Pramāṇa · Search · About · API

Shrisuktabhashya (Śrīsūktabhāṣya)

श्रीसूक्तभाष्य

Language
Sanskrit
Date
1300–1386 CE
Author
Mādhava
Extent
104 passages, 2,595 words
Text
partly digitised
Source
archiveorg · Shri Suktam Kashi Sanskrit Series 1 1949; ed. Ḍhuṇḍhirāja Śāstrī; Kāśī-Saṃskṛta-Sīrīja-Granthamālā;… · Scan of a printed edition hosted by the Internet Archive (archive.org); the ancient text is in the public…

Contents

Text

2.1

iti phalaśrutisahitaṃ śrīsūktaṃ samāptam
oṃ
hiraṇyavarṇāṃ hariṇīṃ suvarṇarajatasrajām
candrāṃ hiraṇmayīṃ lakṣmīṃ jātavedo ma āvaha

2.1-2

hiraṇyavarṇāṃ (1) maharṣayaḥ| (2) śrīragnirdevatā| ādyāstisro'nuṣṭubhaḥ| caturthī bṛhatī| pañcamīṣaṣṭhyau triṣṭubhau| tato'ṣṭāvanuṣṭubhaḥ| antyā prastārapaṅktiḥ| hiraṇyavarṇomiti bījam| tāṃ ma āvaha jātaveda iti (3) śaktiḥ| kīrtimṛddhiṃ dadātu ma iti kīlakam| mama śrīmahālakṣmīprasādasiddhyarthaṃ jape viniyogaḥ| śrīṃ śrīmiti bījābhyāṃ jalena trivāraṃ karaśuddhiṃ kuryāt
athāṅganyāsaḥ| hiraṇyavarṇomiti śirasi| tāṃ ma āvaha jātaveda iti netrayoḥ| aśvapūrvāmiti karṇayoḥ| kāṃso'smitāmiti nāsikāyām| candrāṃ prabhāsāmiti mukhe| ādityavarṇomiti kaṇṭhe| upaitu māmiti bāhvoḥ| kṣutpipāsāmiti hṛdaye| gandhadvārāmiti nābhau| manasaḥ kāmāmiti guhye| kardameneti pāyayoḥ| āpaḥ sṛjantviti ūrvoḥ| ārdrāṃ puṣkariṇīṃ puṣṭimiti jānvoḥ| ārdrāṃ yaḥ kariṇīmiti jaṅghayoḥ| tāṃ ma āvaha jātaveda iti pādayoḥ| ityaṅgeṣu vinyasya| atha karanyāsaḥ| oṃ namo bhagavatyai mahālakṣmyai iti viśeṣeṇa pratinyāsaṃ yojayet| hiraṇyavarṇāyai aṅguṣṭhābhyāṃ namaḥ| hariṇyai tarjanībhyāṃ namaḥ| suvarṇarajatasrajāyai madhyamābhyāṃ namaḥ| candrāyai anāmikābhyāṃ namaḥ| hiraṇmayyai kaniṣṭhābhyāṃ namaḥ| lakṣmyai karatalakarapṛṣṭhābhyāṃ namaḥ| evaṃ (4) hṛdayādinyāsaḥ| bhūrbhuvaḥsvaromiti digbandhaḥ| dhyānam—
padmāsane tu saṃsthitā tadvatpuṣkaravarṇā
karakamaladhṛteṣṭābhītiyugamāmbujātā
maṇimukuṭavicitrālaṅkṛtiḥ padmamālā
bhavatu bhuvanamātā santataṃ śrīḥ śriyai naḥ
kamalaṃ kalaśaṃ ghenuṃ bāṇamaṅkuśameva ca
padmaṃ mudrāḥ pradarśayet śrīsūktaṃ prajapedbudhaḥ
hiraṇyavarṇāmiti prathamā ṛk| he jātavedaḥ agne| hiraṇyavarṇā
hiraṇyavarṇāṃ hariṇīṃ haritavarṇāṃ haridrābhāṃ suvarṇarajatasrajāṃ hemaraupyamayakamalamālāṃ candrāṃ sakalajanāhlādakāriṇīṃ hiraṇmayīṃ hiraṇyasvarūpāmetādṛśīṃ lakṣmīṃ me mama sarvābhīṣṭasādhanāya āvaha preṣaya

2.2

mantrakalpārṇave
hiraṇyavarṇāmityuktāṃ śrīsūkte prathamāmṛcam
śrīṃ hrīṃ klīmiti vinyasya hiraṇyapratimāṃ yajet
lakṣmīṃ sampūjya hāridracūrṇasauvarṇapaṅkajaiḥ
rājataiḥ puṇḍarīkaiśca pūjayedrāstuvāsinīḥ
pūrṇendau pūrṇakumbhe vā dhyātvā nārāyaṇīṃ parām
prāpyādyamālāṃ sauvarṇīṃ kamalāsanasaṃsthitāḥ
ṛcaṃ tu prajapedyāṃ pratyakṣaṃ trisahasrakam
trisandhyamevaṃ lakṣmānte ghorairayutatarpaṇam
sahasramājyahomaśca śatabrāhmaṇabhojanam
sruvāsinonāṃ daśakaṃ sālaṅkāramathārcayet
ekāṃ dhenūṃ savatsāṃ ca śrotriyāya pradāpayet
itthamantaralakṣmāntaṃ yo japetriyatavrataḥ
hiraṇyapūrṇastejasvī dhanāḍhyo bhogabhāgyavān
śrīvecciraṃ śarīrānte candrasāyujyamāpnuyāt || iti
iti prathamarcavaraṇam
dvitīyā ṛk
oṃ (3)tāṃ ma āvaha jātavedo lakṣmīmanapagāminīm
yasyāṃ hiraṇyaṃ vindeyaṃ gāmaśvaṃ puruṣānaham

2.2-2

anapāyāṃ śriyaṃ yāti hiraṇyaṃ gonarādikān
anapāyā bhavellakṣmīstasya janmani nānyathā || iti

2.3

iti dvitīyarcovaraṇam
tṛtīyā ṛk
oṃ || aśvapūrvāṃ rathamadhyāṃ hastinādaprabodhinīm
śriyaṃ devīmupahvaye śrīrmā devī juṣatām

2.4

varadābhayaśukapustakakarakalitā kamalamadhyagā kalaye
kamalā smitavadanoṃ kanakāvarṇasthitāṃ kāñcit

2.5

iti caturthamantravivaraṇasaṃgrahaḥ
oṃ candrāṃ prabhāsāṃ yaśasā jvalantīṃ śriyaṃ loke devajuṣṭāmudārām
tāṃ padminīmīṃ śaraṇamahaṃ prapadye alakṣmīrme naśyatāṃ tvāṃ vṛṇe

2.5-2

māyābījena vinyasya bhaktito bhuvaneśvarīm
attoṇabhāṣāṃ candrākhyāṃ jvalantīṃ yaśasā śriyam
devairjuṣṭāmudārāṃ ca paścinormāṃ bhajāmyaham
tvāṃ vṛṇe tvatprasādena mamālakṣmīrvinaśyatu
pratyahaṃ tvekasāhasraṃ goghṛtasthaḥ prajapeccam
aṣṭapaṇḍadvīpaṃ prajvālya goghṛtena jitendriyaḥ
pratyakṣaratrisāhasrajapānmucyeta saṅkaṭaiḥ
maṇḍalaiśca tribhiḥ pūrṇairdāridryānmucyate dhruvam
dīkṣitaśca tilairhutvā virajāmantradevatām
śrāmikṣāśo dhanaṃ prāpya bhūmisthaṃ rājavanditaḥ
saṃgrāme vijayaṃ prāpya cāndrīṃ gatimavāpnuyāt
bahrastu prajapetsaurīṃ dakṣiṇottaramārgagām
tilaiḥ śvetaissahājyena juhuyātpāvake svake
japāddaśāṃśaṃ santarpya gandhakapūrvāribhiḥ
homaṃ kṛtvā daśāṃśaṃ ca pūjayecca suvāsinīḥ
kamalārcayeddevīṃ gobhyo ghāsaṃ pradāpayet
patatpuṇyaprabhāveṇa daridro'pi dhanī bhavet
homityādiṣaḍaṅganyāsaḥ || dhyānam—
ākāśapadmākaracandrabimbaplavollasantīṃ paripūrṇakāntim
padmasthitāṃ padmakarāṃ prapadye lakṣmīmalakṣmīrvinivṛttaye'ham || iti

atha dvitīyavargaḥ

3.6

ṣaṣṭhī ṛk
ādityavarṇe (1) tapaso'dhijāto vanaspatistava vṛkṣo'tha bilvaḥ
tasya phalāni tapasā nudantu māyāntarāyāśca bāhyā alakṣmīḥ

3.6-2

yasyāstapoyogabalena bilvaphalāśyaladamīṃ śamayanti nṛṇām
tanumadhyāṃ mahālakṣmīṃ bālāṃ tripurasundarīm
tribilvapatraissaṃpūjya sahasraṃ prajapedvacam
trimūrtiśivāvāsā yasmācchivalatajapaṃ caret
bilvasya haviṣā homaṃ sājyahomaśca śasyate
peśvaryeṇārcayeddevīṃ bilvapatrairharidrayā
raktotpalapradīpaiśca nīrājanavidhiṃ caret
padmabilvaphalāhārassatataṃ niyatavrataḥ
śāntiṃ kṛtvā vidhānena jagadvyāprasādataḥ
kamaladamīṃ paribhūyātha mahālakṣmīṃ sthirāṃ labhet || iti
peṃklīsauḥ peṃhīṃ śrīṃ iti bījaṣaṭkena anulomavilomaparivartilena
batriṃśannyāsāḥ | dhyānam—
udyadādityasaṅkāśāṃ bilvakānanamadhyagām
tanumadhyāṃ śriyaṃ dhyāyedvalakṣmīparihāriṇīm || iti
asya mantrasya vidhivadekādaśalakṣajapāt sārasvatasiddhiḥ | catuścatvāriṃśallakṣajapānmahadaiśvaryayogamāyā bhivṛddhiḥ | tāvatparāyaṇamātreṇāpi sabhaktikena taducitaphalasiddhiriti tattvam | pañcadaśāccayo ṣaṣṭho hakāraḥ ṣaṣṭhīmimāmṛcaṃ labhayati | ṣaṣṭhyāḥ gāyatryāḥ praṇaṣārthābhivyaktatvena hārdānandanivṛttidvārā mokṣadāyakatvaṃ ca siddhamiti phalikam

3.6-3

skānde sanatkumārasaṃhitāyāṃ bilvamāhātmye
śivaliṅgārcanodyogī jagadgacanadocitaḥ
mahāviṣṇustapaścakke tasyaiva sahacāriṇī
mahālakṣmīstapastepe bhartṛsevāparāyaṇā
tadā bilvatarurjāto lakṣmīrdakṣiṇahastataḥ
tatpatrairarcayāmāsa mahāviṣṇuśca śaṅkaram
bilvapatrārcitastuṣṭo mahādevo dayānidhiḥ
sarvadevottamatvaṃ ca sarvasvātantryameva ca
pradau sarvapūjyatvaṃ sarvasiddhiṃ ca viṣṇave
śrīvṛda iti vikhyāto bilvabṛdevapūjitaḥ
triguṇaistridalaiḥ patraistrimūrtiprotidāyakaḥ
arthimayo'yaṃ vikhyāto nīto devaiśca nandanam
kailāse'pi ca vaikuṇṭhe śvetadvīpe surālaye
mandarādiṣu puṇyeṣu kṣetreṣu sakaleṣvapi
puṇyante bilvataravaḥ śrīvṛkṣā iti nārada
phalāni śrītapoyogādyasyālakṣmīnirāsane
lakṣmīprado paṭīyāṃsi lekhyante puṇyaśālibhiḥ
jñānapradamidaṃ vṛkṣaṃ dāridryaparihārakam
śrīpriyaṃ yo'rcayedbilvaṃ sa naro bhāgyavān bhavet
śrīyantraṃ bilvapatraistu śivaliṅgamathāpi vā
yo'rcayedbilvamahaṃ bhaktyā puruṣārthāṃścamaśnute || ityādi
kālidāsakṛtadevīstotre ca bilvārcanaprāśastyamuktam—
caraṇe tvaccaraṇāmbujārcanavidhau bilvīdalolluṇṭhanātputrastyatkaraṭakoṭibhiḥ paricayaṃ yeṣāṃ na jagmuḥ karaḥ
te daṇḍāṅkuśacakracāpakuliśaśreṇīśatairañcitā
jāyante pṛthivībhujaḥ kathamivāmbhojaprabhaiḥ pāṇibhiḥ || iti

3.6-3.p1

iti ṣaṣṭho agnivargaḥ

4.7

saptamī ṛk
oṃ || upatu māṃ devasakhaḥ kīrtiśca maṇinā saha
prādurbhūto'smi rāṣṭre'smin kīrtimṛddhiṃ dadātu me

4.7-2

śrīratnakośaḥ
anuṣṭubhaśca śrīsūkte saptamīṃ prajapedbudhaḥ
dvātriṃśaddinaparyantaṃ siddhiṃ prāpnoti nānyathā
kuberādhāstasya devāḥ pratyadāḥ syurna saṃśayaḥ
cintāmaṇyādiratnāni navāpi nidhayastathā
vaśe tasya bhaviṣyanti siddhamantrasya yoginaḥ
bhūtapretapiśācādiprahapīḍānivāraṇam
prayataḥ prajapenmantraṃ rātrikāle viśeṣataḥ
dūrvābhirbilvapatraiśca sakuśaiśca kuśodayaiḥ
saharidrātitayairvaitaṇḍulaiśca samoktikaiḥ
kuṅkumairarcayeddevāṃ padmanedaṃ viśeṣataḥ
ketakīkundamandāraistulasīdamanādibhiḥ
kadamīnāmnāṃ sahasreṇa śrībījasahitena ca
śrīyantraṃ pūjayennityaṃ nityakarmavirodhataḥ
prajapettatryagāyatrīṃ puraścaraṇadocitam
sapāśāṅkuśamāyāṃ ca sahlākarṣaṇamudrayā
svāhāntaṃ ca namontaṃ ca śrīmantramapi yojayet
sapravālābjamālākṣaiḥ sragbandhaṃ niyato japet
dhūpayedgugguladhūpaiśca ghṛtadīpaiśca bhāsayet
drākṣāphalaṃ ca kharjūraṃ rambhātorekṣusaṃyutam
madhvājyadāḍimīcūtanārikelānsamarpayet
suvāsinīssamabhyarcya stutvā cānyesstotrapāṭhakaiḥ
hutvā'pāmārgasamidho ghṛtāhutipurassarāḥ
kaṭvamlalavaṇādīni tyaktvā niyatabhugbhavet
sārdhadvivatsare siddhiṃ prāpnuyājjātra saṃśayaḥ || iti
śrāṃhrīṃ krīṃ peṃśrīṃ hrīṃ śrāṃ hrīṃ krīṃ hrīṃ iti bījanavakaṃ pratinyāsaṃ yojayet | asya mantrasya kubera ṛṣiḥ maṇimālinī lakṣmīrdevatā manuṣyacchandaḥ | śrīṃ hlīṃ klīṃ bījāni || dhyānam—
rājarājeśvarīṃ lakṣmīṃ varadāṃ maṇimālinīm
devīṃ devapriyāṃ kīrtiṃ vande kāmyārthasiddhaye

4.8

iti saptamarcavṛtiḥ
aṣṭamī ṛk
oṃ || kṣutpipāsāmalāṃ jyeṣṭhāmalakṣmīṃ nāśayāmyaham
abhūtimasamṛddhiṃ ca sarvāṃ nirṇuda me gṛhāt

4.8-2

lakṣmīyāmale
prajapedvinā niryaṃ śrīsūktaṃ carcamaṣṭomam
pratyadcārasahasraṃ ca gāyatrīmapi tāvatīm
śrīgāyatrīdaśāṃśaṃ tu lakṣmīmantraṃ śatāṃśakam
aniṣṭaparihārārtho mantro'yaṃ parikīrtitaḥ
daurbhāgyaṃ śamayedeva durlipiṃ parimārjayet
vīrāsanasamāsīnaḥ agnihotrapurasthitaḥ
phalāśī prajapenmantraṃ bhaktyā kadrākṣamālayā
tilahomaṃ prakurvīta virajāmapi hāvayet
ghṛtena juhuyāllakṣmīṃ daurbhāgyaṃ tasya naśyati
saubhāgyaṃ jāyate tasya nātra kāryā vicāraṇā
hīṃ śrīṃ hrīṃ hīṃ iti bījapañcakena samantrāṅganyāsaḥ || dhyānamajñānapātakatamastatitīvaraśmiṃ daurbhāgyabhūdharavidāraṇavajramīḍe
yogātighoraphaṇimardanapakṣirājaṃ lakṣmīpadadvayamanarthaharaṃ sukhārthī
khaḍgaṃ savātacakrañca kamalaṃ varameva ca
karaiścaturbhirbibhrāṇāṃ dhyāyeccandrānanāṃ śriyam
ityaṣṭamargavivaraṇasaṅgrahaḥ

4.9

navamī ṛk
oṃ || gandhadvārāṃ durādharṣāṃ nityapuṣṭāṃ karīṣiṇīm
īśvarīṃ sarvabhūtānāṃ tāmihopahvaye śriyam

4.6

śrīrbhūrnīlā ramā durgā sītā satyā ca bhāminī
rukmiṇī tulasī rādhā sarvā lakṣmyaṃśasambhavāḥ
iti śrīrahasye

4.8-3

vaikhānasavidhāyām
ṛcamānuṣṭubhau gandhadvārāmiti japedvidyuḥ
ṣaṭṣaṣṭyuttaraśatānāṃ tu sahasrāṇāṃ ca saṃkhyayā
padmātmamālayā padmāsanasthastu pārthivam
bojaṃ vinyasya mantreṇa śrībījena ca tajjapet
kesarocandrakastūrīśrīkhaṇḍāghurmanoharaiḥ
gandhadravyaissamabhyarcya sthaṇḍile śriyamarcayet
govṛndānugatāṃ dhyātvā surabhiṃ sasyamālinīm
pṛthulāṃ prāṇināmīśāṃ durdharṣāṃ śriyamarcayet
kabiphalapradaḥ dhanadhānyapaśusamṛddhikaraḥ puṇyagandhapradaḥ maharavāpādakaḥ
prabhutvasādhakaśca mantro'yam

4.10

iti navamarcivaraṇaṣaḍprahaḥ
daśamī ṛk
oṃ || manasaḥ kāmamākūtiṃ vācaḥ satyamaśīmahi
paśūnāṃ rūpamannasya mayi śrīḥ śrayatāṃ yaśaḥ

4.10-2

arthatāṃ paśūnāṃ rūpaṃ gajāśvagomahiṣyādiprācuryamannasya rūpaṃ bhadrayabhojyādikaṃ
yaśaḥ kīrtiśca yasyāssakāśāt vayamaśīmahi labhemahi| tāddaśī śrīrlakṣmīḥ
mayi śrayatāṃ sannidhattām

4.10-3

mantrakalpārṇave
manasaḥ kāmamityādyāṃ śrīsūkte daśamīmṛcam
manovāṅniyato nityamaṣṭalakṣajapaṃ caret
vāksiddhirbhogasiddhiśca bhogyalābho bhaveddhruvam
oṃ maitraṃ śrīmiti nyāsaḥ || dhyānam—
tāṃ dhyāyetsatyasaṅkalpāṃ ladmīṃ dorodanapriyām
dhyātāṃ sarveṣu bhūteṣu taccajñānabalakriyām
iti daśamī ṛgvivṛtā

4.11

ekādaśī ṛk
oṃ || kardamena prajābhūtā mayi saṃbhava kardama
śriyaṃ vāsaya me kule mātaraṃ padmamālinīm

4.11-2

mantrakalpārṇave
kardamenetyādikāṃ tu śrīsūktaikādaśīmṛcam
gāvaṃ savatsāṃ saṃpūjya japedvakṣaralakṣakam
śrīṃvamiti nyāsaḥ || dhyānaṃ—
savatsā gauriva prītā kardamena tathendirā
kalyāṇī madugṛhe nityaṃ nivasetvajñamālinī
mantrasiddhau tu cirāvicchinnavaṃśaparamparā bhivṛddhirakhaṇḍitaiśvaryalābhaśca
bhavati | santānasaubhāgyapradoyaṃ mantraḥ | pañcāttamālayā goṣṭhe prajapet | bālebhyaḥ payo dadyādvālikābhyaśca pratyahaṃ suvāsinīmarcayetsaputrāmiti

4.12

ityekādaśī ṛgvivṛtā
dvādaśī ṛk
oṃ || āpaḥ sṛjantu snigdhāni ciklīta vasa me gṛhe
ni ca devīṃ mātaraṃ śriyaṃ vāsaya me kule (1)

4.12-2

tasmādupāsako devīṃ prārthayedrūpasvarūpiṇīm
bhogyadravyāṇi sarvāṇi mama snigdhāni mātṛkā
sṛjatu śrīrayaṃ devī bhogabhāvāya bhāminī
śrīdevyāstanayo jajñe ciklīto nāma manmathaḥ
abandhavikrato citte jātaḥ kāmo hi cittajaḥ
ayameva hi saṃsārahetuḥ sarvārthasādhakaḥ
jagatkāmahitaṃ sarvaṃ yena dvaitaphalodayaḥ
yaścākāmahato deho śrotriyo brahmaṇi sthitaḥ
brahma sampatsyate tasya kartavyaṃ na hi vidyate
lakṣmyāstrivargarūpāyā prāptiḥ kāmanibandhanā
tasmācciklītanāmānaṃ lakṣmīputraṃ hi durjayam
kāmadevaṃ samārādhya yatamānaḥ prāpnuyācchriyam
lakṣmīḥ prayatnasādhyā hi yatnaḥ kāmasamudbhavaḥ
tasya dharmāviruddhasya vibhūtitvaṃ haredyataḥ
ciklīta śrīśruta svāmiściraṃ nivasa madgṛhe
matkule suciraṃ tiṣṭha maccitte saṃnidhiṃ kuru
tvadāgamanamātreṇa tvanmātā tvāmanuvrajet
tvayi prītiparā sā hi tavacchando'nuvartinī
śrīdevīṃ tāṃ mama gṛhe ciraṃ vāsaya mātaram
namo'stu tubhyaṃ ciklīta śrīdevyai ca namo namaḥ
etattātparyakaṃ sūktaṃ prajāpeddhrādaśīmṛcam
candramā ṛṣiretasya devatā tvamṛteśvarī
ciklītamātāśrīricchando'nuṣṭubvaṃbījamucyate
catuḥṣaṣṭisahasrāṇi prajāpenmantrasiddhaye
nadyāssamudragāminyāstore bilvatarostaṭe
jalakumbhaṃ samabhyarcya yeṣṭiṃ cābhīṣṭakāṃ caret
yacca yajuṣaśākhāyāmuktamāruṇaketuke
tena tantreṇa sahitaṃ svaśākhoktavidhiṃ caret
prapādānaṃ prakurvīta dyātvānīyameva ca
suvāsinībhyo viprebhyastatpatyebhya eva ca
mṛtsādhyānato devī tuṣyati śrīrhipriyā
tasyāśca bhogyajātaṃ ca tadvicchāsamakālikam
hitaṃ mṛṣṭaṃ samṛddhaṃ ca śuddhaṃ yāvadpekṣitam
tatkuṭumbasya paryāsaṃ tadāśritajanasya ca
tadvāse tatkule ca mahālakṣmīḥ sthirā bhavet || iti

4.13

iti dvādaśī ṛk
trayodaśī ṛk
oṃ || ārdrāṃ puṣkariṇīṃ puṣṭiṃ piṅgalāṃ padmamālinīm
candrāṃ hiraṇmayīṃ lakṣmīṃ jātavedo ma āvaha

4.13-2

mālinīṃ hemapadmaracitasragviṇīṃ sūryamaiśvaryarūpāṃ hiraṇmayīṃ svarṇarūpāṃ me
madrthamāvaha āvāhanaṃ kuru

4.13-3

śrītattve
mamakāro madaśceti vartete pārśvayordvayoḥ
devate gajarūpieyau śrīdevīmabhiṣiñcataḥ
tayoḥ śuṇḍāgrayormātra āśāprītyāhvayābubhau
suvarṇakalaśau tābhyāṃ tṛptipūrṇamambarā'nvaham
hatpadmavāsinī devī cidrūpiṇyabhiṣicyate
dehe gṛhātmake viṣṭatsahānandena viṣṇunā
patāvān gajalakṣmāstu vibhūtervistaro dhruvaḥ
tāṃ smaredabhiṣekādyau puṣṭidāṃ puṣṭirūpiṇīm
kuṅkumābhāṃ svapnadhīgamyāṃ suvarṇāṃ svarṇamālinīm
sūryāmaiśvaryarūpāṃ ca sāvitrīṃ sūryarūpiṇīm
mātamasaṃjñāṃ ca cidrūpāṃ jñānadṛṣṭisvarūpiṇīm
cakṣuḥprakāśadāṃ caiva hiraṇyapracurāṃ tathā
svarṇātmanāvirbhūtāṃ ca jātavedo ma āvaha
ṛcametāṃ japetsthityaṃ paścavaktre divā dvijaḥ
padmākare taṭāke vā pratyahaṃ trisahasrakam
maṇḍalatrayaparyantaṃ vratakīrttāparāyaṇaḥ
suvāsinīśataṃ pūjyaṃ sācā'laṅkāraṃ sadakṣiṇam
siddhau gajāntaraiśvaryamārogyaṃ bhāgyameva ca
sarvārthasiddhimāpnute tu sūryasāyujyamāpnuyāt
maitryādivṛttibhiścādyau virājaḥkaruṇāṃ śriyam
dayādyau vetrahastāṃ ca vratadaṇḍasvarūpiṇīm
piṅgalābhāṃ prasannāsyāṃ padmamālādharāṃ tathā
candrasthāṃ candrarūpāṃ ca candrāṃ candradharāṃ tathā
hiraṇmayīṃ mahālakṣmīmṛcametāṃ japenniśi
ārabhya śuklapakṣasyāmāśveva daśarātriṣu
prāhaiko brahmavṛddhaścaiva japedvṛtaparāyaṇaḥ
dvātriṃśanmāsaparyantaṃ puraścaraṇamucyate
candrasūryamalāmāladya lakṣmīṃ śrīlalitāmambikām
siddho tu sārvabhaumatvaṃ vaśīkaraṇameva ca
pūrṇānandapraviṣṭāṃ ca kīrtibhogaṃ mahaddhanam
prāpyānte candrasāyujyaṃ prā pnotyeva na saṃśayaḥ || iti
iti trayodaśacaturdaśau ṛcau vyākhyāte

4.15

14
pañcadaśī ṛk
oṃ || tāṃ ma āvaha jātavedo lakṣmīmanapagāminīm
yasyāṃ hiraṇyaṃ prabhūtaṃ gāvo dāsyo'śvānvindeyaṃ puruṣānaham

4.16

mantrakalpārṇave
pañcadaśyā ṛcaḥ kubera ṛṣiḥ prastārapaṃktiśchandaḥ | hrīṃ śrīṃ hrīmiti bījāni | dvidhāvibhaktamantreṇa sabījatrayeṇa pañcena trivāramanulomavilomaparivartanataḥ ṣoḍhā nyāsaḥ || dhyānam—
dhyāyellakṣmīṃ prahasitamukhīṃ rājyasahāsanasthāṃ
mudrāśakti sakalavinutāṃ sarvasevyamānām
agno pūjyāmakhilajananīṃ hemavarṇāṃ hiraṇyāṃ
bhāgyopetāṃ bhuvanasukhadāṃ bhārgavīṃ bhūtidhātrīm
4 śrīsū0 bhā0
oṃ || yaḥ śuciḥ prayato bhūtvā juhuyādājyamanvaham
śriyaḥ pañcadaśarcañca śrīkāmaḥ satataṃ japet

4.16.p1.1

oṃ vāṅme manasīti śāntiḥ
atha bhagavantaṃ devā ūcuḥ-he bhagavantaḥ kathaya saubhāgyalakṣmīvidyām
tathetyabravīdbhagavānādinārāyaṇaḥ | sarve devā yūyaṃ avadhānamanaso bhūtvā śṛṇuta | turīyarūpāṃ turīyātītāṃ sarvotkaṭāṃ sarvamantrāsanagatapīṭhopapīṭhadevatāparivṛtāṃ caturbhujāṃ śriyaṃ hiraṇyavarṇāmiti pañcadaśarcamadhyarthyata || atha pañcadaśarcātmakasya śrīsūktasyānandakardamaciklītendirāvutā
ṛṣayaḥ śrīrisyādā ṛcaḥ | caturdaśānāmṛcāmānandādyṛṣayaḥ | hiraṇyavarṇā
dyasyānuṣṭupchandaḥ | kāṃso'smītyasya bṛhatīchandaḥ | tadnyayordvayostriṣṭupchandaḥ | anuṣṭuppunaraṣṭakasya | śeṣasya prastārapaṅktiḥ | agnirdevatā
hiraṇyavarṇamiti bījam | kāṃso'smīti śaktiḥ | hiraṇmayocandrārajatasrajāhiraṇyalajāhiraṇyāyeti praṇavādinamontaiścaturthyantairaṅganyāsāḥ
atha śrīsūktamantrairaṅganyāsāḥ-mastakalocanaśrutighrāṇavadanakaṇṭhabāhudvayahṛdayanābhiguhyapāyūrujānujaṅgheṣu śrīsūktaikaikarcaṃ kramaśo nyaset
amalakamalasaṃsthā tadvaḥpuṣkaravarṇā
karakamaladhṛteṣṭābhītiyugmāmbujā ca
maṇimukuṭavicitrālaṅkṛtākalpajālaiḥ
sakalabhuvanamātā santataṃ śrīḥ śriyai naḥ
tatpīṭhaṃ karṇikāyāṃ sakhādhaṃ śrībījam | vasvādityakalāpadmeṣu śrīsūktagatārdhārdhacā tadvahirarthaśuciriti mātṛkayā ca śriyaṃ yantrāṅgadaśakaṃ ca
vilikhya śrīmāvāhayet | aṅgaiḥ prathamāvṛttiḥ | padmādibhirdvitīyā | lokeśaistṛtīyā | tadgāyudhaisturīyāvṛttirbhavati | śrīsūktenāvāhanādi | ṣoḍaśamupacārairarcayet | ṣoḍaśopacārairjapaḥ
saubhāgyamaikākṣaryā bhṛgunicṛdbṛhatyaśrīśriyaḥ ṛṣyādayaḥ | śamīti bījaśaktiḥ | śrīmityādi ṣaḍaṅgam

4.16.p1.2

bhūyādbhūyo dvipadmābhayavaradakarā taptakārtasvarābhā
śubhrābhrābhebhayugmadvayakaradhṛtakumbhābhrirābhiṣicyamānā
ratnaughāvaddhamaulirvimalataradukūlārtabālepanāḍhyā
padmāsīnā padmanābhorasi kṛtavasatiḥ padmagā śrīḥ śriyai naḥ
tatpīṭhamaṣṭapatraṃ vṛttatrayaṃ dvādaśarāśiṣoḍaśaṃ caturasraṃ ramāpīṭhaṃ bhavati
karṇikāyāṃ sakhādhaṃ śrībījam | vibhūtirunnatiḥ kāntispuṣṭiḥ kīrtiḥ
sthitirnatirguṣṭiṣṭakkīṣṭi addhiriti praṇavādinamontaiścaturthyantairvaśaktiḥ
yaṃjet| mantraḥ prathamāvṛttiḥ| vāsudevādibhirdvitīyā| bālakyādibhistṛtīyā| indrādibhiścaturthī bhavati| dvādaśalakṣajapaḥ| śrīlakṣmīrdharadā viṣṇupatnī vasupradā hiraṇyarūpā svarṇarūpā| svarṇamālinī rajatasrajā svarṇaprabhā svarṇaprākārā padmavāsinī padmahastā padmapriyā muktāḷṅkārā candrā sūryā bilvapriyā īśvarī bhuktimuktivibhūtiḥ ṛddhiḥ samṛddhiḥ vṛṣṭiḥ puṣṭirdhanadā dhaneśvarī śraddhā bhoginī bhogadā sāvitrī dhātryādayaḥ praṇavādimontā śruturthantā mantrāḥ| ekākṣaravadaṅgādipīṭham| lakṣajapaḥ| daśāṃśaṃ tarpaṇam| śatāṃśaṃ havanam| sahasrāṃśadvijatṛptiḥ| niṣkāmānāmeva śrīvidyāsiddhiḥ na kadāpi sakāmānāmiti
atha hainaṃ devo ūcusturīyayā māyayā nirdiṣṭaṃ tattvaṃ brūhoti| tatheti sa hovāca—
yogena yogo jñātavyo yogo yogātpravardhate
yo'mattastu yogena sa yogī ramate ciram
samāpahya nidrāṃ sujīrṇāharabhojo śramatyājyavādhe vivikta pradeśe
sadā sota nistṛṣṇa eṣa prayatno'yavā prāṇarodho nijābhyāsamārgāt
vaktreṇa pūryaṃ vāyuṃ hutavahanilaye pānamākṛṣya dhūvā
svāṅguṣṭhāṅgulībhirvarakaratalayoḥ ṣaḍbhirevaṃ nirudhya

4.16.p1.3

śrotre netre ca nāsāpuṭayugalamadho'nena mārgeṇa samyak
paśyanti pratyayāṃsaṃ praṇavabahuvidhadhyānasaṃlīnacittāḥ
śravaṇamukhanayananāsānirodhanenaivaṃ kartavyaṃ śuddhasubuddhāsaraṇo sphuṭa
mamalaṃ śrūyate nādaḥ
vicitraghoṣasaṃyukto'nāhate śrūyate dhvaniḥ
divyadehaśca tejasvī divyagandhoparyarogavān
saṃpūrṇahṛdayaḥ śūnye tvārambhe yogavānbhavet
dvitīyāṃ vighaṭīkṛtya vāyurbhavati madhyagaḥ
dṛḍhāsano bhavedyogī padmādyāsanasaṃsthitaḥ
viṣṇugranthestato bhedātvaramānandasaṃbhavaḥ
atiśūnyo vimardaśca merośabdastato bhavet
tṛtīyāṃ yatnato bhitvā ninādo mardaladhvaniḥ
mahāmyaṃ tato yāti sarvaviddhisamāśrayam
cittānandaṃ tato bhitvā sarvānīragatānilaḥ
niṣpattau vaiṣṇavaḥ śabdaḥ kaṇanītikvaṇo bhavet
ekībhūtaṃ tadā cittaṃ sanakādimunīḍitam
ante 'nantaṃ samāropya khaṇḍe khaṇḍaṃ samarpayan
bhūmānaṃ prakṛtiṃ dhyātvā kṛtakṛtyo'mṛto bhavet
yogena yogaṃ saṃhatya bhāvaṃ bhāvena cāñjasā
nirvikalpaṃ paraṃ tattvaṃ sadā bhūtvā paraṃ bhavet
ahaṃbhāvaṃ parityajya jagadbhāvamanīdṛśam
nirvikalpasthito vidvān bhūyo nāpyanuśocati
salile saindhavaṃ yadvatsāmyaṃ bhavati yogataḥ
tathātmamanasoraikyaṃ samādhirabhidhīyate
yadā saṃkṣīyate prāṇo mānasaṃ ca pratīyate
tadā samarasatvaṃ yatsamādhirabhidhīyate
yassamatvaṃ tayoratra jīvātmaparamātmanoḥ
samastanaṣṭasaṃkalpassamādhirabhidhīyate
prabhāśūnyaṃ manaḥśūnyaṃ buddhiśūnyaṃ nirāmayam
sarvaśūnyaṃ nirābhāsaṃ samādhirabhidhīyate
svayamuccarite dehe dehī nityasamādhinā
niścalaṃ te vijānīyātsamādhirabhidhīyate
yatra yatra mano yāti tatra tatra paraṃ padam

4.16.p1.4

tatra tatra paraṃ brahma sarvatra samavasthitam|| iti
atha hainaṃ devā ūcurnavacakravivekamanumūhoti
tatheti sa hovāca| mūlādhāre brahmacakraṃ trirāvṛttibhagamaṇḍalākāraṃ tatra mūlakaṃ devaśaktiḥ| pāvakākāraṃ dhyāyettatraiva kāmarūpapīṭhaṃ sarvakāmaphalapradaṃ bhavati| ityādhāracakram
dvitīyaṃ svādhiṣṭhānacakraṃ ṣaḍdalaṃ tanmadhye paścimābhimukhaṃ liṅgaṃ pravālāṅkurasadṛśaṃ dhyāyettatraivoḍḍayānapīṭhaṃ jagadākarṣaṇasiddhidaṃ bhavati
tṛtīyaṃ nābhicakraṃ paścāvartaṃ sarvakuṭilākāraṃ tanmadhye kuṇḍalinīṃ bālārkakoṭiprabhāṃ tanumadhyāṃ dhyāyet| kāmārthaśaktisarvasiddhipradā bhavati
maṇipūrakacakraṃ hṛdayacakramanāhatadalādhomukham| tanmadhye jyotirmayaliṅgākāraṃ dhyāyet| saiva haṃsakalā sarvapriyā sarvalokavaśyakarī bhavati
kaṇṭhacakraṃ caturdalam| tatra vāme iḍā candranāḍī dakṣiṇe piṅgalā sūryanāḍī| tanmadhye suṣumṇāṃ śvetavarṇāṃ dhyāyet| ya evaṃ [...] vido bhavati
tālucakraṃ tatrāmṛtadhārāpravāhaḥ| ghaṇṭikāliṅgamūlacakrakarandhre rājadantāvalambanovivaraṃ daśamadvāraṃ tatra śūnyaṃ dhyāyeccittalayo bhavati
ṣaṣṭhaṃ bhūcakramaṅguṣṭhamātraṃ tatra jñānanetraṃ dīpaśikhākāraṃ dhyāyet| tadeva pālakadaṃ vāksiddhidaṃ bhavati
ājñācakramaṣṭamaṃ brahmarandhranirvāṇacakraṃ tatra sūcikāgṛhetaraṃ dhūmraśikhākāraṃ dhyāyet| tatra jālandharapīṭhaṃ mokṣapradaṃ bhavati| iti

4.16.p1.5

parabrahmacakraṃ navamamākāśacakram| tatra ṣoḍaśadalapadmamūrdhvamukhaṃ tanmadhyakarṇikā trikūṭākārā tanmadhye ūrdhvaṃ śaktikāṃ paśyan dhyāyet| tatraiva pūrṇagiripīṭhaṃ sarveṣṭasiddhisādhanaṃ bhavati || saubhāgyalakṣmyupaniṣadaṃ nityamadhīte so'gnipūto bhavati| sa vāyupūto bhavati| sakaladhanadhānyasatputrakalatrahayabhūgajapaśumahiṣīdāsīdāsayogyajñānavān bhavati| na sa punarāvartate na sa punarāvartata ityupaniṣat
oṃ vāṅme manasīti śāntiḥ || śrīrastu
iti śrīsaubhāgyalakṣmyupaniṣatsamāptā

atha puruṣasūktam

5.1

sahasraśīrṣā puruṣaḥ sahasrākṣaḥ sahasrapāt
sa bhūmiṃ sarvataspṛtvātyatiṣṭhaddaśāṅgulam

5.2

puruṣa evedaṃ sarvaṃ yadbhūtaṃ yacca bhāvyam
utāmṛtatvasyeśāno yadannenātirohati

5.3

etāvānasya mahimāto jyāyāṃśca pūruṣaḥ
pādo'sya viśvā bhūtāni tripādasyāmṛtaṃ divi

5.4

tripādūrdhva udaitpuruṣaḥ pādo'syehābhavatpunaḥ
tato viṣvaṅvyakrāmatsāśanānaśane abhi

5.5

tato virāḍjāyata virājo adhi pūruṣaḥ
sa jāto atyaricyata paścādbhūmimatho puraḥ

5.6

yatpuruṣeṇa haviṣā devā yajñamatanvata
vasanto'syāsīdājyaṃ grīṣma idhmaḥ śaraddhaviḥ

5.7

saptāsyāsan paridhayastriḥ sapta samidhaḥ kṛtāḥ
devā yadyajñaṃ tanvānā abadhnanpuruṣaṃ paśum

5.8

taṃ yajñaṃ barhiṣi praukṣanpuruṣaṃ jātamagrataḥ
tena devā ayajanta sādhyā ṛṣayaśca ye

5.9

tasmādyajñātsarvahutaḥ saṃbhṛtaṃ pṛṣadājyam
paśūṃstāścakre vāyavyānvanāraṇyāngrāmyāśca ye

5.10

tasmādyajñātsarvahutaḥ ṛcaḥ sāmāni jajñire
chandāṃsi jajñire tasmādyajustasmādajāyata

5.11

tasmādaśvā ajāyanta ye ke cobhayādataḥ
gāvo ha jajñire tasmāttasmājjātā ajāvayaḥ

5.21

yatpuruṣaṃ vyadadhuḥ katidhā vyakalpayan
mukhamasya kimāsītkau bāhū kā ūrū pādā ucyete

5.23

brāhmaṇo'sya mukhamāsīdbāhū rājanyaḥ kṛtaḥ
ūrū tadasya yadvaiśyaḥ padbhyāṃ śūdro ajāyata

5.24

candramā manaso jātaścakṣoḥ sūryo ajāyata
mukhādindraścāgniśca prāṇādvāyurajāyata

5.25

nābhyā āsīdantarikṣaṃ śīrṣṇo dyauḥ samavartata
padbhyāṃ bhūmirdiśaḥ śrotrāttathā lokām̐ akalpayan

6.1

vedāhametaṃ puruṣaṃ mahāntam
ādityavarṇaṃ tamasastu pāre
sarvāṇi rūpāṇi vicitya dhīraḥ
nāmāni kṛtvā'bhivadanyadāste

6.2

dhātā purastādyamudājahāra
śakraḥ pravidvānpradiśaścatasraḥ
tamevaṃ vidvānamṛta iha bhavati
nānyaḥ panthā ayanāya vidyate

6.16

yajñena yajñamayajanta devāstāni dharmāṇi prathamānyāsan
te ha nākaṃ mahimānaḥ sacanta
yatra pūrve sādhyāḥ santi devāḥ

6.17

iti puruṣasūktaṃ samāptam
athottaranārāyaṇam
adbhyaḥ sambhūtaḥ pṛthivyai rasācca
viśvakarmaṇaḥ samavartatāgre
tasya tvaṣṭā vidadhadrūpameti
tanmartyasya devatvamājānamagre

6.18

vedāhametaṃ puruṣaṃ mahāntamādityavarṇaṃ tamasaḥ parastāt
tameva viditvātimṛtyumeti
nānyaḥ panthā vidyate'yanāya

6.19

prajāpatiścarati garbhe antarjāyamāno bahudhā vijāyate
tasya yoniṃ paripaśyanti dhīrāstasminha tasthurbhuvanāni viśvā

6.20

yo devebhyo ātapati yo devānāṃ purohitaḥ
pūrvo yo devebhyo jāto namo rucāya brāhmaye

6.21

rucaṃ brāhmaṃ janayanto devā agre tadabruvan
yastvaivaṃ brāhmaṇo vidyāttasya devā asanvaśe

6.22

śrīśca te lakṣmīśca patnyāvahorātre
pārśve nakṣatrāṇi rūpamaśvinau vyāttam
iṣṇānniṣāṇāmumma'iṣāṇa
sarvalokamma'iṣāṇa

7.1

ityuttaranārāyaṇam
oṃ tatsadbrahmaṇe namaḥ
atha bhāṣyacatuṣṭayopetaṃ
puruṣasūktam
tatra prathamā ṛk —
hariḥ oṃ | sahasraśīrṣā puruṣaḥ sahasrākṣaḥ sahasrapāt
sa bhūmiṃ viśvato vṛtvātyatiṣṭhaddaśāṅgulam

7.1-2

sahasraśīrṣā | puruṣaḥ | sahasrākṣaḥ | sahasrapāt | saḥ
bhūmim | viśvataḥ | vṛtvā | ati | atiṣṭhat | daśa aṅgulam

7.2

tatra ṛkśākhīyam—
atha dvitīyā—
puruṣa evedaṃ sarvaṃ yadbhūtaṃ yacca bhavyam
utāmṛtatvasyeśāno yadannenātirohati

7.2-2

puruṣaḥ| eva| idam| sarvam| yat| bhūtam| yat| ca| bhavyam| uta| amṛtatvasya| īśānaḥ| yat| annena| atirohati

7.3

atha tṛtīyā—
etāvānasya mahimāto jyāyāṃśca pūruṣaḥ
pādo'sya viśvā bhūtāni tripādasyāmṛtaṃ divi

7.3-2

etāvān | asya | mahimā | ataḥ | jyāyān | ca
pūruṣaḥ | pādaḥ | asya | viśvā | bhūtāni | tripāv | asya
amṛtam | divi

7.4

tripādūrdhva udaitpuruṣaḥ pādo'syehābhavatpunaḥ
tato viṣvaṅvyakrāmatsāśanānaśane abhi

7.4-2

tripāt | ūrdhvaḥ | ut | ait | puruṣaḥ | pādaḥ | asya | iha | abhavat | punariti | tataḥ | viṣvaṅ | vi | akrāmat
sāśanānaśane iti abhi

7.5

atha pañcamītasmādvirāḷajāyata virājo adhi pūruṣaḥ
sa jāto atyaricyata paścādbhūmimatho puraḥ

7.5-2

tasmāt| virāṭ| ajāyata| virājaḥ| adhi| pūruṣaḥ| saḥ| jātaḥ| ati| aricyata| paścāt| bhūmim| atho iti| puraḥ

7.6

atha ṣaṣṭhī |(1)
yatpuruṣeṇa haviṣā devā yajñamatanvata
vasanto asyāsīdājyaṃ grīṣma idhmaḥ śaraddhaviḥ

7.6-2

yat| puruṣeṇa| haviṣā| devāḥ| yajñam| atanvata
vasantaḥ| asya| āsīt| ājyam| grīṣmaḥ| idhmaḥ| śarat
haviḥ

7.7

(1) atha saptamī
sa̱ptāsyā̍'āsanpari̱dhaya̱striḥ sa̱pta sa̱midha̍: kṛ̱tāḥ
de̱vā yadya̱jñaṃ ta̍nvā̱nā aba̍dhnanpuru̍ṣaṃ pa̱śum

7.7-2

sa̱pta | a̱sya̱ | ā̱sa̱n | pa̱ri̱dhaya̍: | triḥ | sa̱pta | sam'idha̍:
kṛ̱tāḥ | de̱vāḥ | yat | ya̱jñam | ta̱nvā̱nāḥ | aba̍dhnan | puru̍ṣam
pa̱śum

7.9

tasmādyajñātsarvahutaḥ saṃbhṛtaṃ pṛṣadājyam
paśūm̐stām̐ścakre vāyavyānāraṇyā(1)ngrāmyāśca ye

7.9-2

tasmāt | yajñāt | sarvahutaḥ | saṃbhṛtam | pṛṣat
ājyam | paśūn | tān | cakre | vāyavyān | āraṇyān
grāmyāḥ | ca | ye

7.10

tasmādyajñātsarvahuta ṛcaḥ sāmāni jajñire
chandāṃsi jajñire tasmādyajustasmādajāyata

7.10-2

tasmā̍t | ya̱jñāt | sa̱rva̱'huta̍ḥ | ṛca̍ḥ | sāmā̍ni
ja̱jñi̱re̱ | chandā̍ṃsi | ja̱jñi̱re̱ | tasmā̍t | yaju̍ḥ | tasmā̍t
a̱jā̱ya̱ta̱

7.11

taḥ havanīyasambhārā jajñire | ṛca ṛgvedamantrāḥ sāmāni sāmavedamantrāśca jajñire | tasmācchandāṃsi gāyatryādīni—
chandaḥ pādau śabdaśāstraṃ ca vaktraṃ kalpaḥ pāṇau jyotiṣaṃ cakṣuṣī ca
śikṣā ghrāṇaṃ śrotramuktaṃ niruktaṃ vedasyāṅgānyāhuretāni ṣaḍve
iti bahuvacanena ṣaṇṇāmapi grahaṇam, eṣāmupakārakatvāṅgatvam
atha ekādaśī
tasmādaśvā ajāyanta ye ke cobhayādataḥ
gāvo ha jajñire tasmāttasmājjātā ajāvayaḥ

7.11-2

tasmāt | aśvāḥ | ajāyanta | ye | ke | ca | ubhayādataḥ | gāvaḥ | ha | jajñire | tasmāt | tasmāt | jātāḥ | ajāvayaḥ

7.12

atha dvādaśī
yatpuruṣaṃ vyadadhuḥ katidhā vyakalpayan
mukhaṃ kimasya(1) kau bāhū kā ūrū pādā ucyete

7.13

brāhmaṇo'sya mukhamāsīd bāhū rājanyaḥ kṛtaḥ
ūrū tadasya yadvaiśyaḥ padbhyāṃ śūdro ajāyata

7.13-2

brāhmaṇaḥ asya | mukham | āsīt | bāhū iti | rājanyaḥ | kṛtaḥ | ūrū iti | tat | asya | yat | vaiśyaḥ | padbhyāṃ | śūdraḥ | ajāyata

7.14

candramā manaso jātaścakṣoḥ sūryo ajāyata
mukhādindraścāgniśca prāṇādvāyurajāyata(1)

7.15

nābhyā āsīdantarikṣaṃ śīrṣṇo dyauḥ samavartata
padbhyāṃ bhūmirdiśaḥ śrotrāttathā lokām̐ akalpayan

7.15-2

nābhyāḥ āsīt | antarikṣam | śīrṣṇaḥ | dyauḥ | sam
avartata | padbhyām | bhūmiḥ | diśaḥ | śrotrāt | tathā
lokān | akalpayan

8.2

dhātā purastādayamudājahāra
śakraḥ pravidvānpradiśaścatasraḥ
tamevaṃ vidvānamṛta iha bhavati
nānyaḥ panthā ayanāya vidyate

8.16

atha ṣoḍaśī
yajñena yajñamayajanta devāstāni
dharmāṇi prathamānyāsan
te ha nākaṃ mahimānaḥ sacanta
yatra pūrve sādhyāḥ santi devāḥ

8.17

saha yajñāḥ prajāḥ sṛṣṭvā purovāca prajāpatiḥ
anena prasaviṣyadhvameṣa vo'stviṣṭakāmadhuk
devānbhāvayatānena te devā bhāvayantu vaḥ
parasparaṃ bhāvayantaḥ śreyaḥ paramavāpsyatha
nāyaṃ loko'styayajñasya kuto'nyaḥ kurusattama
karmaṇaiva hi saṃsiddhimāsthitā janakādayaḥ
yajñārthātkarmaṇo'nyatra loko'yaṃ karmabandhanaḥ
athottaranārāyaṇam
adbhyaḥ sambhṛtaṃ pṛthivyai rasācca
viśvakarmaṇaḥ samavartatāgre
tasya tvaṣṭā vidadhadrūpameti
tanmartyasya devatva(1)mājānamagre

8.18

vedāhametampuruṣamahāntaṃādityavarṇaṃ tamasaḥ parastāt
tameva viditvātimṛtyumeti
nānyaḥ panthā vidyate'yanāya

8.19

prajāpatiścarati garbhe antarajāyamāno bahudhā vijāyate
(1)tasya yoniṃ paripaśyanti dhīrāstasminhatasthurbhuvanāni viśvā

8.20

yo devebhya ātapati yo devānāmapurohitaḥ
pūrvo yo devebhyo jāto namo rucāya brāhmaye

8.21

rucaṃ brāhmaṃ janayanto devā agre tadabruvan
yastvaivaṃ brāhmaṇo vidyāttasya devā asanvaśe

8.3

mādhe māsyasite pakṣe caturthyāṃ sūryavāsare
vedendunandapṛthvayaṅge vatsare pūrṇatāmagāt

8.22

śrīśca te lakṣmīśca patnyāvahorātre
pārśve nakṣatrāṇi rūpamaśvinau vyāttam
iṣṇanniṣāṇāmummaṃ iṣāṇa
sarvalokammaṃ iṣāṇa

9.1

ityuttaranārāyaṇam
ato devā avantu no yato viṣṇurvicakrame
pṛthivyāḥ sapta dhāmabhiḥ

9.2

idaṃ viṣṇurvicakrame tredhā ni dadhe padam
samūḍhamasya pāṃsure

9.3

trīṇi padā vi cakrame viṣṇurgopā adābhyaḥ
ato dharmāṇi dhārayan

9.1-2

viṣṇoḥ karmāṇi paśyata yato vratāni paspaśe
indrasya yujyaḥ sakhā

9.2-2

idaṃ viṣṇurvicakrame tredhā ni dadhe padam
samūḍhamasya pāṃsure

9.5

tadviṣṇoḥ paramaṃ padaṃ sadā paśyanti sūrayaḥ
divīva cakṣurātatatam

9.6

tadviprāso vipanyavo jāgṛvāṃsaḥ samindhate
viṣṇoryatparamaṃ padam

10.1

...dhātarāto mānāśīta ... netsvara:

10.2

...udbhugiti bhiso luk | dhāmabhiḥ—
idaṃ viṣṇurvicakrame tredhā ni dadhe padam
samūḍhamasya pāṃsure

Commentaries (1)

See also: more in Liturgical selections