Shiva Purana 9: 9
Śivapurāṇa (complete text) 9
- Language
- Sanskrit
Contents
- 9.0 — 17 parts
- 9.1 Vidyāvatārakathanam — 57 parts
- 9.1-2 — 1 part
- 9.2 Muniprastāvavarṇanam — 31 parts
- 9.2-2 — 1 part
- 9.2-3 — 7 parts
- 9.3 Naimiṣopākhyānam — 57 parts
- 9.3-2 — 1 part
- 9.4 Vāyusamāgamaḥ — 25 parts
- 9.5 — 1 part
- 9.5-2 — 46 parts
- 9.5-3 Śivatattvajñānavarṇanam — 18 parts
- 9.5-4 — 1 part
- 9.5-5 — 12 parts
- 9.5-6 — 14 parts
- 9.6 Śivatattvavarṇanam — 51 parts
- 9.6-2 — 1 part
- 9.7 Kālamahimavarṇanam — 26 parts
- 9.7-2 — 1 part
- 9.8 — 32 parts
- 9.8-2 — 1 part
- 9.9 Sṛṣṭipālanapralayakartṛtvavarṇanam — 24 parts
- 9.9-2 — 1 part
- 9.10 Brahmāṃḍasthitivarṇanam — 48 parts
- 9.10-2 — 1 part
- 9.11 Sṛṣṭyādivarṇanam — 36 parts
- 9.11-2 — 1 part
- 9.11-3 — 56 parts
- 9.12 Sṛṣṭivarṇanam — 21 parts
- 9.12-2 — 1 part
- 9.13 Brahmaviṣṇusṛṣṭikathanam — 47 parts
- 9.13-2 — 1 part
- 9.14 Rudrāvirbhāvavarṇanam — 21 parts
- 9.15 — 1 part
- 9.15-2 Pū-śivaśivāstutivarṇanam — 35 parts
- 9.15-3 — 1 part
- 9.16 Devīśaktyudbhavaḥ — 28 parts
- 9.16-2 — 1 part
- 9.16-3 — 8 parts
- 9.17 Sṛṣṭikathanam — 58 parts
- 9.17-2 — 1 part
- 9.18 — 62 parts
- 9.18-2 — 1 part
- 9.19 Vīrabhadrotpattivarṇanam — 67 parts
- 9.19-2 — 1 part
- 9.20 Yajñavidhvaṃsanaḥ — 43 parts
- 9.20-2 — 1 part
- 9.21 Devadaṃḍavarṇanam — 41 parts
- 9.21-2 — 1 part
- 9.22 Dakṣayajñavidhvaṃsavarṇanam — 72 parts
- 9.22-2 — 1 part
- 9.22-3 — 41 parts
- 9.23 Giriśānunayaḥ — 16 parts
- 9.23-2 — 1 part
- 9.24 Śivamandaragirinivāsakrīḍoktavarṇanam — 58 parts
- 9.25 — 1 part
- 9.25-2 Devīgauratvabhavanam — 48 parts
- 9.25-3 — 1 part
- 9.25-4 — 4 parts
- 9.25-5 — 2 parts
- 9.26 Vyāghragativarṇanam — 25 parts
- 9.26-2 — 1 part
- 9.27 — 37 parts
- 9.27-2 — 1 part
- 9.28 — 20 parts
- 9.28-2 — 1 part
- 9.29 Vāgarthakatattvavarṇanam — 37 parts
- 9.29-2 — 1 part
- 9.30 Śivatattvapraśnaḥ — 53 parts
- 9.30-2 — 1 part
- 9.31 Jñānopadeśaḥ — 100 parts
- 9.31-2 — 1 part
- 9.32 Śreṣṭhānuṣṭhānavarṇanam — 56 parts
- 9.32-2 — 1 part
- 9.33 Paśupativratavidhānavarṇanam — 98 parts
- 9.33-2 — 1 part
- 9.34 Upamanyutapovarṇanam — 59 parts
- 9.34-2 — 1 part
- 9.34-3 — 16 parts
- 9.35 Upamanyucaritavarṇanam — 50 parts
9
9.0.p1
śrīśivamahāpurāṇam
9.0.p2
atha śrīśivamahāpurāṇe saptamī vāyavīyasaṃhitā prārabhyate
9.0.p3
śrīgaṇeśāya namaḥ
9.0.p4
śrīgaurīśaṃkarābhyāṃ namaḥ
9.0.1
atha saptamī vāyavīyasaṃhitā prārabhyate
adhyāya
9.0.1-2
vyāsa uvāca
namaśśivāya somāya sagaṇāya sasūnave
pradhānapuruṣeśāya sargasthityaṃtahetave
9.0.2
śaktirapratimā yasya hyaiśvaryyaṃ cāpi sarvagam
svāmitvaṃ ca vibhutvaṃ ca svabhāvaṃ saṃpracakṣate
9.0.3
tamajaṃ viśvakarmāṇaṃ śāśvataṃ śivamavyayam
mahādevaṃ mahātmānaṃ vrajāmi śaraṇaṃ śivam
9.0.4
dharmakṣetre mahātīrthe gaṃgākāliṃdisaṃgame
prayāge naimiṣāraṇye brahmalokasya vartmani
9.0.5
munayaśśaṃsitātmānaḥ satyavrataparāyaṇāḥ
mahaujaso mahābhāgā mahāsatraṃ vitenire
9.0.6
tatra satraṃ samākarṇya teṣāmakliṣṭakarmaṇām
sākṣātsatyavatīsūnorvedavyāsasya dhīmataḥ
9.0.7
śiṣyo mahātmā medhāvī triṣu lokeṣu viśrutaḥ
paṃcāvayavayuktasya vākyasya guṇadoṣavit
9.0.8
uttarottaravaktā ca bruvato'pi bṛhaspateḥ
madhuraḥ śravaṇānāṃ ca manojñapadaparvaṇām
9.0.9
kathānāṃ nipuṇo vaktā kālavinnayavitkaviḥ
ājagāma sa taṃ deśaṃ sūtaḥ paurāṇikottamaḥ
9.0.10
taṃ dṛṣṭvā sūtamāyāṃtaṃ munayo hṛṣṭamānasāḥ
tasmai sāma ca pūjāṃ ca yathāvatpratyapādayan
9.0.11
pratigṛhya satāṃ pūjāṃ munibhiḥ pratipāditām
uddiṣṭamānasaṃ bheje niyukto yuktamātmanaḥ
9.0.12
tatastatsaṃgamādeva munīnāṃ bhāvitātmanām
sotkaṃṭhamabhavaccitaṃ śrotuṃ paurāṇikīṃ kathām
Vidyāvatārakathanam
9.1.1
tadā tamanukūlābhirvāgbhiḥ pūjya
9.1.13
maharṣayaḥ
atīvābhimukhaṃ kṛtvā vacanaṃ cedamabruvan
9.1.14
ṛṣaya ūcuḥ
romaharṣaṇa sarvajña bhavānno bhāgyagauravāt
saṃprāptodya mahābhāga śaivarāja mahāmate
9.1.15
purāṇavidyāmakhilāṃ vyāsātpratyakṣamīyivān
tasmādāścaryabhūtānāṃ kathānāṃ tvaṃ hi bhājanam
9.1.16
ratnānāmurusārāṇāṃ ratnākara ivārṇavaḥ
yacca bhūtaṃ yacca bhavyaṃ yaccānyadvastu vartate
9.1.17
na tavāviditaṃ kiñcittriṣu lokeṣu vidyate
tvamadṛṣṭavaśādasmaddarśanārthamihāgataḥ
akurvankimapi śreyo na vṛthā gantumarhasi
9.1.18
tasmācchrāvyataraṃ puṇyaṃ satkathājñānasaṃhitam
vedāṃtasārasarvasvaṃ purāṇaṃ śrāvayāśu naḥ
9.1.19
evamabhyarthitassūto munibhirvedavādibhiḥ
ślakṣṇāṃ ca nyāyasaṃyuktāṃ pratyuvāca śubhāṃ giram
9.1.20
sūta uvāca
pūjito'nugṛhītaśca bhavadbhiriti coditaḥ
kasmātsamyaṇna vibrūyāṃ purāṇamṛṣipūjitam
9.1.21
abhivaṃdya mahādevaṃ devīṃ skaṃdaṃ vināyakam
naṃdinaṃ ca tathā vyāsaṃ sākṣātsatyavatīsutam
9.1.22
vakṣyāmi paramaṃ puṇyaṃ purāṇaṃ vedasaṃmitam
śivajñānārṇavaṃ sākṣādbhaktimuktiphalapradam
9.1.23
śabdārthanyāyasaṃyuktai rāgamārthairvibhūṣitam
śvetakalpaprasaṃgena vāyunā kathitaṃ purā
9.1.24
vidyāsthānāni sarvāṇi purāṇānukramaṃ tathā
tatpurāṇasya cotpattiṃ bruvato me nibodhata
9.1.25
aṃgāni vedāścatvāro mīmāṃsānyāyavistaraḥ
purāṇaṃ dharmaśāstraṃ ca vidyāścetāścaturdaśa
9.1.26
āyurvedo dhanurvedo gāṃdharvaścetyanukramāt
arthaśāstraṃ paraṃ tasmādvidyā hyaṣṭādaśa smṛtāḥ
9.1.27
aṣṭādaśānāṃ vidyānāmetāsāṃ bhinnavartmanām
ādikarttā kavissākṣācchūlapāṇiriti śrutiḥ
9.1.28
sa hi sarvajagannāthaḥ sisṛkṣurakhilaṃ jagat
brahmāṇaṃ vidadhe sākṣātputramagre sanātanam
9.1.29
tasmai prathamaputrāya brahmaṇe viśvayonaye
vidyāścemā dadau pūrvaṃ viśvasṛṣṭyarthamīśvaraḥ
9.1.30
pālanāya hariṃ devaṃ rakṣāśaktiṃ dadau tataḥ
madhyamaṃ tanayaṃ viṣṇuṃ pātāraṃ brahmaṇo'pi hi
9.1.31
labdhavidyena vidhinā prajāsṛṣṭiṃ vitanvatā
prathamaṃ sarvaśāstrāṇāṃ purāṇaṃ brahmaṇā smṛtam
9.1.32
anaṃtaraṃ tu vaktrebhyo vedāstasya vinirgatāḥ
pravṛttissarvaśāstrāṇāṃ tanmukhādabhavattataḥ
9.1.33
yadāsya vistaraṃ śaktā nādhigaṃtuṃ prajā bhuvi
tadā vidyāsamāsārthaṃ viśveśvaraniyogataḥ
9.1.34
dvāparāṃteṣu viśvātmā viṣṇurviśvaṃbharaḥ prabhuḥ
vyāsanāmnā caratyasminnavatīrya mahītale
9.1.35
evaṃ vyastāśca vedāśca dvāparedvāpare dvijāḥ
nirmitāni purāṇāni anyāni ca tataḥ param
9.1.36
sa punardvāpare cāsminkṛṣṇadvaipāyanākhyayā
araṇyāmiva havyāśī satyavatyāmajāyata
9.1.37
saṃkṣipya sa punarvedāṃścaturddhā kṛtavānmuniḥ
vyastavedatayā loke vedavyāsa iti śrutaḥ
9.1.38
purāṇānāñca saṃkṣiptaṃ caturlakṣapramāṇataḥ
adyāpi devaloke tacchatakoṭipravistaram
9.1.39
yo vidyāccaturo vedān sāṃgopaṇiṣadāndvijaḥ
na cetpurāṇaṃ saṃvidyānnaiva sa syādvicakṣaṇaḥ
9.1.40
itihāsapurāṇābhyāṃ vedaṃ samupabṛṃhayet
bibhetyalpaśrutādvedo māmayaṃ pratariṣyati
9.1.41
sargaśca pratisargaśca vaṃśo manvaṃtarāṇi ca
vaṃśānucaritaṃ caiva purāṇaṃ paṃcalakṣaṇam
9.1.42
daśadhā cāṣṭadhā caitatpurāṇamupadiśyate
bṛhatsūkṣmaprabhedena munibhistattvavittamaiḥ
9.1.43
brāhmaṃ pādmaṃ vaiṣṇavaṃ ca śaivaṃ bhāgavataṃ tathā
bhaviṣyaṃ nāradīyaṃ ca mārkaṃḍeyamataḥ param
9.1.44
āgneyaṃ brahmavaivartaṃ laiṃgaṃ vārāhameva ca
skāndaṃ ca vāmanaṃ caiva kaurmyaṃ mātsyaṃ ca gāruḍam
9.1.45
brahmāṃḍaṃ ceti puṇyo'yaṃ purāṇānāmanukramaḥ
tatra śaivaṃ turīyaṃ yacchārvaṃ sarvārthasādhakam
9.1.46
graṃtho lakṣapramāṇaṃ tadvyastaṃ dvādaśasaṃhitam
nirmitaṃ tacchivenaiva tatra dharmaḥ pratiṣṭhitaḥ
9.1.47
taduktenaiva dharmeṇa śaivāstraivarṇikā narāḥ
tasmādvimukutimanvicchañcchivameva samāśrayet
9.1.48
tamāśrityaiva devānāmapi muktirna cānyathā
9.1.49
yadidaṃ śaivamākhyātaṃ purāṇaṃ vedasaṃmitam
tasya bhedānsamāsena bruvato me nibodhata
9.1.50
vidyeśvaraṃ tathā raudraṃ vaināyakamanuttamam
aumaṃ mātṛpurāṇaṃ ca rudraikādaśakaṃ tathā
9.1.51
kailāsaṃ śatarudraṃ ca śatarudrākhyameva ca
sahasrakoṭirudrākhyaṃ vāyavīyaṃ tataḥparam
9.1.52
dharmasaṃjñaṃ purāṇaṃ cetyevaṃ dvādaśa saṃhitāḥ
vidyeśaṃ daśasāhasramuditaṃ graṃthasaṃkhyayā
9.1.53
raudraṃ vaināyakaṃ caumaṃ mātṛkākhyaṃ tataḥ param
pratyekamaṣṭasāhasraṃ trayodaśasahasrakam
9.1.54
raudrakādaśakākhyaṃ yatkailāsaṃ ṣaṭsahasrakam
śatarudraṃ trisāhasraṃ koṭirudraṃ tataḥ param
9.1.55
sahasrairnavabhiryuktaṃ sarvārthajñānasaṃyutam
sahasrakoṭirudrākhyamekādaśasahasrakam
9.1.56
catussahasrasaṃkhyeyaṃ vāyavīyamanuttamam
dharmasaṃjñaṃ purāṇaṃ yattaddvādaśasahasrakam
9.1.57
tadevaṃ lakṣamuddiṣṭaṃ śaivaṃ śākhāvibhedataḥ
purāṇaṃ vedasāraṃ tadbhuktimuktiphalapradam
9.1.58
vyāsena tattu saṃkṣiptaṃ caturviṃśatsahasrakam
śaivantatra purāṇaṃ vai caturthaṃ saptasaṃhitam
9.1.59
vidyeśvarākhyā tatrādyā dvitīyā rudrasaṃhitā
tṛtīyā śatarudrākhyā koṭirudrā caturthikā
9.1.60
paṃcamī kathitā comā ṣaṣṭhī kailāsasaṃhitā
saptamī vāyavīyākhyā saptaivaṃ saṃhitā iha
9.1.61
vidyeśvaraṃ dvisāhasraṃ raudraṃ paṃcaśatāyutam
triṃśattathā dvisāhasraṃ sārddhaikaśatamīritam
9.1.62
śatarudrantathā koṭirudraṃ vyomayugādhikam
dvisāhasraṃ ca dviśataṃ tathomaṃ bhūsahasrakam
9.1.63
catvāriṃśatsāṣṭaśataṃ kailāsaṃ bhūsahasrakam
catvāriṃśacca dviśataṃ vāyavīyamataḥ param
9.1.64
catussāhasrasaṃkhyākamevaṃ saṃkhyāvibhedataḥ
śrutamparamapuṇyantu purāṇaṃ śivasaṃjñakam
9.1.65
catuḥsāhasrakaṃ yattu vāyavīyamudīritam
tadidaṃ varttayiṣyāmi bhāgadvayasamanvitam
9.1.66
nāvedaviduṣe vācyamidaṃ śāstramanuttamam
na caivāśraddhadhānāya nāpurāṇavide tathā
9.1.67
parīkṣitāya śiṣyāya dhārmikāyānasūyave
pradeyaṃ śivabhaktāya śivadharmānusāriṇe
9.1.68
purāṇasaṃhitā yasya prasādānmayi varttate
namo bhagavate tasmai vyāsāyāmitatejase
9.1.68.p1
iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāṃ pūrvakhaṇḍe vidyāvatārakathanaṃ nāmaprathamo'dhyāyaḥ
9.1-2.2
adhyāya
Muniprastāvavarṇanam
9.2.1
sūta uvāca
purā kālena mahatā kalpetīte punaḥpunaḥ
asminnupasthite kalpe pravṛtte sṛṣṭhikarmaṇi
9.2.2
pratiṣṭhitāyāṃ vārtāyāṃ prabuddhāsu prajāsu ca
munīnāṃ ṣaṭkulīyānāṃ bruvatāmitaretaram
9.2.3
idaṃ paramidaṃ neti vivādassumahānabhūt
parasya durnirūpatvānna jātastatra niścayaḥ
9.2.4
te'bhijagmurvidhātāraṃ draṣṭuṃ brahmāṇamavyayam
yatrāste bhagavān brahmā stūyamānassurāsuraiḥ
9.2.5
meruśṛṃge śubhe ramye devadānavasaṃkule
siddhacāraṇasaṃvāde yakṣagaṃdharvasevite
9.2.6
vihaṃgasaṃghasaṃghuṣṭe maṇividrumabhūṣite
nikuṃjakaṃdaradarīgṛhānirjharaśobhite
9.2.7
tatra brahmavanaṃ nāma nānāmṛgasamākulam
daśayojanavistīrṇaṃ śatayojanamāyatam
9.2.8
surasāmalapānīyapūrṇaramyasarovaram
mattabhramarasaṃchannaramyapuṣpitapādapam
9.2.9
taruṇādityasaṃkāśaṃ tatra cāru mahatpuram
durddharṣabaladṛptānāṃ daityadānavarakṣasām
9.2.10
taptajāṃbūnadamayaṃ prāṃśuprākāratoraṇam
nirvyūhavalabhīkūṭapratolīśatamaṃḍitam
9.2.11
mahārhamaṇicitrābhirlelihānamivāṃbaram
mahābhavanakoṭībhiranekābhiralaṃkṛtam
9.2.12
tasminnivasati brahmā sabhyaiḥ sārddhaṃ prajāpatiḥ
tatra gatvā mahātmānaṃ sākṣāllokapitāmaham
9.2.13
daddaśurmunayo devā devarṣigaṇasevitam
śuddhacāmīkaraprakhyaṃ sarvābharaṇabhūṣitam
9.2.14
prasannavadanaṃ saumyaṃ padmapatrāyatekṣaṇam
divyakāṃtisamāyuktaṃ divyagaṃdhānulepanam
9.2.15
divyaśuklāṃbaradharaṃ divyamālāvibhūṣitam
surāsurendrayogīṃdravaṃdyamānapadāṃbujam
9.2.16
sarvalakṣaṇayuktāṃgyā labdhacāmarahastayā
bhrājamānaṃ sarasvatyā prabhayeva divākaram
9.2.17
taṃ dṛṣṭvā munayassarve prasannavadanekṣaṇāḥ
śirasyaṃjalimādhāya tuṣṭuvussurapuṃgavam
9.2.18
munaya ūcuḥ
namastrimūrtaye tubhyaṃ sargasthityaṃtahetave
puruṣāya purāṇāya brahmaṇe paramātmane
9.2.19
namaḥ pradhānadehāya pradhānakṣobhakāriṇe
trayoviṃśatibhedena vikṛtāyāvikāriṇe
9.2.20
namo brahmāṇḍadehāya brahmāṃḍodaravartine
tatra saṃsiddhakāryāya saṃsiddhakaraṇāya ca
9.2.21
namostu sarvalokāya sarvalokavidhāyine
sarvātmadehasaṃyoga viyogavidhihetave
9.2.22
tvayaiva nikhilaṃ sṛṣṭaṃ saṃhṛtaṃ pālitaṃ jagat
tathāpi māyayā nātha na vidmastvāṃ pitāmaha
9.2.23
sūta uvāca
evaṃ brahmā mahābhāgairmaharṣibhirabhiṣṭutaḥ
prāha gaṃbhīrayā vācā munīn prahlādayanniva
9.2.24
brahmovāca
ṛṣayo he mahābhāgā mahāsattvā mahaujasaḥ
kimarthaṃ sahitāssarve yūyamatra samāgatāḥ
9.2.25
tamevaṃvādinaṃ devaṃ brahmāṇaṃ brahmavittamāḥ
vāgbhirvinayagarbhābhissarve prāṃjalayo'bruvan
9.2.26
munaya ūcuḥ
bhagavannaṃdhakāreṇa mahatā vayamāvṛtāḥ
khinnā vivadamānāśca na paśyāmo'tra yatparam
9.2.27
tvaṃ hi sarvajagaddhātā sarvakāraṇakāraṇam
tvayā hyaviditaṃ nātha neha kiṃcana vidyate
9.2.28
kaḥ pumān sarvasattvebhyaḥ purāṇaḥ puruṣaḥ paraḥ
viśuddhaḥ paripūrṇaśca śāśvataḥ parameśvaraḥ
9.2.29
kenaiva citrakṛtyena prathamaṃ sṛjyate jagat
tattvaṃ vada mahāprājña svasaṃdehāpanuttaye
9.2.30
evaṃ pṛṣṭastadā brahmā vismayasmeravīkṣaṇaḥ
devānāṃ dānavānāṃ ca munīnāmapi sannidhau
9.2.31
utthāya suciraṃ dhyātvā rudra ityuddharan girim
ānaṃdaklinnasarvāṃgaḥ kṛtāṃjalirabhāṣata
9.2.31.p1
iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāṃ pūrvakhaṇḍe muniprastāvavarṇanaṃ nāma dvitīyo'dhyāyaḥ
9.2-2.3
adhyāya
9.2-3.1
brahamovāca
yato vāco nivartaṃte aprāpya manasā saha
ānaṃdaṃ yasya vai vidvānna bibheti kutaścana
9.2-3.2
yasmātsarvamidaṃ brahmaviṣṇurudrendrapūrvakam
saha bhūtendriyaiḥ sarvaiḥ prathamaṃ saṃprasūyate
9.2-3.3
kāraṇānāṃ ca yo dhātā dhyātā paramakāraṇam
na saṃprasūyate'nyasmātkutaścana kadācana
9.2-3.4
sarvaiśvaryeṇa saṃpanno nāmnā sarveśvaraḥ svayam
sarvairmumukṣubhirdhyeyaśśaṃbhurākāśamadhyagaḥ
9.2-3.5
yo'gre māṃ vidadhe putraṃ jñānaṃ ca prahiṇoti me
tatprasādānmayālabdhaṃ prājāpatyamidaṃ padam
9.2-3.6
īśo vṛkṣa iva stabdho ya eko divi tiṣṭhati
yenedamakhilaṃ pūrṇaṃ puruṣeṇa mahātmanā
9.2-3.7
eko bahūnāṃ jaṃtūnāṃ niṣkriyāṇāṃ ca sakriyaḥ
ya eko bahudhā bījaṃ karoti sa maheśvaraḥ
Naimiṣopākhyānam
9.3.1
jīvairebhirimām̐llokānsarvānīśo ya īśate
9.3.8
ya eko bhāgavānrudro na dvitīyo'sti kaścana
9.3.9
sadā janānāṃ hṛdaye saṃniviṣṭo'pi yaḥ paraiḥ
alakṣyo lakṣayanviśvamadhitiṣṭhati sarvadā
9.3.10
yastu kālātpramuktāni kāraṇānyakhilānyapi
anantaśaktirevaiko bhagavānadhitiṣṭhati
9.3.11
na yasya divaso rātrirna samāno na cādhikaḥ
svabhāvikī parāśaktirnityā jñānakriye api
9.3.12
yadidaṃ kṣaramavyaktaṃ yadapyamṛtamakṣaram
tāvubhāvakṣarātmānāveko devaḥ svayaṃ haraḥ
9.3.13
īśate tadabhidhyānādyojanāsattvabhāvanaḥ
bhūyo hyasya paśorante viśvamāyā nivarttate
9.3.14
yasminna bhāsate vidyunna sūryo na ca candramāḥ
yasya bhāsā vibhātīdamityeṣā śāśvatī śrutiḥ
9.3.15
eko devo mahādevo vijñeyastu maheśvaraḥ
na tasya paramaṃ kiṃcitpadaṃ samadhigamyate
9.3.16
ayamādiranādyantassvabhāvādeva nirmalaḥ
svatantraḥ paripūrṇaśca svecchādhīnaścarācaraḥ
9.3.17
aprākṛtavapuḥ śrīmām̐llakṣyalakṣaṇavarjitaḥ
ayaṃ mukto mocakaśca hyakālaḥ kālacodakaḥ
9.3.18
sarvoparikṛtāvāsassarvāvāsaśca sarvavit
ṣaḍvidhādhvamayasyāsya sarvasya jagataḥ patiḥ
9.3.19
uttarottarabhūtānāmuttaraśca niruttaraḥ
anantānantasandohamakaraṃdamadhuvrataḥ
9.3.20
akhaṃḍajagadaṃḍānāṃ piṃḍīkaraṇapaṃḍitaḥ
audāryavīryagāṃbhīryyamādhuryyamakarālayaḥ
9.3.21
naivāsya sadṛśaṃ vastu nādhikaṃ cāpi kiṃcana
atulaḥ sarvabhūtānāṃ rājarājaśca tiṣṭhati
9.3.22
anena citrakṛtyena prathamaṃ sṛjyate jagat
aṃtakāle punaścedaṃ tasminpralayameṣyate
9.3.23
asya bhūtāni vaśyāni ayaṃ sarvaniyojakaḥ
ayaṃ tu parayā bhaktyā dṛśyate nānyathā kvacit
9.3.24
vratāni sarvadānāni tapāṃsi niyamāstathā
kathitāni purā sadbhirbhāvārthaṃ nātra saṃśayaḥ
9.3.25
hariścāhaṃ ca rudraśca tathānye ca surāsurāḥ
tapobhirugrairadyāpi tasya darśanakāṃkṣiṇaḥ
9.3.26
adṛśyaḥ patitairmūḍhairdurjanairapi kutsitaiḥ
bhaktairantarbahiścāpi pūjyaḥ saṃbhāṣya eva ca
9.3.27
tadidaṃ trividhaṃ rūpaṃ sthūlaṃ sūkṣmaṃ tataḥ param
asmadādyamarairdṛśyaṃ sthūlaṃ sūkṣmaṃ tu yogibhiḥ
9.3.28
tataḥ paraṃ tu yannityaṃ jñānamānaṃdamavyayam
tanniṣṭhaistatparairbhaktairdṛśyaṃ tadvratamāśritaiḥ
9.3.29
bahunātra kimuktena guhyādguhyataraṃ param
śive bhaktirna sandehastayā yukto vimucyate
9.3.30
prasādādeva sā bhaktiḥ prasādo bhaktisaṃbhavaḥ
yathā cāṃkurato bījaṃ bījato vā yathāṃkuraḥ
9.3.31
prasādapūrvikā eva paśossarvatra siddhayaḥ
sa eva sādhanairante sarvairapi ca sādhyate
9.3.32
prasādasādhanaṃ dharmassa ca vedena darśitaḥ
tadabhyāsavaśātsāmyaṃ pūrvayoḥ puṇyapāpayoḥ
9.3.33
sāmyātprasādasaṃparko dharmasyātiśayastataḥ
dharmātiśayamāsādya paśoḥ pāpaparikṣayaḥ
9.3.34
evaṃ prakṣīṇapāpasya bahubhirjanmabhiḥ kramāt
sāṃbe sarveśvare bhaktirjñānapūrvā prajāyate
9.3.35
bhāvānuguṇamīśasya prasādo vyatiricyate
prasādātkarmasaṃtyāgaḥ phalato na svarūpataḥ
9.3.36
tasmātkarmaphalatyāgācchivadharmānvayaḥ śubhaḥ
sa ca gurvanapekṣaśca tadapekṣa iti dvidhā
9.3.37
tatrānapekṣātsāpekṣo mukhyaḥ śataguṇādhikaḥ
śivadharmānvayasyāsya śivajñānasamanvayaḥ
9.3.38
jñanānvayavaśātpuṃsaḥ saṃsāre doṣadarśanam
tato viṣayavairāgyaṃ vairāgyādbhāvasādhanam
9.3.39
bhāvasiddhyupapannasya dhyāne niṣṭhā na karmaṇi
jñānadhyānābhiyuktasya puṃso yogaḥ pravartate
9.3.40
yogena tu parā bhaktiḥ prasādastadanaṃtaram
prasādānmucyate jaṃturmuktaḥ śivasamo bhavet
9.3.41
anugrahaprakārasya kramo'yamavivakṣitaḥ
yādṛśī yogyatā puṃsastasya tādṛganugrahaḥ
9.3.42
garbhastho mucyate kaścijjāyamānastathāparaḥ
bālo vā taruṇo vātha vṛddho vā mucyate paraḥ
9.3.43
tiryagyonigataḥ kaścinmucyate nārako'paraḥ
aparastu padaṃ prāpto mucyate svapadakṣaye
9.3.44
kaścitkṣīṇapado bhūtvā punarāvartya mucyate
kaścidadhvagatastasmin sthitvāsthitvā vimucyate
9.3.45
tasmānnaikaprakāreṇa narāṇāṃ muktiriṣyate
jñānabhāvānurūpeṇa prasādenaiva nirvṛtiḥ
9.3.46
tasmādasya prasādārthaṃ vāṇmanodoṣavarjitāḥ
dhyāyaṃtaśśivamevaikaṃ sadāratanayāgnayaḥ
9.3.47
tanniṣṭhāstatparāssarve tadyuktāstadupāśrayāḥ
sarvakriyāḥ prakurvāṇāstameva manasāgatāḥ
9.3.48
dīrghasūtrasamārabdhaṃ divyavarṣasahasrakam
satrāṃte maṃtrayogena vāyustatra gamiṣyati
9.3.49
sa eva bhavataḥ śreyaḥ sopāyaṃ kathayiṣyati
tato vārāṇasī puṇyā purī paramaśobhanā
9.3.50
gaṃtavyā yatra viśveśo devyā saha pinākadhṛk
sadā viharati śrīmān bhaktānugrahakāraṇāt
9.3.51
tatrāścaryaṃ mahaddṛṣṭvā matsamīpaṃ gamiṣyatha
tato vaḥ kathayiṣyāmi mokṣopāya dvijottamāḥ
9.3.52
yenaikajanmanā muktiryuṣmatkaratale sthitā
anekajanmasaṃsārabaṃdhanirmokṣakāriṇī
9.3.53
etanmanomayaṃ cakraṃ mayā sṛṣṭaṃ visṛjyate
yatrāsya śīryate nemiḥ sa deśastapasaśśubhaḥ
9.3.54
ityuktvā sūryasaṃkāśaṃ cakraṃ dṛṣṭvā manomayam
praṇipatya mahādevaṃ visasarja pitāmahaḥ
9.3.55
te'pi hṛṣṭatarā viprāḥ praṇamya jagatāṃ prabhum
prayayustasya cakrasya yatra nemiraśīryata
9.3.56
cakraṃ tadapi saṃkṣiptaṃ ślakṣṇaṃ cāruśilātale
vimalasvādupānīye nijapāta vane kvacit
9.3.57
tadvanaṃ tena vikhyātaṃ naimiṣaṃ munipūjitam
anekayakṣagaṃdharvavidyādharasamākulam
9.3.58
aṣṭādaśa samudrasya dvīpānaśnanpurūravāḥ
vilāsavaśamurvaśyā yāto daivena coditaḥ
9.3.59
akrameṇa haranmohādyajñavāṭaṃ hiraṇmayam
munibhiryatra saṃkruddhaiḥ kuśavajrairnipātitaḥ
9.3.60
viśvaṃ sisṛkṣamāṇā vai yatra viśvasṛjaḥ purā
satramārebhire divyaṃ brahmajñā gārhapatyagāḥ
9.3.61
ṛṣibhiryatra vidvadbhiḥ śabdārthanyāyakovidaiḥ
śaktiprajñākriyāyogairvidhirāsīdanuṣṭhitaḥ
9.3.62
yatra vedavido nityaṃ vedavādabahiṣkṛtān
vādajalpabalairghnaṃti vacobhirativādinaḥ
9.3.62.p1
sphaṭikamayamahībhṛtpādajābhyaśśilābhyaḥ
prasaradamṛtakalpassvacchapānīyaramyam
9.3.63
atirasaphalavṛkṣaprāyamavyālasattvaṃ tapasa ucitamāsīnnaimiṣaṃ
tanmunīnām
9.3.63.p1
iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāṃ pūrvakhaṇḍe naimiṣopākhyānaṃ nāma tṛtīyo'dhyāyaḥ
9.3-2.4
adhyāya
Vāyusamāgamaḥ
9.4.1
sūta uvāca
tasmindeśe mahābhāgā munayaśśaṃsitavratāḥ
arcayaṃto mahādevaṃ satramārebhire tadā
9.4.1-2
tacca satraṃ pravavṛte sarvāścaryaṃ maharṣiṇām
9.4.2
viśvaṃ sisṛkṣamāṇānāṃ purā viśvasṛjāmiva
9.4.3
atha kāle gate satre samāpte bhūridakṣiṇe
pitāmahaniyogena vāyustatrāgamatsvayam
9.4.4
śiṣyassvayaṃbhuvo devassarvapratyakṣadṛgvaśī
ājñāyāṃ maruto yasya saṃsthitāssaptasaptakāḥ
9.4.5
prerayañchaśvadaṃgāni prāṇādyābhiḥ svavṛttibhiḥ
sarvabhūtaśarīrāṇāṃ kurute yaśca dhāraṇam
9.4.6
aṇimādibhiraṣṭābhiraiśvaryaiśca samanvitaḥ
tiryakkālādibhirmedhyairbhuvanāni bibharti yaḥ
9.4.7
ākāśayonirdviguṇaḥ sparśaśabdasamanvayāt
tejasāṃ prakṛtiśceti yamāhustattvaciṃtakāḥ
9.4.8
tamāśramagataṃ dṛṣṭvā munayo dīrghasatriṇaḥ
pitāmahavacaḥ smṛtvā praharṣamatulaṃ yayuḥ
9.4.9
abhyutthāya tatassarve praṇamyāṃbarasaṃbhavam
cāmīkaramayaṃ tasmai viṣṭaraṃ samakalpayan
9.4.10
sopi tatra samāsīno munibhissamyagarcitaḥ
pratinaṃdya ca tān sarvān papraccha kuśalaṃ tataḥ
9.4.11
vāyuruvāca
atra vaḥ kuśalaṃ viprāḥ kaccidvṛtte mahākratau
kaccidyajñahano daityā na bādheransuradviṣaḥ
9.4.12
prāyaścittaṃ duriṣṭaṃ vā na kaccitsamajāyata
stotraśastragṛhairdevān pitṛ-n pitryaiśca karmabhiḥ
9.4.13
kaccidabhyarcya yuṣmābhirvidhirāsītsvanuṣṭhitaḥ
nivṛtte ca mahāsatre paścātkiṃ vaścikīrṣitam
9.4.14
ityuktā munayaḥ sarve vāyunā śivabhāvinā
prahṛṣṭamanasaḥ pūtāḥ pratyūcurvinayānvitāḥ
9.4.15
munaya ūcuḥ
adya naḥ kuśalaṃ sarvamadya sādhu bhavettapaḥ
asmacchreyobhivṛddhyarthaṃ bhavānatrāgato yataḥ
9.4.16
śṛṇu cedaṃ purāvṛttaṃ tamasākrāṃtamānasaiḥ
upāsitaḥ purāsmābhirvijñānārthaṃ prajāpatiḥ
9.4.17
sopyasmānanugṛhyāha śaraṇyaśśaraṇāgatān
sarvasmādadhiko rudro viprāḥ paramakāraṇam
9.4.18
tamapratarkyaṃ yāthātmyaṃ bhaktimāneva paśyati
bhaktiścāsya prasādena prasādādeva nirvṛtiḥ
9.4.19
tasmādasya prasādārthaṃ naimiṣe satrayogataḥ
yajadhvaṃ dīrghasatreṇa rudraṃ paramakāraṇam
9.4.20
tatprasādena satrāṃte vāyustatrāgamiṣyati
tanmukhājjñānalābho vastatra śreyo bhaviṣyati
9.4.21
ityādiśya vayaṃ sarve preṣitā parameṣṭhinā
asmindeśe mahābhāga tavāgamanakāṃkṣiṇaḥ
9.4.22
dīrghasatraṃ samāsīnā divyavarṣasahasrakam
atastavāgamādanyatprārthyaṃ no nāsti kiṃcana
9.4.23
ityākarṇya purāvṛttamṛṣīṇāṃ dīrghasatriṇām
vāyuḥ prītamanā bhūtvā tatrāsīnmunisaṃvṛtaḥ
First 200 of 1,934 passages. Read on
Linked texts (9)
- Śivajñānasiddhi Svapakṣa Dṛṣṭāntasaṅgraha — Sanskrit
- Tattvaprakāśa — Bhoja, Sanskrit
- Śivārcanacandrikā (Appayya Dīkṣita) — Appayya Dīkṣita, Sanskrit
- Indische Sprüche — Otto von Böhtlingk 1863, Sanskrit
- Subhāṣitaratnabhāṇḍāgāra — Kāśīnātha Pāṇḍuraṅga Paraba 1886, Sanskrit
- Śaṅkarasaṃhitā — Vyāsa, Sanskrit
- Siddhāntaśikhāmaṇi — Śivayogi Śivācārya, Sanskrit
- Anubhavasūtra — Mayīdeva, Sanskrit
- Śivādvaitanirṇaya — Appayya Dīkṣita 1560, Sanskrit