Shrisuktabhashya 7
Śrīsūktabhāṣya 7
- Language
- Sanskrit
7.1
ityuttaranārāyaṇam
oṃ tatsadbrahmaṇe namaḥ
atha bhāṣyacatuṣṭayopetaṃ
puruṣasūktam
tatra prathamā ṛk —
hariḥ oṃ | sahasraśīrṣā puruṣaḥ sahasrākṣaḥ sahasrapāt
sa bhūmiṃ viśvato vṛtvātyatiṣṭhaddaśāṅgulam
7.1-2
sahasraśīrṣā | puruṣaḥ | sahasrākṣaḥ | sahasrapāt | saḥ
bhūmim | viśvataḥ | vṛtvā | ati | atiṣṭhat | daśa aṅgulam
7.2
tatra ṛkśākhīyam—
atha dvitīyā—
puruṣa evedaṃ sarvaṃ yadbhūtaṃ yacca bhavyam
utāmṛtatvasyeśāno yadannenātirohati
7.2-2
puruṣaḥ| eva| idam| sarvam| yat| bhūtam| yat| ca| bhavyam| uta| amṛtatvasya| īśānaḥ| yat| annena| atirohati
7.3
atha tṛtīyā—
etāvānasya mahimāto jyāyāṃśca pūruṣaḥ
pādo'sya viśvā bhūtāni tripādasyāmṛtaṃ divi
7.3-2
etāvān | asya | mahimā | ataḥ | jyāyān | ca
pūruṣaḥ | pādaḥ | asya | viśvā | bhūtāni | tripāv | asya
amṛtam | divi
7.4
tripādūrdhva udaitpuruṣaḥ pādo'syehābhavatpunaḥ
tato viṣvaṅvyakrāmatsāśanānaśane abhi
7.4-2
tripāt | ūrdhvaḥ | ut | ait | puruṣaḥ | pādaḥ | asya | iha | abhavat | punariti | tataḥ | viṣvaṅ | vi | akrāmat
sāśanānaśane iti abhi
7.5
atha pañcamītasmādvirāḷajāyata virājo adhi pūruṣaḥ
sa jāto atyaricyata paścādbhūmimatho puraḥ
7.5-2
tasmāt| virāṭ| ajāyata| virājaḥ| adhi| pūruṣaḥ| saḥ| jātaḥ| ati| aricyata| paścāt| bhūmim| atho iti| puraḥ
7.6
atha ṣaṣṭhī |(1)
yatpuruṣeṇa haviṣā devā yajñamatanvata
vasanto asyāsīdājyaṃ grīṣma idhmaḥ śaraddhaviḥ
7.6-2
yat| puruṣeṇa| haviṣā| devāḥ| yajñam| atanvata
vasantaḥ| asya| āsīt| ājyam| grīṣmaḥ| idhmaḥ| śarat
haviḥ
7.7
(1) atha saptamī
sa̱ptāsyā̍'āsanpari̱dhaya̱striḥ sa̱pta sa̱midha̍: kṛ̱tāḥ
de̱vā yadya̱jñaṃ ta̍nvā̱nā aba̍dhnanpuru̍ṣaṃ pa̱śum
7.7-2
sa̱pta | a̱sya̱ | ā̱sa̱n | pa̱ri̱dhaya̍: | triḥ | sa̱pta | sam'idha̍:
kṛ̱tāḥ | de̱vāḥ | yat | ya̱jñam | ta̱nvā̱nāḥ | aba̍dhnan | puru̍ṣam
pa̱śum
7.9
tasmādyajñātsarvahutaḥ saṃbhṛtaṃ pṛṣadājyam
paśūm̐stām̐ścakre vāyavyānāraṇyā(1)ngrāmyāśca ye
7.9-2
tasmāt | yajñāt | sarvahutaḥ | saṃbhṛtam | pṛṣat
ājyam | paśūn | tān | cakre | vāyavyān | āraṇyān
grāmyāḥ | ca | ye
7.10
tasmādyajñātsarvahuta ṛcaḥ sāmāni jajñire
chandāṃsi jajñire tasmādyajustasmādajāyata
7.10-2
tasmā̍t | ya̱jñāt | sa̱rva̱'huta̍ḥ | ṛca̍ḥ | sāmā̍ni
ja̱jñi̱re̱ | chandā̍ṃsi | ja̱jñi̱re̱ | tasmā̍t | yaju̍ḥ | tasmā̍t
a̱jā̱ya̱ta̱
7.11
taḥ havanīyasambhārā jajñire | ṛca ṛgvedamantrāḥ sāmāni sāmavedamantrāśca jajñire | tasmācchandāṃsi gāyatryādīni—
chandaḥ pādau śabdaśāstraṃ ca vaktraṃ kalpaḥ pāṇau jyotiṣaṃ cakṣuṣī ca
śikṣā ghrāṇaṃ śrotramuktaṃ niruktaṃ vedasyāṅgānyāhuretāni ṣaḍve
iti bahuvacanena ṣaṇṇāmapi grahaṇam, eṣāmupakārakatvāṅgatvam
atha ekādaśī
tasmādaśvā ajāyanta ye ke cobhayādataḥ
gāvo ha jajñire tasmāttasmājjātā ajāvayaḥ
7.11-2
tasmāt | aśvāḥ | ajāyanta | ye | ke | ca | ubhayādataḥ | gāvaḥ | ha | jajñire | tasmāt | tasmāt | jātāḥ | ajāvayaḥ
7.12
atha dvādaśī
yatpuruṣaṃ vyadadhuḥ katidhā vyakalpayan
mukhaṃ kimasya(1) kau bāhū kā ūrū pādā ucyete
7.13
brāhmaṇo'sya mukhamāsīd bāhū rājanyaḥ kṛtaḥ
ūrū tadasya yadvaiśyaḥ padbhyāṃ śūdro ajāyata
7.13-2
brāhmaṇaḥ asya | mukham | āsīt | bāhū iti | rājanyaḥ | kṛtaḥ | ūrū iti | tat | asya | yat | vaiśyaḥ | padbhyāṃ | śūdraḥ | ajāyata
7.14
candramā manaso jātaścakṣoḥ sūryo ajāyata
mukhādindraścāgniśca prāṇādvāyurajāyata(1)
7.15
nābhyā āsīdantarikṣaṃ śīrṣṇo dyauḥ samavartata
padbhyāṃ bhūmirdiśaḥ śrotrāttathā lokām̐ akalpayan
7.15-2
nābhyāḥ āsīt | antarikṣam | śīrṣṇaḥ | dyauḥ | sam
avartata | padbhyām | bhūmiḥ | diśaḥ | śrotrāt | tathā
lokān | akalpayan
Linked texts (7)
- Ṛgvedasūkta — Sanskrit
- Sahasraśīrṣa — Sanskrit
- Sahasraśīrṣāsūkta — Sanskrit
- Vedapadapāṭha — Sanskrit
- Saṃhitāpadapāṭha — Sanskrit
- Kāṇvaśākhā — Sanskrit
- Kāṇvasaṃhitā Śuklayajurveda — Sanskrit