa̱tā̍ jīva śa̱rada̍ssu̱varcā̍ rā̱yaśca̱ poṣa̱mupa̱
saṃvya̍yasva | parī̱daṃ vāso̱ adhi̍dhāssva̱staye'bhū̍rāpī̱nāma̍bhiśasti̱pāvā̎ | śa̱tā̍ jīva śa̱rada̍ḥ
purū̱cīrvasū̍ni cā̱ryo vi̍bhajāsi̱ jīvann̍ | i̱yaṃ
duru̍ktātpari̱bādha̍mānā̱ śarma̱ varū̍thaṃ puna̱tī na̱ āgā̎t | prā̱ṇā̱pā̱nābhyā̱ṃ bala̍mā̱bhara̍ntī
pri̱yā de̱vānām̐̍ su̱bhagā̱ mekha̍le̱yam | ṛ̱tasya̍ go̱ptrī tapa̍saḥ
para̱spī ā̱tī rakṣa̱ssaha̍mānā̱ arā̍tīḥ | sā na̍ssama̱ntamanu̱ parī̍hi bha̱drayā̍ bha̱rtāra̍ste
mekhale̱ mā ri̍ṣāma | mi̱trasya̱ cakṣu̱rdharu̍ṇa̱ṃ balī̍ya̱stejo̍ yaśa̱svi
sthavi̍ra̱m̱̐ sami̍ddham | a̱nā̱ha̱na̱syaṃ vasa̍nāri̱ṣṇu parī̱daṃ vā̱jyajina̍ndadhe̱'ham ||(2)

2.20200

vāso̱ mā ri̍ṣāma̱ dve ca̍ || (2)
iti dvitīyapro dvitīyaḥ khaṇḍaḥ ||

2.20301

ā̱ga̱ntrā sama̍ganmahi̱ pra su̍ mṛ̱tyuṃ yu̍yotana | ari̍ṣṭā̱ssā̍remahi sva̱sti ca̍ratādi̱ha
sva̱styā gṛ̱hebhya̍ḥ | sa̱mu̱drādū̱rmirmadhu̍mā̱m̱̐ udā̍radupā̱m̱̐śunā̱
sama̍mṛta̱tvama̍śyām | i̱menute ra̱śmaya̱ssūrya̍sya̱ yebhi̍ssapi̱tvaṃ pi̱taro̍ na̱ āyann̍ |
a̱griṣṭe̱ hasta̍magrabhī̱thsoma̍ste̱ hasta̍magrabhīthsavi̱tā te̱
hasta̍magrabhī̱thsara̍svatī te̱ hasta̍magrabhītpū̱ṣā te̱ hasta̍magrabhīdarya̱mā te̱ hasta̍magrabhī̱dam̐śu̍ste̱
hasta̍magrabhī̱ga̍ste̱ hasta̍magrabhīnmi̱traste̱
hasta̍magrabhīnmi̱trastvama̍si̱ dharma̍ṇā̱'grirā̍cā̱ryastava̍ | a̱graye̎ tvā̱ pari̍dadāmyasau̱
somā̍ya tvā̱ pari̍dadāmyasau savi̱tre tvā̱ pari̍dadāmyasau̱
sara̍svatyai tvā̱ pari̍dadāmyasau mṛ̱tyave̎ tvā̱ pari̍dadāmyasau ya̱māya̍ tvā̱ pari̍dadāmyasau ga̱dāya̍
tvā̱ pari̍dadāmyasā̱vanta̍kāya tvā̱ pari̍dadāmyasāva̱stvā̱
pari̍dadāmyasā̱voṣa̍dhībhyastvā̱ pari̍dadāmyasau pṛthi̱vyai tvā̱ savai̎śvāna̱rāyai̱ pari̍dadāmyasau |
de̱vasya̍ tvā savi̱tuḥ pra̍sa̱va upa̍naye̱'sau | su̱pra̱jāḥ
pra̱jayā̍ bhūyāssu̱vīro̍ vī̱raissu̱varcā̱ varca̍sā su̱poṣa̱ḥ poṣai̎ḥ | bra̱hma̱carya̱māgā̱mupa̱
māna̍yasva de̱vena̍ savi̱trā prasū̍taḥ | ko nāmā̎sya̱sau nāmā̎'smi̱
kasya̍ brahmacā̱rya̍syasau prā̱ṇasya̍ brahmacā̱rya̍smya̱sāve̱ṣa te̍ deva sūrya brahmacā̱rī taṃ
go̍pāya sa̱māmṛ̍tai̱ṣa te̍ sūryapu̱trassa dī̎rghā̱yussa̱māmṛ̍ta | yām̐
sva̱stima̱grirvā̱yussūrya̍śca̱ndramā̱ āpo'nu̍ sā̱ra̍nti̱ tām̐ sva̱stimanu̱ sā̍rāsau
| a̍nāmapate̱ śreṣṭha̱syā̍na̱ḥ pāra̍maśīya || (3)

2.30300

sa̱māmṛ̍ta̱ dve ca̍ || (3)
iti dvitīyapro tṛtīyaḥ khaṇḍaḥ ||

2.20401

yoge̍yoge ta̱vasta̍rami̱mama̍gra̱ āyu̍ṣe̱ varca̍se kṛ̱dhīti̱ dve | śa̱taminnu śa̱rado̱ anti̍ devā̱ yatrā̍ naśca̱krā ja̱rasa̍nta̱nūnā̎m |
pu̱trāso̱ yatra̍ pi̱taro̱ bhava̍nti̱ mā no̍ ma̱ddhyā rī̍riṣa̱tāyu̱rganto̎ḥ | a̱griṣṭa̱ āyu̍ḥ
prata̱rāṃ da̍dhātva̱griṣṭe̱ puṣṭi̍ṃ prata̱rāṃ kṛ̍ṇotu | indro̍ ma̱rui̍ṛrtu̱dhā
kṛ̍ṇotvādi̱tyaiste̱ vasu̍bhi̱rā da̍dhātu | me̱dhāṃ mahya̱mi̍raso me̱dhām̐ sa̍pta̱ṛṣayo̍ daduḥ
| me̱dhāṃ mahya̍ṃ pra̱jāpa̍tirme̱dhāma̱grirda̍dātu me | a̱phsa̱rāsu̱ yā me̱dhā
ga̍ndha̱rveṣu̍ ca̱ yadyaśa̍ḥ | daivī̱ yā mā̍nu̱ṣī me̱dhā sā māmā vi̍śatādi̱ha | i̱maṃ me̍ varuṇa̱
tattvā̍ yāmi̱ tvanno̍ agre̱ sa tvanno̍ agre̱ tvama̍gre a̱yāsi̍ |
rā̱ṣṭra̱bhṛda̍syācāryāsa̱ndī mā tvadyo̍ṣam | tathsa̍vi̱turvare̎ṇya̱mitye̱ṣā | avṛ̍dhama̱sau
sau̎mya prā̱ṇasvaṃ me̍ gopāya | brahma̍ṇa ā̱ṇī stha̍ḥ || (4)

2.40400

tvama̍gre a̱yāsi̍ ca̱tvāri̍ ca | (4)
iti dvitīyapro caturthaḥ khaṇḍaḥ ||

2.20501

su̱śrava̍ssu̱śrava̍saṃ mā kuru̱ yathā̱ tvam̐ su̱śrava̍ssu̱śravā̍ asye̱vama̱ham̐ su̱śrava̍ssu̱śravā̍
bhūyāsa̱ṃ yathā̱ tvam̐ su̱śrava̍ssu̱śravo̍ de̱vānā̎ṃ nidhigo̱po̎'sye̱vama̱haṃ
brā̎hma̱ṇānā̱ṃ brahma̍ṇo nidhigo̱po bhū̍yāsam | smṛ̱tā̱ me'smṛ̍tā me̱ tanma̍ u̱bhaya̍ṃ
vra̱taṃ ni̱ndā ca̱ me'ni̍ndā ca me̱ tanma̍ u̱bhaya̍ṃ vra̱ta śra̱ddhā ca̱
me'śra̍ddhā ca me̱ tanma̍ u̱bhaya̍ṃ vra̱taṃ vi̱dyā ca̱ me'vi̍dyā ca me̱ tanma̍ u̱bhaya̍ṃ vra̱ta
śru̱tā̱ me'śru̍tā me̱ tanma̍ u̱bhaya̍ṃ vra̱tam̐ sa̱tyā̱ me'nṛ̍tā me̱ tanma̍
u̱bhaya̍ṃ vra̱taṃ tapa̍śca̱ me'ta̍paśca me̱ tanma̍ u̱bhaya̍ṃ vra̱taṃ vra̱tā̱ me'vra̍tā me̱ tanma̍
u̱bhaya̍ṃ vra̱taṃ yā̎hma̱ṇānā̱ṃ brahma̍ṇi vra̱tam | yada̱gressendra̍sya̱ sapra̍jāpatikasya̱
sade̍vasya̱ sade̍varājasya̱ sama̍nuṣyasya̱ sama̍nuṣyarājasya̱ sapi̍tṛkasya̱ sapi̍tṛrājasya̱ saga̍ndharvāphsara̱skasya̍
| yanma̍ ā̱tmana̍ ā̱tmani̍ vra̱tantenā̱ham̐
sarva̍vrato bhūyāsam | udāyu̍ṣā svā̱yuṣodoṣa̍dhīnā̱m̱̐ rase̱notpa̱rjanya̍sya̱ śuṣme̱ṇoda̍sthāma̱mṛtā̱m̱̐
anu̍ | tākṣu̍rde̱vahi̍taṃ pu̱rastā̎cchu̱kramuā̱ra̍t | paśye̍ma
śa̱rada̍śśa̱taṃ jīve̍ma śa̱rada̍śśa̱taṃ nandā̍ma śa̱rada̍śśa̱taṃ modā̍ma śa̱rada̍śśa̱taṃ bhavā̍ma śa̱rada̍śśa̱tam̐
śṛ̱ṇavā̍ma śa̱rada̍śśa̱taṃ prabra̍vāma śa̱rada̍śśa̱tamajī̍tāḥ
syāma śa̱rada̍śśa̱taṃ jyokca̱ sūrya̍ṉśe | yasmi̍nbhū̱tā̱ bhavyā̱̍ sarve̍ lo̱kāssa̱māhi̍tāḥ
| tena̍ gṛāmi tvāma̱haṃ mahya̍ṃ gṛāmi tvāma̱haṃ pra̱jāpa̍tinā
tvā̱ mahya̍ṃ gṛāmyasau ||(5)

2.50500

su̱śravo̱ nava̍ || (5)
iti dvitīyapro pāmaḥ khaṇḍaḥ |

2.20601

pari̍ tvā'gre̱ pari̍mṛjā̱myāyu̍ṣā ca̱ dhane̍na ca | su̱pra̱jāḥ pra̱jayā̍ bhūyāsam̐ su̱vīro̍ vī̱raissu̱varcā̱
varca̍sā su̱poṣa̱ḥ poṣai̎ssu̱gṛho̍ gṛ̱haissu̱pati̱ḥ patyā̍
sume̱dhā me̱dhayā̍ su̱brahmā bra̍hmacā̱ribhi̍ḥ | a̱graye̍ sa̱midha̱māhā̍rṣaṃ bṛha̱te jā̱tave̍dase
| yathā̱ tvama̍gre sa̱midhā̍ sami̱ddhyasa̍ e̱vaṃ māmāyu̍ṣā̱ varca̍sā
sa̱nyā me̱dhayā̎ pra̱jayā̍ pa̱śubhi̍rbrahmavarca̱senā̱nnādye̍na̱ same̍dhaya̱ svāhā̎ | edho̎'syedhiṣī̱mahi̱
svāhā̎ | sa̱mida̍si samedhiṣī̱mahi̱ svāhā̎ | tejo̍si̱ tejo̱
mayi̍ dhehi̱ svāhā̎ | apo̍ a̱dyānva̍cāriṣa̱m̱̐ rase̍na̱ sama̍sṛkṣmahi | paya̍svām̐ agra̱ āga̍ma̱ntaṃ
mā̱ sam̐sṛ̍ja̱ varca̍sā̱ svāhā̎ | saṃ mā̎'gre̱ varca̍sā sṛja
pra̱jayā̍ ca̱ dhane̍na ca̱ svāhā̎ | vi̱dyunme̍ asya de̱vā indro̍ vi̱dyāthsa̱harṣi̍bhi̱ḥ
svāhā̎ | a̱graye̍ bṛha̱te nākā̍ya̱ svāhā̎ | dyāvā̍pṛthi̱vībhyā̱m̱̐ svāhā̎ |
e̱ṣā te̍ agre sa̱mittayā̱ varddha̍sva̱ cāpyā̍yasva ca̱ tayā̱'haṃ vardha̍māno bhūyāsamā̱pyāya̍mānaśca̱
svāhā̎ | yo mā̎'gre bhā̱ginam̐̍ sa̱ntamathā̍bhā̱giākī̍rṣati |
abhā̱gama̍gre̱ taṃ ku̍ru̱ māma̍gre bhā̱gina̍ṃ kuru̱ svāhā̎ | sa̱midha̍mā̱dhāyā̎gre̱ sarva̍vrato
bhūyāsa̱̱ svāhā̎ | bra̱hma̱cā̱rya̍syapo̍'śāna̱ karma̍ kuru̱ mā suṣu̍pthāḥ |
bhi̱kṣā̱ca̱ryā̍rācāryādhī̱no bha̍va | yasya̍ te prathamavā̱syam̐̍ harā̍ma̱staṃ tvā̱ viśve̍ avantu
de̱vāḥ | tantvā̱ bhrāta̍rassu̱vṛdho̱ vardha̍māna̱manu̍ jāyantāṃ
ba̱hava̱ssujā̍tam || (6)

2.60600

dhane̍na ca̱ svāhā̍ de̱vā ekā̍ || (6)
iti dvitīyapro ṣaṣṭhaḥ khaṇḍaḥ |

2.20701

i̱ma stoma̱marha̍te jā̱tave̍dase̱ ratha̍miva̱ saṃma̍hemā manī̱ṣayā̎ | bha̱drā hi na̱ḥ prama̍tirasya
sa̱m̱̐sadyagre̍ sa̱khye̍ māri̍ṣāmā va̱yaṃ tava̍ | tryā̱yu̱ṣaṃ ja̱mada̍greḥ
ka̱śyapa̍sya tryāyu̱ṣam | yadde̱vānā̎ṃ tryāyu̱ṣantanme̍ astu tryāyu̱ṣam | śi̱vo nāmā̍si̱
svadhi̍tiste pi̱tā nama̍ste astu̱ mā mā̍ him̐sīḥ | u̱ṣṇena̍
vāyavuda̱kenetye̱ṣaḥ | i̱dama̱hama̱muṣyā̍muṣyāya̱ṇasya̍ pā̱pmāna̱mupa̍gūhā̱myutta̍ro̱'sau dvi̱ṣa̍ḥ
| āpo̱ hi ṣṭhā ma̍yo̱bhuva̱ iti̍ ti̱sro hira̍ṇyavarṇā̱śśuca̍yaḥ
pāva̱kā iti̍ ti̱sraḥ | a̱nnādyā̍ya̱ vyū̍haṃ dīrghā̱yura̱hama̍nnā̱do bhū̍yāsam | somo̱
rājā̱'yamāga̍ma̱thsa me̱ mukha̱ṃ prave̎kṣyati̱ bhage̍na sa̱havarca̍sā | soma̍sya
ta̱nūra̍si ta̱nuva̍ṃ me pāhi̱ svāmā̍ ta̱nūrāvi̍śa | namo̎ gra̱hāya̍ cābhigra̱hāya̍ ca | nama̍śśākajā̱bhābhyā̎m
| nama̱stābhyo̍ de̱vatā̎bhyo̱ yā a̍bhigrā̱hiṇī̎ḥ |
a̱phsa̱rassu̱ yo ga̱ndho ga̍ndha̱rveṣu̍ ca̱ yadyaśa̍ḥ | daivo̱ yo mā̍nu̱ṣo ga̱ndhassa mā̍ ga̱ndhassu̍ra̱bhirju̍ṣatām
| i̱yamoṣa̍dhe̱ trāya̍māṇā̱ saha̍mānā̱ saha̍svatī |
sā mā̱ hira̍ṇyavarcasaṃ brahmavarca̱sina̍ṃ mā karotu | apā̍śo̱'syuro̍ me̱ mā sam̐śā̍rīḥ | śi̱vo
mopa̍tiṣṭhasva dīrghāyu̱tvāya̍ śa̱taśā̍radāya | śa̱tam̐ śa̱ra̱
āyu̍ṣe̱ varca̍se jī̱vātvai puṇyā̍ya | re̱vatī̎stvā̱ vya̍kṣṇa̱nnitye̱tāḥ || (7)

2.20700

sa̱havarca̍sā śa̱taśā̍radāya̱ dve ca̍ || (7)
iti dvitīyapro saptamaḥ khaṇḍaḥ |

2.20801

ā̱yu̱ṣya̍ṃ varca̱syam̐̍ su̱vīryam̐̍ rā̱yaspoṣa̱maui̍dyam | i̱dam̐ hira̍ṇya̱ṃ jaitryā̱yāvi̍śatā̱nmām
| uau̱̱rvā̱di pṛ̍tanā̱ji sa̍trāsā̱haṃ dha̍nā̱yam | sarvā̱ssamṛ̍ddhī̱ṟ
ṛddha̍yo̱ hira̍ṇye̱'sminthsa̱māhi̍tāḥ | śu̱nama̱ham̐ hira̍ṇyasya pi̱turi̍va̱ nāmā̎grabhaiṣam |
taṃ mā̱ hira̍ṇyavarcasaṃ pū̱ruṣu̍ pri̱yaṃ ku̍ru | pri̱yaṃ mā̍ de̱veṣu̍ kuru
pri̱yaṃ mā̱ brahma̍ṇe kuru | pri̱yaṃ vi̱śye̍ṣu śū̱dreṣu̍ pri̱yam̐ rāja̍su mā kuru | yā ti̱raścī̍
ni̱padya̍se̱'haṃ vi̱dhara̍ṇī̱ iti̍ | tāṃ tvā̍ ghṛ̱tasya̱ dhāra̍yā̱ yaje̍
sa̱m̱̐rādha̍nīma̱ham | sa̱m̱̐rādha̍nyai de̱vyai svāhā̎ | pra̱sādha̍nyai de̱vyai svāhā̎ | sa̱mrājā̍
vi̱rājāā̍bhi̱śrīryā ca̍ no gṛ̱he | la̱kṣmī rā̱ṣṭrasya̱ yā mukhe̱ tayā̍
mā̱ sam̐sṛ̍jāmasi | śubhi̍ke̱ śira̱ āro̍ha śo̱bhaya̍ntī̱ mukha̱ṃ mama̍ | mukham̐̍ hi̱ mama̍ śobhaya̱ bhūyām̐̍sā̱
bhaga̍ṃ kuru | yāmāha̍rā̱mada̍griśśra̱ddhāyai̍ kāmāyā̱nyai |
i̱māntāmapi̍ nahye̱'haṃ bhage̍na sa̱havarca̍sā | yadāā̍naṃ traikaku̱daṃ jā̱tam̐ hi̱mava̍ta u̱pari̍ |
tena̍ vāmāo̱ teja̍se̱ varca̍se̱ bhagā̍ya ca || (8)

2.20800

sa̱m̱̐rādha̍nīma̱haṃ bhagā̍ya ca | (8)

2.20901

iti dvitīyapro aṣṭamaḥ khaṇḍaḥ ||
mayi̍ parvatapūru̱ṣam | mayi̍ parvatavarca̱sam | mayi̍ parvatabheṣa̱jam | mayi̍ parvatāyu̱ṣam | yanme̱ varca̍ḥ
pa̱rāga̍tamā̱tmāna̍mupa̱tiṣṭha̍ti | i̱dantatpuna̱rāda̍de
dīrghāyu̱tvāya̱ varca̍se | pra̱ti̱ṣṭhe stho̍ de̱vatā̍nā̱ṃ mā mā̱ santā̎ptam | pra̱jāpa̍te̱śśara̍ṇamasi̱
brahma̍ṇaścha̱dirvi̍śvaja̱nasya̍ chā̱yā'si̍ sa̱rvato̍ mā pāhi |
de̱vasya̍ tvā savi̱tuḥ pra̍sa̱ve̎'śvino̎rbā̱hubhyā̎ṃ pū̱ṣṇo hastā̎bhyā̱mā da̍de dviṣa̱to
va̱dhāyendra̍sya̱ vajro̍'si̱ vārtrā̱̍śśarma̍ me bhava̱ yatpā̱pantannivā̍raya |
devī̎ṣṣaḍurvī̱ritye̱ṣā | rā̱ṣṭra̱bhṛda̍syācāryāsa̱ndī mā tvadyo̍ṣam̐ rāṣṭra̱bhṛda̍si samrāḍāsa̱ndī
mā tvadyo̍ṣam̐ rāṣṭra̱bhṛda̍syadhipatnyāsa̱ndī mā tvadyo̍ṣam |
āpa̍ḥ pādāva̱neja̍nīrdvi̱ṣanta̍ṃ nāśayantu me | a̱sminkule̎ brahmavarca̱sya̍sāni | mayi̱ maho̱
mayi̱ yaśo̱ mayī̎ndri̱yaṃ vī̱rya̎m | āmā̍'ga̱ṉ yaśa̍sā̱
varca̍sā̱ sam̐sṛ̍ja̱ paya̍sā̱ teja̍sā ca | taṃ mā̎ pri̱yaṃ pra̱jānā̎ṃ ku̱rvadhi̍patiṃ paśū̱nām |
vi̱rājo̱ doho̍'si vi̱rājo̱ doha̍maśīya̱ mama̱ padyā̍ya̱ virā̍ja |
sa̱mu̱draṃ va̱ḥ prahi̍ṇomi̱ svāṃ yoni̱mapi̍ gacchata | acchi̍draḥ pra̱jayā̍ bhūyāsa̱ṃ mā parā̍ seci̱ matpaya̍ḥ || (9)

2.20900

e̱ṣā nava̍ ca || (9)
iti dvitīyapro navamaḥ khaṇḍaḥ |

2.21001

tra̱yyai vi̱dyāyai̱ yaśo̍'si̱ yaśa̍so̱ yaśo̍si̱ brahma̍ṇo̱ dīpti̍rasi | taṃ mā̎ pri̱yaṃ pra̱jānā̎ṃ
ku̱rvadhi̍patiṃ paśū̱nām | āmā̍ga̱nnitye̱ṣā | a̱mṛ̱to̱pa̱stara̍ṇamasi |
a̱mṛ̱tā̱pi̱dhā̱nama̍si | yanmadhu̍no madha̱vya̍ṃ para̱mama̱nnādya̍ṃ vī̱rya̎m | tenā̱haṃ madhu̍no madha̱vye̍na
para̱meṇā̱nnādye̍na vī̱rye̍ṇa para̱mo̎'nnā̱do ma̍dha̱vyo̍'sāni |
gaura̱syapa̍hatapā̱pmā'pa̍ pā̱pmānā̍hi̱ mama̍ cā̱muṣya̍ ca | a̱griḥ prāāā̍tu pratha̱massa hi
veda̱ yathā̍ ha̱viḥ | ari̍ṣṭama̱smāka̍ṃ kṛ̱ṇvan brā̎hma̱ṇo brā̎hma̱ṇebhya̍ḥ |
ya̱jño va̍rddhatāṃ ya̱jñasya̱ vṛddhi̱manu̍ va̱rddhāpa̍citirasya̱pa̍citaṃ mā ku̱rvapa̍cito̱haṃ ma̍nu̱ṣye̍ṣu
bhūyāsam | gaurdhe̍nubha̱vyā mā̱tā ru̱drāṇā̎ṃ duhi̱tā vasū̍nā̱m̱̐ svasā̍''
di̱tyānā̍ma̱mṛta̍sya̱ nābhi̍ḥ | praṇu̱vociā̍ki̱tuṣe̱ janā̍ya̱ māgāmanā̍gā̱madi̍tiṃ vadhiṣṭa
| piba̍tūda̱kaṃ tṛṇā̎nyattu | omuthsṛ̱jata | bhū̱tam | su̱bhū̱tam |
sā vi̱rāṭ | tanmā kṣā̍yi | tasya̱ te'śī̍ya | tanma̱ ūrja̍ṃdhāḥ | oṃ kalpa̱yata || (10)

2.21000

brā̱hma̱ṇebhyo̍'śīya̱ dve ca̍ || (10)
iti dvitīyapro daśamaḥ khaṇḍaḥ |

2.21101

dhā̱tā da̍dātu no ra̱yimiti̱ cata̍sro̱ yastvā̍ hṛ̱dā kī̱riṇeti̱ cata̍sraḥ | bhūrbhuva̱ssuvo̍ rā̱kāma̱haṃ
yāste̍ rāke | yauga̍ndharire̱va no̱ rājeti̱
sālvī̍ravādiṣuḥ | vivṛ̍ttacakrā̱ āsī̍nā̱stīre̍ṇa yamune̱ tava̍ | soma̍ e̱va no̱ rājetyā̍huḥ brāhma̱ṇīḥ
pra̱jāḥ | vivṛ̍ttacakrā̱ āsī̍nā̱stīre̍ṇāsau̱
tava̍ | pu̱m̱̐su̱vana̍masi | ā̱bhiā̱haṃ da̱śabhi̍ra̱bhimṛ̍śāmi̱ daśa̱māsyā̍ya̱ sūta̍ve | yathai̱va
soma̱ḥ pava̍te̱ yathā̍ samu̱dra eja̍ti | e̱vante garbha̱ eja̍tu sa̱ha
ja̱rāyu̍ṇā ni̱ṣkramya̱ prati̍tiṣṭhatu | āyu̍ṣi brahmavarca̱si ya̱śasi̍ vī̱rye̎'nnādye̎ |
daśa̱ māsā̱ñchaśa̍yāno dhā̱trā hi tathā̍ kṛ̱tam | aitu̱ garbho̱ akṣi̍to
jī̱vo jīva̍ntyāḥ | ā̱yama̍nīryamayata̱ garbha̱māpo̍ devī̱ssara̍svatīḥ | aitu̱ garbho̱ akṣi̍to jī̱vo
jīva̍ntyāḥ | tila̱de'va̍padyasva̱ na mā̱m̱̐sama̍si̱
no dala̎m | stha̱vi̱tryava̍padyasva̱ na mā̱m̱̐seṣu̱ na āāva̍su̱ na ba̱ddhama̍si mā̱su̍ | nirai̍tu̱
pṛiā̱śeva̍lam̐ śu̱ne ja̱rāyva̱ttave̎ || (11)

2.21100

prati̍tiṣṭhatva̱ṣṭau ca̍ || (11)
iti dvitīyapro ekādaśaḥ khaṇḍaḥ ||

2.21201

di̱vasparītye̱ṣo̍'nuvā̱kaḥ | a̱sminna̱ham̐ sa̱hasra̍ṃ puṣyā̱myedha̍māna̱ssve vaśe̎ | ā̍dā̱tsaṃbha̍vasi̱
hṛda̍yā̱dadhi̍ jāyase | ā̱tmā vai putra̱nāmā̍'si̱
sa jī̍va śa̱rada̍śśa̱tam | aśmā̍ bhava para̱śurbha̍va̱ hira̍ṇya̱mastṛ̍taṃ bhava | pa̱śū̱nāntvā̍ hiā̱reṇā̱bhi
ji̍ghrāmyasau | me̱dhānte̍ de̱vassa̍vi̱tā me̱dhānde̱vī
sara̍svatī | me̱dhānte̍ a̱śvinau̍ de̱vāvādha̍ttā̱ṃ puṣka̍rasrajā | tvayi̍ me̱dhāṃ tvayi̍ pra̱jāṃ
tvayya̱gristejo̍ dadhātu | tvayi̍ me̱dhāṃ tvayi̍ pra̱jāṃ tvayīndra̍
indri̱yaṃ da̍dhātu | tvayi̍ me̱dhāṃ tvayi̍ pra̱jāṃ tvayi̱ sūryo̱ bhrājo̍ dadhātu | kṣe̱tri̱yai
tvā̱ niṛr̍tyai tvā dru̱ho muāā̍mi̱ varu̍ṇasya̱ pāśā̎t | a̱nā̱gasa̱ṃ
brahma̍ṇe tvā karomi śi̱ve te̱ dyāvā̍pṛthi̱vī u̱bhe i̱me | śante̍ a̱grissa̱hāri̍stu̱
śaṃ dyāvā̍pṛthi̱vī sa̱hauṣa̍dhībhiḥ | śama̱ntari̍kṣam̐ sa̱ha vāte̍na te̱
śante̱ cata̍sraḥ pra̱diśo̍ bhavantu | yā daivī̱ścata̍sraḥ pra̱diśo̱ vāta̍patnīra̱bhi sūryo̍ vica̱ṣṭe
| tāsā̎ntvā ja̱rasa̱ ā da̍dhāmi̱ pra yakṣma̍ etu̱ niṛr̍tiṃ
parā̱caiḥ | amo̍ci̱ yakṣmā̎dduri̱tādava̍rtyai dru̱haḥ pāśā̱nniṛr̍tyai̱ coda̍moci | ahā̱ ava̍rti̱mavi̍dathsyo̱namapya̍bhū̱dre
su̍kṛ̱tasya̍ lo̱ke | sūrya̍mṛ̱tantama̍so̱
grāhyā̱ yadde̱vā amuā̱̍nnasṛ̍ja̱nvye̍nasaḥ | e̱vama̱hami̱maṃ kṣe̎tri̱yāāā̎miśa̱m̱̐sāddru̱ho
muāā̍mi̱ varu̍ṇasya̱ pāśā̎t | bhūssvāhā̱ bhuva̱ssvāhā̱ suva̱ssvāhom̐ svāhā̎ ||(12)

2.21200

i̱ndri̱yaṃ da̍dhā̱tvena̍so̱ dve ca̍ || (12)
iti dvitīyapro dvādaśaḥ khaṇḍaḥ ||

2.21301

mā te̍ kumā̱ram̐ rakṣo̍vadhī̱nmā dhe̱nura̍tyāsā̱riṇī̎ | pri̱yā dhana̍sya bhūyā̱ edha̍mānā̱ sve
gṛ̱he | a̱yaṃ ku̍mā̱ro ja̱rāṃ dha̍yatu dī̱rghamāyu̍ḥ | yasmai̱ tva
stana̱prapyā̱yāyu̱rvarco̱ yaśo̱ bala̎m | yūme̱rhṛda̍yandi̱vi ca̱ndrama̍si śri̱tam | tadu̍rvipaśya̱ṃ
mā'haṃ pautra̱magham̐̍ rudam | yatte̍ susī̱me hṛda̍ya̱ṃ vedā̱haṃ tat
pra̱jāpa̍tau | vedā̍ma̱ tasya̍ te va̱yaṃ mā'haṃ pautra̱magham̐̍ rudam | nāma̍yati̱ na ru̍dati̱ yatra̍ va̱yaṃ
va̍dāmasi̱ yatra̍ cā̱bhimṛ̍śāmasi | āpa̍ssu̱pteṣu̍ jāgrata̱
rakṣām̐̍si̱ niri̱to nu̍dam | a̱yaṃ ka̱liṃ pa̱taya̍nta śvā̱nami̱vodvṛ̍ddham | a̱jāṃ vāśi̍tāmiva
maruta̱ḥ paryā̱̱̎ svāhā̎ | śaṇḍe̱ratha̱śśaṇḍi̍kera ulūkha̱laḥ |
cyava̍no̱ naśya̍tādi̱taḥ svāhā̎ | aya̱śśaṇḍo̱ marka̍ upa̱vīra̍ ulūkha̱laḥ | cyava̍no̱ naśya̍tādi̱taḥ
svāhā̎ | ke̱śinī̱śśvalo̱minī̱ḥ khajā̍po̱'jopa̍
kāśinīḥ | ape̍ta̱ naśya̍tādi̱tassvāhā̎ | mi̱śravā̍sasaḥ kaubera̱kā ra̍kṣorā̱jena̱ preṣi̍tāḥ |
grāma̱m̱̐ sajā̍nayo gacchantī̱cchanto̍'pari̱dākṛ̱tānthsvāhā̎ |
e̱tāna̍tai̱tāngṛī̱̍tetya̱yaṃ brahma̍ṇaspu̱traḥ | tāna̱griḥ parya̍sara̱ttānindra̱stānbṛha̱spati̍ḥ
| tāna̱haṃ ve̍da brāhma̱ṇaḥ pra̍mṛśa̱taḥ kū̍ṭada̱ntān vi̍ke̱śān
la̍ṃbanasta̱nānthsvāhā̎ || (13)

2.21300

niri̱to nu̍da̱̱ svāhā̱ trīṇi̍ ca | (13)
iti dvitīyapro trayodaśaḥ khaṇḍaḥ ||

2.21401

na̱ktā̱ā̱riṇa̍ uraspe̱śāñchū̍laha̱stānka̍pāla̱pān | pūrva̍ eṣāṃ pi̱tetyuau̱śśrā̎vyaka̱rṇaka̍ḥ
| mā̱tā ja̍gha̱nyā̍ sarpa̍ti̱ grāme̍ vidhu̱rami̱cchantī̱ svāhā̎ |
ni̱śī̱tha̱cā̱riṇī̱ svasā̍ sa̱ndhinā̱ prekṣa̍te̱ kula̎m | yā svapa̍ntaṃ bo̱dhaya̍ti̱ yasyai̱
vijā̍tāyā̱ṃ mana̍ḥ | tāsā̱ṃ tvaṃ kṛ̍ṣṇa̱vartma̍ne o̱māna̱m̱̐ hṛda̍ya̱ṃ
yakṛ̍t | agre̱ akṣī̍ṇi ni̱rdaha̱ svāhā̎ | ā̍dā̱thsaṃbha̍vasi̱ hṛda̍yā̱dadhi̍ jāyase | ve̱do
vai putra̱nāmā̍'si̱ sa jī̍va śa̱rada̍śśa̱tam | aśmā̍
bha̱vetye̱ṣā | a̱grirāyu̍ṣmā̱niti̱ pā̍ | sarva̍smādā̱tmana̱ssaṃbhū̍tā'si̱ sā jī̍va śa̱rada̍śśa̱tam
| bhūra̱pāṃ tvauṣa̍dhīnā̱m̱̐ rasa̱ṃ prāśa̍yāmi śi̱vāsta̱ āpa̱
oṣa̍dhayassantvanamī̱vāsta̱ āpa̱ oṣa̍dhayassantvasau | bhuvo̱'pām̐ suva̍ra̱pāṃ bhūrbhuva̱ssuva̍ra̱pāṃ tvauṣa̍dhīnā̱m̱̐
rasa̱ṃ prāśa̍yāmi śi̱vāsta̱ āpa̱
oṣa̍dhayassantvanamī̱vāsta̱ āpa̱ oṣa̍dhayassantvasau | u̱ṣṇena̍ vāyavuda̱kenetye̱ṣaḥ || (14)

2.21400

e̱ṣā pā̍ ca || (14)
iti dvitīyapro caturdaśaḥ khaṇḍaḥ ||

2.21501

yūme̎ḥ krū̱raṃ tadi̱to ha̍rāmi̱ parā̍cī̱nniṛr̍ti̱ṃ nirvā̍hayāmi | i̱da śreyo̍'va̱sāna̱māga̍nma
devā̱ goma̱daśvā̍vadi̱dama̍stu̱ pra bhūma̍ | syo̱nā pṛ̍thivi̱
bhavā̍nṛkṣa̱rā ni̱veśa̍nī | yacchā̍ na̱śśarma̍ sa̱prathā̎ḥ | i̱haiva ti̍ṣṭha̱ nimi̍tā̱ tilva̍lā
syā̱dirā̍vatī | maddhye̱ tālpya̍sya tiṣṭhā̱nmā tvā̱ prāpa̍nnaghā̱yava̍ḥ |
ā tvā̍ kumā̱rastaru̍ṇa̱ ā va̱thso jaga̍tā sa̱ha | ā tvā̍ pari̱sruta̍ḥ ku̱ṃbhā ā da̱daḥ kala̍śīrayann
| ṛ̱tena̱ sthūṇā̍va̱dhiro̍ha va̱m̱̐śogro vi̱rāja̱nnapa̍sedha
śatrūn̍ | brahma̍ ca te kṣa̱trā̱ pūrve̱ sthūṇe̍ a̱bhira̍kṣatu | ya̱jñaśca̱ dakṣi̍ṇāśca̱
dakṣi̍ṇe | i̱ṣaśco̱rjaścāpa̍re | mi̱traśca̱ varu̍ṇa̱ścotta̍re | dha̱rmaste̱ sthūṇā̍ rāja̱śrīste̱
stūpa̍ḥ | u̱ddhri̱yamā̍ṇa̱ uddha̍ra pā̱pmano̍ mā̱ yadavi̍dvā̱nyā̍ vi̱dvām̐śca̱kāra̍ | ā̱
yadena̍ḥ kṛ̱tama̍sti pā̱pam̐ rātryā̱ yadena̍ḥ kṛ̱tama̍sti pā̱pam̐ sarva̍smā̱nmoddhṛ̱to
muā̱̍ tasmā̎t | indra̍sya gṛ̱hā vasu̍manto varū̱thina̱stāna̱ham̐ su̱mana̍sa̱ḥ prapa̍dye | a̱mṛ̱tā̱hu̱tima̱mṛtā̍yāāuhomya̱griṃ
pṛ̍thi̱vyāma̱mṛta̍sya̱ jityai̎ | tayā̍'na̱ntaṃ
kāma̍ma̱hā̍yāni pra̱jāpa̍ti̱ryaṃ pra̍tha̱mo ji̱gāyā̱grima̍grau̱ svāhā̎ | anna̍pata̱ itye̱ṣā
| ari̍ṣṭā a̱smāka̍ṃ vī̱rāssa̍ntu̱ mā parā̍ seci me̱ dhana̎m |
bhūmi̱rbhūmi̍magānmā̱tā mā̱tara̱mapya̍gāt | bhū̱yāsma̍ pu̱traiḥ pa̱śubhi̱ryo no̱ dveṣṭi̱ sa
bhi̍dyatām | vāsto̎ṣpata̱ iti̱ dve | vāsto̎ṣpate pra̱tara̍ṇo na edhi̱
gobhi̱raśve̍bhirindo | a̱jarā̍saste sa̱khye syā̍ma pi̱teva̍ pu̱trān prati̍ no juṣasva | a̱mī̱va̱hā
vāsto̎ṣpate̱ viśvā̍ rū̱pāṇyā̍ vi̱śann | sakhā̍ su̱śeva̍
edhi naḥ | śi̱va̱m̱̐ śi̱vam || (15)

2.21500

a̱bhira̍kṣatve̱ṣā nava̍ ca || (15)
iti dvitīyapro pādaśaḥ khaṇḍaḥ ||

2.21601

kū̱rku̱rassukū̎rku̱raḥ kū̎rku̱ro vā̍labandha̱naḥ | u̱pari̍ṣṭā̱dyadejā̍ya tṛ̱tīya̍syā i̱to
di̱vaḥ | aula̍ba̱ ittamupā̎ yathā̱rjīñchyā̱maśśa̱bala̍ḥ | a̱dhorā̍ma
uluṃba̱lassā̍rame̱yo ha̱ dhāva̍ti samu̱drama̍va̱cāka̍śat | bi̱bhranniṣkā̍ ru̱kmā̱ śunā̱magram̐̍
subīri̱ṇaḥ | subī̍riṇa̱ sṛja̱ sṛja̱ śuna̍ka̱ sṛjaika̍vrātya̱
sṛja̱cchat | tathsa̱tyaṃ yattvendro̎'bravīā̱ḥ spā̍śaya̱sveti̱ tāstva spā̍śayi̱tvā''ga̍ccha̱stvantvā̎'bravī̱davi̍da̱
hā (3) ityavi̍da̱m̱̐ hīti̱ vara̍ṃ
vṛṇī̱ṣveti̍ kumā̱rame̱vāhaṃ vara̍ṃ vṛṇa̱ itya̍bravīḥ | vi̱gṛhya̍ bā̱hū ̱vase̱ dyāma̍va̱cāka̍śat
| bi̱bhranniṣkā̍ ru̱kmā̱ śunā̱magram̐̍ subīri̱ṇaḥ | subī̍riṇa̱
sṛja̱ sṛja̱ śuna̍ka̱ sṛjaika̍vrātya̱ sṛja̱cchat | tathsa̱tyaṃ yatte̍ sara̱mā mā̱tā lohi̍taḥ pi̱tā |
a̱mī eke̍ sarasya̱kā a̍va̱dhāva̍ta tṛ̱tīya̍syā i̱to
di̱vaḥ | teka̍śca sasaramata̱ṇḍaśca̱ tūla̍śca̱ vitū̍la̱ścārju̍naśca̱ lohi̍taśca | du̱lā ha̱ nāma̍
vo mā̱tā manthā̍ka̱ko ha̍ vaḥ pi̱tā | sa̱ntakṣā̍ hanti ca̱krīvo̱
na sīsa̍rīdata | chada̱pehi̍ sīsarama sārameya̱ nama̍ste astu sīsara | sama̍śvā̱ vṛṣa̍ṇaḥ pa̱do na sīsa̍rīdata | chada̱pehi̍ sīsarama sārameya̱ nama̍ste
astu sīsara | śvāna̱micada̱nna pu̍ruṣa̱ñchat | e̱te te̱ prati̍śyete samā̱nava̍sane u̱bhe | te
a̱ham̐ sā̱raye̍ṇa̱ musa̍le̱nāva̍hanmyu̱lūkha̍le | ha̱taśśo̱
ha̱taśśa̍pi̱tā ha̱taśśa̍kuturva̱kaḥ | apye̍ṣām̐ stha̱pati̍rha̱taḥ | ṛṣi̍rbo̱dhaḥ prabo̍dha̱ssvāo̍
māta̱riśvā̎ | te te̎ prā̱ṇānthspa̍ri̱ṣyanti̱ mā bhai̍ṣī̱rna ma̍ri̱ṣyasi̍ |
ja̱gdho maśa̍ko ja̱gdhā vitṛ̍ṣṭirja̱gdho vya̱̍raḥ svāhā̎ | ja̱gdho vya̱̍ro ja̱gdho maśa̍ko
ja̱gdhā vitṛ̍ṣṭi̱ssvāhā̎ | ja̱gdhā vitṛ̍ṣṭirja̱gdho vya̱̍ro ja̱gdho
maśa̍ka̱ssvāhā̎ || (16)

2.21600

sṛja̱cchadu̱bhe a̱ṣṭau ca̍ || (16)
iti dvitīyapro ṣoḍaśaḥ khaṇḍaḥ ||

2.21701

indra̍ jahi danda̱śūka̍ṃ pa̱kṣiṇa̱ṃ yassa̍rīsṛ̱paḥ | da̱ṃkṣyantā̍ da̱śantā̱̍ sarvā̱m̱̐ stāni̍ndra
jaṃbhaya̱ svāhā̎ | a̱phsujā̍ta̱ sare̍vṛddha de̱vānā̱mapi̍hastya | tvama̍gra
indra̱ preṣi̍ta̱ssa no̱ mā him̐̍sī̱ḥ svāhā̎ | trāṇa̍masi pari̱trāṇa̍masi pari̱dhira̍si | anne̍na
manu̱ṣyām̐̍ strāyase̱ tṛṇai̎ḥ pa̱śūnga̱rtena̍ sa̱rpān ya̱jñena̍ de̱vānthsva̱dhayā̍
pi̱tṝnthsvāhā̎ | tathsa̱tyaṃ yatte̍'māvā̱syā̍yāā paurṇamā̱syāā̱ viṣa̍ba̱lim̐ hara̍nti̱
sarva̍ udarasa̱rpiṇa̍ḥ | tatte̱ prera̍te̱ tvayi̱ saṃvi̍śanti̱ tvayi̍ nassa̱tastvayi̍
so̱ va̱rṣābhyo̍ na̱ḥ pari̍dehi | namo̍ astu sa̱rpebhya̱ iti̍ ti̱sraḥ | namo̍ astu sa̱rpebhyo̱
ye pārthi̍vā̱ ya ā̎ntari̱kṣyā̍ ye di̱vyā̍ ye di̱śyā̎ḥ | tebhya̍
i̱maṃ ba̱lim̐ ha̍riṣyāmi | tebhya̍ i̱maṃ ba̱lima̍hārṣam | takṣa̍ka̱ vaiśā̍leya dhṛ̱tarā̎ṣṭrairāvata̱
ste jī̍vā̱stvayi̍ nassa̱tastvayi̍ so̱ va̱rṣābhyo̍ na̱ḥ pari̍dehi |
dhṛ̱tarā̎ṣṭrairāvata̱ takṣa̍ka̱ste vai̍śāle̱yo jī̍vā̱stvayi̍ nassa̱tastvayi̍ so̱ va̱rṣābhyo̍
na̱ḥ pari̍dehi | a̱hi̱m̱̐sā̱ti̱ba̱laste jī̍vā̱stvayi̍ nassa̱tastvayi̍ so̱
va̱rṣābhyo̍ na̱ḥ pari̍dehi | a̱ti̱ba̱lā̱hi̱m̱̐saste jī̍vā̱stvayi̍ nassa̱tastvayi̍ so̱
va̱rṣābhyo̍ na̱ḥ pari̍dehi | ye da̍nda̱śūkā̱ḥ pārthi̍vā̱stām̐stvami̱taḥ pa̱ro gavyū̍ti̱ṃ nive̍śaya |
santi̱ vai na̍śśa̱phina̱ssanti̍ da̱ṇḍina̱ste vo̱ neddhi̱nasā̱nnyedyū̱yama̱smān hi̱nasā̍ta
| sa̱mīcī̱ nāmā̍si̱ prācī̱ digghe̱tayo̱ nāma̱ stheti̱ dvāda̍śa paryā̱yāḥ |
apa̍śvetapa̱dā ja̍hi̱ pūrve̍ṇa̱ cāpa̍reṇa ca | sa̱pta ca̱ mānu̍ṣīri̱māsti̱sraśca̍ rā̱jaba̍ndhavīḥ
| na vai śve̱tasyā̎ddhyācā̱re'hi̍rja̱ghāna̱ kā̱na | śve̱tāya̍ vaida̱rvāya̱
namo̱ nama̍ḥ śve̱tāya̍ vaida̱rvāya̍ ||(17)

2.21700

di̱śyā̍ apa̍reṇa ca̱ trīṇi̍ ca || (17)
iti dvitīyapro saptadaśaḥ khaṇḍaḥ ||

2.21801

pa̱ra̱me̱ṣṭhyasi̍ para̱māṃ mā̱m̱̐ śriya̍ṃ gamaya | pra̱tyava̍rūḍho no hema̱ntaḥ | prati̍kṣa̱tre prati̍tiṣṭhāmi
rā̱ṣṭre | pratyaśve̍ṣu̱ prati̍tiṣṭhāmi̱
goṣu̍ | prati̍pra̱jāyā̱ṃ prati̍tiṣṭhāmi̱ bhavye̎ | i̱ha dhṛti̍ri̱ha vidhṛ̍tiḥ | i̱ha ranti̍ri̱ha
rama̍tiḥ | syo̱nā pṛ̍thivi̱ baḍi̱tthā parva̍tānā̱miti̱ dve |
ā tvā̍ vahantu̱ hara̍ya̱ssace̍tasaśśve̱tairaśvai̎ssa̱ha ke̍tu̱mi̍ḥ | vātā̍jirai̱rmama̍ ha̱vyāya̍
śarva | upa̍spṛśatu mīā̱nmī̱ḍhuṣe̱ svāhopa̍spṛśatu mī̱ḍhuṣī̍
mī̱ḍhuṣyai̱ svāhā̎ | ja̱ya̱ntopa̍spṛśa jaya̱ntāya̱ svāhā̎ | bha̱vāya̍ de̱vāya̱ svāhā̍ śa̱rvāya̍
de̱vāya̱ svāheśā̍nāya de̱vāya̱ svāhā̍ paśu̱pata̍ye de̱vāya̱
svāhā̍ ru̱drāya̍ de̱vāya̱ svāho̱grāya̍ de̱vāya̱ svāhā̍ bhī̱māya̍ de̱vāya̱ svāhā̍ maha̱te
de̱vāya̱ svāhā̎ | bha̱vasya̍ de̱vasya̱ pa̱tnyai svāhā̍ śa̱rvasya̍ de̱vasya̱
patnyai̱ svāheśā̍nasya de̱vasya̱ patnyai̱ svāhā̍ paśu̱pate̎rde̱vasya̱ patnyai̱ svāhā̍ ru̱drasya̍
de̱vasya̱ patnyai̱ svāho̱grasya̍ de̱vasya̱ patnyai̱ svāhā̍ bhī̱masya̍ de̱vasya̱
patnyai̱ svāhā̍ maha̱to de̱vasya̱ patnyai̱ svāhā̎ | ja̱ya̱ntāya̱ svāhā̎ | a̱graye̎ sviṣṭa̱kṛte̱
suhu̍tahuta̱ āhu̍tīnā̱ṃ kāmā̍nām̐ samarddhayi̱tre svāhā̎ | sva̱sti
na̍ḥ pūrṇa̱mukha̱ḥ pari̍krāmatu | gṛ̱ha̱popa̍spṛśa gṛha̱pāya̱ svāhā̎ | gṛ̱ha̱pyupa̍spṛśa gṛha̱pyai
svāhā̎ | gho̱ṣiṇa̱ upa̱spṛśata gho̱ṣibhya̱ḥ svāhā̎ | śvā̱sina̱
upa̍spṛśata śvā̱sibhya̱ḥ svāhā̎ | vi̱ci̱nvanta̱ upa̍spṛśata vici̱nva̱ḥ svāhā̎ | pra̱pu̱nvanta̱
upa̍spṛśata prapu̱nva̱ḥ svāhā̎ | sa̱mā̱nta̱ upa̍spṛśata
samā̱̱ḥ svāhā̎ | de̱va̱se̱nā upa̍spṛśata devase̱nābhya̱ḥ svāhā̎ | yā ākhyā̍tā̱ yāścānā̎khyātā
devase̱nā upa̍spṛśata devase̱nābhya̱ḥ svāhā̎ |
dvā̱rā̱popa̍spṛśa dvārā̱pāya̱ svāhā̎ | dvā̱rā̱pyupa̍spṛśa dvārā̱pyai svāhā̎ | a̱nvā̱sā̱riṇa̱
upa̍spṛśatānvāsā̱ribhya̱ssvāhā̎ | ni̱ṣa̱nniupa̍spṛśa niṣa̱ṇie̱
svāhā̎ | namo̍ niṣa̱ṇi̍ iṣudhi̱mate̱ kṣetra̍sya̱ pati̍nā va̱yamiti̱ dve || (18)

2.21800

ha̱vyāya̍ śarva gho̱ṣibhya̱ḥ svāhā̍ niṣa̱ṇie̱ svāhaikā̍ || (18)
iti dvitīyapro aṣṭādaśaḥ khaṇḍaḥ ||

2.21901

yanme̍ mā̱tā pralu̍lobha̱ cara̱tyana̍nuvratā | tanme̱ reta̍ḥ pi̱tā vṛā̍mā̱bhura̱nyo'va̍padyatāma̱muṣmai̱
svāhā̎ | yāstiṣṭha̍nti̱ yā dhāva̍nti̱ yā ā̎rdroāī̱ḥ
pari̍ta̱sthuṣī̎ḥ | i̱rviśva̍sya bha̱rtrībhi̍ra̱ntara̱nyaṃ pi̱turda̍dhe̱'muṣmai̱ svāhā̎
| yanme̍ pitāma̱hī pralu̍lobha̱ cara̱tyana̍nuvratā | tanme̱ reta̍ḥ pitāma̱ho
vṛā̍mā̱bhura̱nyo'va̍padyatāma̱muṣmai̱ svāhā̎ | a̱ntarda̍dhe̱ parva̍taira̱ntarmahyā̍ pṛthi̱vyā
| ā̱bhirdi̱gbhira̍na̱ntābhi̍ra̱ntara̱nyaṃ pi̍tāma̱hādda̍dhe̱'muṣmai̱ svāhā̎ |
yanme̎ prapitāma̱hī pralu̍lobha̱ cara̱tyana̍nuvratā | tanme̱ reta̍ḥ prapitāma̱ho vṛā̍mā̱bhura̱nyo'va̍padyatāma̱muṣmai̱
svāhā̎ | a̱ntarda̍dha ṛ̱tubhi̍rahorā̱traiśca̍
sa̱ndhibhi̍ḥ | a̱rdha̱mā̱saiśca̱ māsai̎ścā̱ntara̱nyaṃ pra̍pitāma̱hādda̍dhe̱'muṣmai̱ svāhā̎
| ye ce̱ha pi̱taro̱ ye ca̱ neha̱ yām̐śca̍ vi̱dma yām̐ u̍ ca̱ na pra̍ vi̱dma |
agre̱ tān ve̎ttha̱ yadi̱ te jā̍taveda̱stayā̎ pra̱tta sva̱dhayā̍ madantu̱ svāhā̎ | svāhā̍
pi̱tre pi̱tre svāhā̱ svāhā̍ pi̱tre pi̱tre svāhā̎ | sva̱dhā svāhā̱'graye̍
kavya̱vāha̍nāya sva̱dhā svāhā̎ | e̱ṣa te̍ tata̱ madhu̍mām̐ ū̱rmissara̍svā̱nyāvā̍na̱griśca̍ pṛthi̱vī
ca̱ tāva̍tyasya mā̱trā tāva̍tīnta e̱tāṃ mātrā̎ndadāmi̱
yathā̱'grirakṣi̱to'nu̍padasta e̱vaṃ mahya̍ṃ pi̱tre'kṣi̱tonu̍padastaḥ sva̱dhā bha̍va̱tāṃ ta sva̱dhāṃ
taissa̱hopa̍jīva̱rcaste̍ mahimai̱ṣa te̍ pitāmaha̱ madhu̍mām̐
ū̱rmissara̍svā̱nyāvān̍ vā̱yuścā̱ntari̍kṣā̱ tāva̍tyasya mā̱trā tāva̍tīnta e̱tāṃ mātrā̎ndadāmi̱
yathā̍ vā̱yurakṣi̱to'nu̍padasta e̱vaṃ mahya̍ṃ
pitāma̱hāyākṣi̱to'nu̍padastaḥ sva̱dhā bha̍va̱tāṃ ta sva̱dhāṃ taissa̱hopa̍jīva̱ sāmā̍ni te mahimai̱ṣa
te̎ prapitāmaha̱ madhu̍mām̐ ū̱rmissara̍svā̱nyāvā̍nādi̱tyaśca̱
dyauśca̱ tāva̍tyasya mā̱trā tāva̍tīnta e̱tāṃ mātrā̎ndadāmi̱ yathā̍''di̱tyo'kṣi̱to'nu̍padasta
e̱vaṃ mahya̍ṃ prapitāma̱hāyā'kṣi̱tonu̍padastaḥ sva̱dhā bha̍va̱tāṃ
ta sva̱dhāṃ taissa̱hopa̍jīva̱ yajūm̐̍ṣi te mahi̱mā || (19)

2.21900

a̱muṣmai̱ svāhā̍ sa̱pta ca̍ || (19)
iti dvitīyapro ekonaviṃśaḥ khaṇḍaḥ ||

2.22001

pṛ̱thi̱vī te̱ pātra̱ṃ dyaura̍pi̱dhāna̱ṃ brahma̍ṇastvā̱ mukhe̍ juhomi brāhma̱ṇānā̎ntvā prāṇāpā̱nayo̎rjuho̱myakṣi̍tamasi̱
maiṣā̎ṃ kṣeṣṭhā a̱mutrā̱muṣmi̍llā̱ke | mā̱rjaya̍ntā̱ṃ
mama̍ pi̱taro̍ mā̱rjaya̍ntā̱ṃ mama̍ pitāma̱hā mā̱rjaya̍ntā̱ṃ mama̍ prapitāma̱hāḥ | mā̱rjaya̍ntā̱ṃ
mama̍ mā̱taro̍ mā̱rjaya̍ntā̱ṃ mama̍ pitāma̱hyo̍ mā̱rjaya̍ntā̱ṃ mama̍
prapitāma̱hya̍ḥ | e̱tatte̍ tatāsau̱ ye ca̱ tvāmanve̱tatte̍ pitāmahāsau̱ ye ca̱ tvāmanve̱tatte̎
prapitāmahāsau̱ ye ca̱ tvāmanu̍ | e̱tatte̍ mātarasau̱ yāśca̱
tvā manve̱tatte̍ pitāmahyasau̱ yāśca̱ tvāmanve̱tatte̎ prapitāmahyasau̱ yāśca̱ tvāmanu̍ | mā̱rjaya̍ntā̱ṃ
mama̍ pi̱tara̱ itye̱te | ye ca̱ vo'tra̱ ye cā̱smāsvāśam̐̍sante̱
yāśca̱ vo'tra̱ yāścā̱smāsvāśam̐̍sante̱ te ca̍ vahantā̱ṃ tāśca̍ vahantā̱ṃ tṛpya̍ntu bhavanta̱stṛpya̍ntu
bhavatya̱stṛpya̍ta̱ tṛpya̍ta̱ tṛpya̍ta | pu̱trānpautrā̍na̱bhi
ta̱rpaya̍ntī̱rāpo̱ madhu̍matīri̱māḥ | sva̱dhāṃ pi̱tṛbhyo̍ a̱mṛta̱ṃ duhā̍nā̱ āpo̍ de̱vīru̱bhayām̐̍starpayantu
| tṛpya̍ta̱ tṛpya̍ta̱ tṛpya̍ta | prā̱ṇe nivi̍ṣṭo̱'mṛta̍ṃ
juhomi̱ brahma̍ṇi ma ā̱tmā'mṛ̍ta̱tvāya̍ | yāṃ janā̎ḥ prati̱nanda̍nti̱ rātri̍ṃ dhe̱numi̍vāya̱tīm
| sa̱ṃva̱thsa̱rasya̱ yā patnī̱ sā no̍ astu suma̱lī svāhā̎ |
vaha̍ va̱pāṃ jā̍tavedaḥ pi̱tṛbhyo̱ yatrai̱nān ve̎ttha̱ nihi̍tānparā̱ke | meda̍sa̱ḥ kūlyā̱ upa̱
tānkṣa̍rantu sa̱tyā e̍ṣāmā̱śiṣa̍ssantu̱ kāmai̱ssvāhā̎ | yāṃ
janā̎ḥ pratinanda̱ntītye̱ṣā | i̱yame̱va sā yā pra̍tha̱mā vyauccha̱diti̍ ti̱sraḥ | e̱kā̱ṣṭa̱kāṃ
pa̍śyata̱ doha̍mānā̱manna̍ṃ mā̱m̱̐sava̍dghṛ̱tava̍thsva̱dhāva̍t |
tā̎hma̱ṇaira̍tipū̱tama̍na̱ntama̍kṣa̱yyama̱muṣmi̍llā̱ke sphīti̍ṃ gacchatu me pi̱tṛbhya̱ḥ svāhā̎
| au̱lū̱kha̱lā grāvā̍ṇo̱ ghoṣa̍makrata ha̱viḥ kṛ̱ṇvanta̍ḥ
parivathsa̱rīṇa̎m | e̱kā̱ṣṭa̱kā tapa̍sā̱ tapya̍mānā saṃvathsa̱rasya̱ patnī̍ duduhe̱ prapī̍nā | taṃ
doha̱mupa̍jīvātha pi̱tara̍ssa̱hasra̍dhārama̱muṣmi̍llā̱ke svāhā̎ || (20)

2.22000

tṛpya̍ta parivathsa̱rīṇa̱ṃ trīṇi̍ ca || (20)
iti dvitīyapro viṃśaḥ khaṇḍaḥ ||

2.22101

u̱kthya̍ścāsyatirā̱traśca̍ sādya̱skrīśchanda̍sā sa̱ha | a̱pū̱pa̱ghṛ̱tāhu̍te̱ nama̍ste astu
mām̐sapi̱ppale̱ svāhā̎ | bhūḥ pṛ̍thi̱vya̍grina̱rcāmuṃ mayi̱ kāma̱ṃ niyu̍najmi̱
svāhā̎ | bhuvo̍ vā̱yunā̱'ntari̍kṣeṇa̱ sāāā̱'muṃ mayi̱ kāma̱ṃ niyu̍najmi̱ svāhā̎ | sva̍rdivā̍''di̱tyena̱
yaju̍ṣā̱'muṃ mayi̱ kāma̱ṃ niyu̍najmi̱ svāhā̎ |
ja̱nada̱ritha̍rvāi̱robhi̍ra̱muṃ mayi̱ kāma̱ṃ niyu̍najmi̱ svāhā̎ | ro̱ca̱nāyā̍ji̱rāyā̱graye̍
de̱vajā̍tave̱ svāhā̎ | ke̱tave̱ mana̍ve̱ brahma̍ṇe de̱vajā̍tave̱ svāhā̎ |
sva̱dhā svāhā̎ | a̱graye̍ kavya̱vāha̍nāya sva̱dhā svāhā̎ | anna̍miva te ̱śe bhū̍yāsa̱ṃ vastra̍miva
te ̱śe bhū̍yāsa̱ṃ vitta̍miva te ̱śe bhū̍yāsamā̱śeva̍ te
̱śe bhū̍yāsa śra̱ddheva̍ te ̱śe bhū̍yāsam | sasra̍vantu̱ diśo̍ ma̱hīssamā dhā̍vantu sū̱nṛtā̎ḥ
| sarve̱ kāmā̍ a̱bhiya̍ntu mā pri̱yā a̱bhi ra̍kṣantu mā pri̱yāḥ |
yaśo̍'si̱ yaśo̱'hantvayi̍ bhūyāsamasau | au̱ nyā̱va̱bhita̱ itye̱ṣā | a̍nāmapate sva̱sti
mā̱ saṃpā̍raya | a̱yaṃ vā̍ma̱śvinau̱ ratho̱ mā du̱ḥkhe
mā su̱khe ri̍ṣat | ari̍ṣṭassva̱sti ga̍cchatu̱ viviā̱npṛta̍nāya̱taḥ | aśvo̍'si̱ hayo̱'syatyo̍'si̱
naro̱'syarvā̍'si̱ sapti̍rasi vā̱jya̍si̱ vṛṣā̍si
nṛ̱maṇā̍ asi̱ yayu̱rnāmā̎syādi̱tyānā̱ṃ patvā'nvi̍hi | ha̱sti̱ya̱śa̱sama̍si hastiyaśa̱sī bhū̍yāsa̱ṃ
vaha̍ kāla̱ vaha̱ śriya̍ṃ mā̱'bhi va̍ha | indra̍sya tvā̱
vajre̍ṇā̱bhi nida̍dhāmyasau | ava̍jika niji̱kāva̍ tvā ha̱viṣā̍ yaje | tathsa̱tyaṃ yada̱haṃ bra̍vī̱myadha̍ro̱
mada̱sau va̍dā̱thsvāhā̎ | ā te̱ vāca̍mā̱syā̎ndada̱
ā ma̍na̱syām̐ hṛda̍yā̱dadhi̍ | yatra̍ yatra te̱ vāihi̍tā̱ tāṃ ta̱ āda̍de | tathsa̱tyaṃ yada̱haṃ bravī̱myadha̍ro̱ matpa̍dyasvāsau || (21)

2.22100

sva̱dhā svāhā̱ śriya̍ṃ mā̱'bhi va̍ha̱ ṣaṭca̍ || (21)
iti dvitīyapro ekavaśaḥ khaṇḍaḥ ||

2.22201

yā ta̍ e̱ṣā ra̍rā̱ṭyā̍ ta̱nūrma̱nyormṛ̱ddhrasya̱ nāśi̍nī | tānde̱vā bra̍hmacā̱riṇo̱ vina̍yantu
sume̱dhasa̍ḥ | yatta̍ e̱tanmukhe̍'ma̱tam̐ ra̱rāṭa̱mudi̍va̱ viddhya̍ti |
vi te̱ krodha̍nnayāmasi̱ garbha̍maśvata̱ryā i̍va | ava̍jyāmiva̱ dhanva̍no hṛ̱do ma̱nyuṃ ta̍nomi te
| indrāpā̎sya phali̱gama̱nyebhya̱ḥ puru̍ṣebhyo̱'nyatra̱ mat |
yada̱haṃ dhane̍na̱ prapa̍ṇaśca̍rāmi̱ dhane̍na devā̱ dhana̍mi̱cchamā̍naḥ | tasmi̱nthsomo̱ ruca̱mā da̍dhātva̱gririndro̱
bṛha̱spati̍śca̱ svāhā̎ | pari̍ tvā̱ gire̍rami̱haṃ pari̱
bhrātu̱ḥ pari̱ṣvasu̍ḥ | pari̱ sarve̎bhyo jñā̱tibhya̱ḥ pari̍ṣīta̱ḥ kve̎ṣyasi̍ | śaśva̱tpari̍kupitena̱
saṃkrā̍meṇāvi̱cchidā̎ | u̱lena̱ pari̍ṣīto'si̱
pari̍ṣīto'syu̱lena̍ | āva̍rtana varta̱yetye̱ṣā | ā̱varta̍ne ni̱varta̍na ā̱varta̍na nivarta̱nāya̱
svāhā̎ | anu̍po'̱danu̍yo̱ niva̍rto vo̱ nyavī̍vṛtat |
ai̱ndraḥ pari̍krośo va̱ḥ pari̍krośatu sa̱rvata̍ḥ | yadi̱ māmati̱ manyā̎ā̱ ade̱vā de̱vava̍ttaram
| indra̱ḥ pāśe̍na si̱ktvāvo̱ mahya̱midvaśa̱mā na̍yā̱thsvāhā̎ |
yadi̍ vṛ̱kṣādyadya̱ntari̍kṣā̱tphala̍ma̱bhyapa̍ta̱ttadu̍ vā̱yure̱va | yatrāspṛ̍kṣatta̱nuva̱ṃ
yatra̱ vāsa̱ āpo̍ bādhantā̱ṃ niṛr̍tiṃ parā̱caiḥ | ye pa̱kṣiṇa̍ḥ pa̱taya̍nti̱ bibhya̍to̱
niṛr̍taissa̱ha | te mā̍ śi̱vena̍ śa̱gmena̱ teja̍sondantu̱ varca̍sā | di̱vo nu mā̍ bṛha̱to a̱ntari̍kṣāda̱pām̐
stoko̍ a̱bhyapa̍tacchi̱vena̍ | sama̱hami̍ndri̱yeṇa̱
mana̍sā̱ samāgā̱ṃ brahma̍ṇā saṃpṛāā̱nassu̱kṛtā̍ kṛ̱tena̍ | i̱maṃ me̍ varuṇa̱ tattvā̍ yāmi̱ tvanno̍
agre̱ sa tvanno̍ agre̱ tvama̍gre a̱yāsi̱ prajā̍pate | sa̱mrājā̱̍
vyāhṛ̍tī̱rvihṛ̍tāḥ | i̱maṃ jī̱vebhya̍ḥ pari̱dhiṃ da̍dhāmi̱ maiṣāṃ nu̍gā̱dapa̍ro̱ arddha̍me̱tat
| śa̱taṃ jī̍vantu śa̱rada̍ḥ purū̱cīsti̱ro mṛ̱tyuṃ da̍dhatā̱ṃ parva̍tena ||(22)

First 81 of 85 passages. Read on

Commentaries (3)

Parallel to

Part of