Shivapurana 6: śrīśivamahāpurāṇam 6. kailāsasaṃhitā
Śivapurāṇa (complete text) 6
- Language
- Sanskrit
Contents
- 6.1 prathamo'dhyāyaḥ | vyāsaśaunakādisaṃvādaḥ — 47 parts
- 6.2 dvitīyo'dhyāyaḥ | devīdevasaṃvāde devīkṛtapraśnavarṇanam — 30 parts
- 6.3 tṛtīyo'dhyāyaḥ | saṃnyāsapaddhativarṇanam — 70 parts
- 6.4 caturtho'dhyāyaḥ | saṃnyāsācāravarṇanam — 34 parts
- 6.5 pañcamo'dhyāyaḥ | saṃnyāsamaṇḍalavidhivarṇanam — 36 parts
- 6.6 ṣaṣṭho'dhyāyaḥ | annyāsapaddhatau nyāsavarṇanam — 77 parts
- 6.7 saptamo'dhyāyaḥ | śivadhyānapūjanavarṇanam — 80 parts
- 6.8 aṣṭamo'dhyāyaḥ | āvaraṇapūjāvarṇanam — 38 parts
- 6.9 navamo'dhyāyaḥ | praṇavārthapaddhativarṇanam — 58 parts
- 6.10 daśamo'dhyāyaḥ | sūtopadeśaḥ — 40 parts
- 6.11 ekādaśo'yāyaḥ | vāmadevabrahmavarṇanam — 51 parts
- 6.12 dvādaśo'dhyāyaḥ | saṃnyāsavidhivarṇanam — 89 parts
- 6.13 trayodaśo'dhyāyaḥ — 88 parts
- 6.14 caturdaśo'dhyāyaḥ | śivarūpapraṇavavarṇanam — 42 parts
- 6.15 pañcadaśo'dhyāyaḥ | upāsanāmūrttivarṇanam — 46 parts
- 6.16 ṣoḍaśo'dhyāyaḥ | śivatattvavarṇanam — 76 parts
- 6.17 saptadaśo'dhyāyaḥ | śivādvaitajñānakathanādi sṛṣṭikathanam — 45 parts
- 6.18 aṣṭādaśo'dhyāyaḥ | saṃnyāsapaddhatau śiṣyakaraṇavidhiḥ — 44 parts
- 6.19 ekonaviṃśo'dhyāyaḥ | yogapaṭṭavidhivarṇanam — 21 parts
- 6.20 viṃśo'dhyāyaḥ | kṣaurasnānavidhivarṇanam — 1 part
- 6.21 ekaviṃśo'dhyāyaḥ | yatīnāṃ maraṇānantaradaśāhaparyantakṛtyavarṇanam — 1 part
- 6.22 dvāviṃśo'dhyāyaḥ | yatīnāmekādaśāhakṛtyavarṇanam — 1 part
- 6.23 trayoviṃśo'dhyāyaḥ | dvādaśāhakṛtyavarṇanapūrvakavyāsādiśiṣyavargakathanam — 1 part
śrīśivamahāpurāṇam 6. kailāsasaṃhitā
6.p1
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
6.p2
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
6.p3
śrīśivamahāpurāṇam ||
6.p4
ṣaṣṭhī kailāsasaṃhitā
prathamo'dhyāyaḥ | vyāsaśaunakādisaṃvādaḥ
6.1.p1
atha ṣaṣṭhī kailāsasaṃhitā prārabhyate ||
6.1.1
namaḥ śivāya sāmbāya sagaṇāya sasūnave |
pradhānapuruṣeśāya sargasthitatyantahetave ||
6.1.2
ṛṣaya ūcuḥ |
śrutomāsaṃhitā ramyā nānākhyānasamanvitā |
kailāsasaṃhitāṃ brūhi śivatattvavivardhinīm ||
6.1.3
vyāsa uvāca |
śṛṇuta prītito vatsāḥ kailāsākhyāṃ hi saṃhitām |
śivatattvaparāṃ divyāṃ vakṣye vaḥ snehataḥ parām ||
6.1.4
himavacchikhare pūrvaṃ tapasyanto mahaujasaḥ |
vārāṇasīṃ gantukāmā munayaḥ kṛtasaṃvidaḥ ||
6.1.5
nirgatya tasmātsamprāpya gireḥ kāśīṃ samāhitāḥ |
snātavyameveti tadā dadṛśurmaṇikarṇikām ||
6.1.6
tatra snātvā susantarpya devādīnatha jāhnavīm |
dṛṣṭvā snātvā munīśāste viśveśaṃ tridaśeśvaram ||
6.1.7
namaskṛtyātha sampūjya bhaktyā paramayānvitāḥ |
śatarudrādibhiḥ stutvā stutibhirvedapāragāḥ ||
6.1.8
ātmānaṃ menire sarve kṛtārthā vayamityuta |
śivaprītyā supūrṇārthāḥ śivabhaktiratāḥ sadā ||
6.1.9
tasminnavasare sūtaṃ pañcakrośadidṛkṣayā |
gatvā samāgataṃ vīkṣya mudā te taṃ vavandire ||
6.1.10
so'pi viśveśvaraṃ sākṣāddevadevamumāpatim |
namaskṛtyātha taiḥ sākaṃ muktimaṇḍapamāviśat ||
6.1.11
tatrāsīnaṃ mahātmānaṃ sūtaṃ paurāṇikottamam |
arghyādibhistadā sarve munayaḥ samupācaran ||
6.1.12
tataḥ sūtaḥ prasannātmā munīnālokya suvratān |
papraccha kuśalaṃ te'pi procuḥ kuśalamātmanaḥ ||
6.1.13
te tu saṃhṛṣṭahṛdayaṃ jñātvā taṃ vai munīśvarāḥ |
praṇavārthāvagatyarthamūcuḥ prāstāvikaṃ vacaḥ ||
6.1.14
munaya ūcuḥ |
vyāsaśiṣya mahābhāga sūta paurāṇikottama |
dhanyastvaṃ śivabhakto hi sarvavijñānasāgaraḥ ||
6.1.15
bhavantameva bhagavānvyāsaḥ sarvajagadguruḥ |
abhiṣicya purāṇānāṃ gurutve samayojayat ||
6.1.16
tasmātpaurāṇikī vidyā bhavato hṛdi saṃsthitā |
purāṇāni ca sarvāṇi vedārthaṃ pravadanti hi ||
6.1.17
vedāḥ praṇavasambhūtāḥ praṇavārtho maheśvaraḥ |
ato maheśvarasthānaṃ tvayi dhiṣṇyaṃ pratiṣṭhitam ||
6.1.18
tvanmukhābjaparisyandanmakarandemanoharam |
praṇavārthāmṛtaṃ pītvā bhaviṣyāmo gatajvarāḥ ||
6.1.19
viśeṣato gurustvaṃ hi nānyo'smākaṃ mahāmate |
paraṃ bhāvaṃ maheśasya parayā kṛpayā vada ||
6.1.20
iti teṣāṃ vacaḥ śrutvā sūto vyāsapriyaḥ sudhīḥ |
gaṇeśaṃ ṣaṇmukhaṃ sākṣānmaheśānaṃ maheśvarīm ||
6.1.21
śilādatanayaṃ devaṃ nandīśaṃ suyaśāpatim |
sanatkumāraṃ vyāsaṃ ca praṇipatyedamabravīt ||
6.1.22
sūta uvāca |
sādhu sādhu mahābhāgā munayaḥ kṣīṇakalmaṣāḥ |
matirdṛḍhatarā jātā durlabhā sāpi duṣkṛtām ||
6.1.23
pārāśaryeṇa guruṇā naimiṣāraṇyavāsinām |
munīnāmupadiṣṭaṃ yad vakṣye tanmunipuṅgavāḥ ||
6.1.24
yasya śravaṇamātreṇa śivabhaktirbhavennṛṇām |
sāvadhānā bhavanto'dya śṛṇvantu parayā mudā ||
6.1.25
svārociṣe'ntare pūrvaṃ tapasyanto dṛḍhavratāḥ |
ṛṣayo naimiṣāraṇye sarvasiddhaniṣevite ||
6.1.26
dīrghasatraṃ vitanvanto rudramadhvaranāyakam |
prīṇayantaḥ paraṃ bhāvamaiśvaryaṃ jñātumicchavaḥ ||
6.1.27
nivasanti sma te sarve vyāsadarśanakāṅkṣiṇaḥ |
śivabhaktiratā nityaṃ bhasmarudrākṣadhāriṇaḥ ||
6.1.28
teṣāṃ bhāvaṃ samālokya bhagavānbādarāyaṇaḥ |
prādurbabhūva sarvātmā parāśaratapaḥphalam ||
6.1.29
taṃ dṛṣṭvā munayaḥ sarve prahṛṣṭavadanekṣaṇāḥ |
abhyutthānādibhiḥ sarvairupacārairupācaran ||
6.1.30
satkṛtya pradadustasmai sauvarṇaṃ viṣṭaraṃ śubham |
sukhopaviṣṭaḥ sa tadā tasminsauvarṇaviṣṭare |
prāha gambhīrayā vācā pārāśaryo mahāmuniḥ ||
6.1.31
vyāsa uvāca |
kuśalaṃ kiṃ nu yuṣmākaṃ prabrūtāsminmahāmakhe |
arcitaḥ kiṃ nu yuṣmābhiḥ samyagadhvaranāyakaḥ ||
6.1.32
kimarthamatra yuṣmābhiradhvare parameśvaraḥ |
svarcito bhaktibhāvena sāmbaḥ saṃsāramocakaḥ ||
6.1.33
yuṣmatpravṛttirme bhāti śuśrūṣāpūrvameva hi |
parabhāve maheśasya muktihetoḥ śivasya ca ||
6.1.34
evamuktā munīndreṇa vyāsenāmitatejasā |
munayo naimiṣāraṇyavāsinaḥ paramaujasaḥ ||
6.1.35
praṇipatya mahātmānaṃ pārāśaśaryaṃ mahāmunim |
śivānurāgasaṃhṛṣṭamānasaṃ ca tamabruvan ||
6.1.36
munaya ūcuḥ |
bhagavanmuniśārdūla sākṣānnārāyaṇāṃśaja |
kṛpānidhe mahāprājña sarvavidyādhipa prabho ||
6.1.37
tvaṃ hi sarvajagadbharturmahādevasya vedhasaḥ |
sāmbasya sagaṇasyāsya prasādānāṃ nidhiḥ svayam ||
6.1.38
tvatpādābjarasāsvādamadhupāyitamānasāḥ |
kṛtārthā vayamadyaiva bhavatpādābjadarśanāt ||
6.1.39
tvadīyacaraṇāmbhojadarśanaṃ khalu pāpinām |
durlabhaṃ labdhamasmābhistasmātsukṛtino vayam ||
6.1.40
asmindeśe mahābhāga naimiṣāraṇyasaṃjñake |
dīrghasatrānvitāḥ sarve praṇavārthaprakāśakāḥ ||
6.1.41
śrotavyaḥ parameśāna iti kṛtvā viniścitāḥ |
parasparaṃ cintayantaḥ paraṃ bhāvaṃ maheśituḥ ||
6.1.42
ajñātavanta evaite vayaṃ tasmādbhavānprabho |
chettumarhati tānsarvān saṃśayānalpacetasām ||
6.1.43
tvadanyaḥ saṃśayasyāsya chetā na hi jagattraye |
tasmādapāragambhīravyāmohābdhau nimajjataḥ ||
6.1.44
tārayasva śivajñānapotenāsmāndayānidhe |
śivasadbhaktitattvārthaṃ jñātuṃ śraddhālavo vayam ||
6.1.45
evamabhyarthitastatra munibhirvedapāragaiḥ |
sarvavedārthavinmukhyaḥ śukatāto mahāmuniḥ |
vedāntasārasarvasvaṃ praṇavaṃ parameśvaram ||
6.1.46
dhyātvā hṛtkarṇikāmadhye sāmbaṃ saṃsāramocakam |
prahṛṣṭamānaso bhūtvā vyājahāra mahāmuniḥ ||
6.1.46.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe ṣaṣṭhyāṃ kailāsasaṃhitāyāṃ vyāsaśaunakādisaṃvādo nāma prathamo'dhyāyaḥ ||
6.1.46.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
6.1.46.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
6.1.46.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
6.1.46.p5
oṃ namaḥ śivāya ||
6.1.46.p6
ṣaṣṭhī kailāsasaṃhitā
dvitīyo'dhyāyaḥ | devīdevasaṃvāde devīkṛtapraśnavarṇanam
6.2.1
vyāsa uvāca |
sādhu pṛṣṭamidaṃ viprā bhavadbhirbhāgyavattamaiḥ |
durlabhaṃ hi śivajñānaṃ praṇavārthaprakāśakam ||
6.2.2
yeṣāṃ prasanno bhagavānsākṣācchūlavarāyudhaḥ |
teṣāmeva śivajñānaṃ praṇavārthaprakāśakam ||
6.2.3
jāyate na hi sandeho netareṣāmiti śrutiḥ |
śivabhaktivihīnānāmiti tattvārthaniścayaḥ ||
6.2.4
dīrghasatreṇa yuṣmābhirbhagavānambikāpatiḥ |
upāsita itīdaṃ me dṛṣṭamadya viniścitam ||
6.2.5
tasmādvakṣyāmi yuṣmākamitihāsaṃ purātanam |
umāmaheśasaṃvādarūpamadbhutamāstikāḥ ||
6.2.6
purākhilajaganmātā satī dākṣāyaṇī tanum |
śivanindāprasaṅgena tyaktvā ca janakādhvare ||
6.2.7
tataḥ prabhāvātsā devī sutābhūddhimavadgireḥ |
śivārthamatapatsā vai nāradasyopadeśataḥ ||
6.2.8
tasminbhūdharavarye tu svayaṃvaravidhānataḥ |
deveśe ca kṛtodvāhe pārvatī sukhamāpa sā ||
6.2.9
tathaikasminmahādevī samaye patinā saha |
sūpaviṣṭā mahāśaile gaurī devamabhāṣata ||
6.2.10
mahādevyuvāca |
bhagavanparameśāna pañcakṛtyavidhāyaka |
sarvajña bhaktisulabha paramāmṛtavigraha ||
6.2.11
dākṣāyaṇīṃ tanuṃ tyaktvā tava nindāprasaṅgataḥ |
āsamadya maheśāna putrī himavato gireḥ ||
6.2.12
kṛpayā parameśāna mantradīkṣāvidhānataḥ |
māṃ viśuddhātmatattvasthāṃ kuru nityaṃ maheśvara ||
6.2.13
iti samprārthito devyā devaḥ śītāṃśubhūṣaṇaḥ |
pratyuvāca tato devīṃ prahṛṣṭenāntarātmanā ||
6.2.14
mahādeva uvāca |
dhanyā tvaṃ devadevaśi yadi jātedṛśī matiḥ |
kailāsaśikharaṃ gatvā kariṣye tvāṃ ca tādṛśīm ||
6.2.15
tato himavato gatvā kailāsaṃ bhūdhareśvaram |
jagau dīkṣāvidhānena praṇavādīnmanūn kramāt ||
6.2.16
uktvā mantrāṃśca tāndevīṃ kṛtvā śuddhātmani sthitām |
sārdhaṃ devyā mahādevo devodyānaṃ gato'bhavat ||
6.2.17
tataḥ sumālinīmukhyairdevyāḥ priyasakhījanaiḥ |
samāhṛtaiḥ praphullaistaiḥ puṣpaiḥ kalpatarūdbhavaiḥ ||
6.2.18
alaṅkṛtya mahādevīṃ svāṅkamāropya śaṅkaraḥ |
prahṛṣṭavadanastasthau vilokya ca tadānanam ||
6.2.19
tataḥ priyakathā jātāḥ pārvatīparameśayoḥ |
hitāya sarvalokānāṃ sākṣācchrutyarthasammitāḥ ||
6.2.20
tadā sarvajaganmātā bharturaṅkaṃ samāśritā |
vilokya vadanaṃ bharturidamāhaḥ tapodhanāḥ ||
6.2.23
śrīdevyuvāca |
upadiṣṭāstvayā deva mantrāḥ sapraṇavā matāḥ |
tatrādau śrotumicchāmi praṇavārthaṃ viniścitam ||
6.2.22
kathaṃ praṇava utpannaḥ kathaṃ praṇava ucyate |
mātrāḥ kati samākhyātāḥ kathaṃ vedādirucyate ||
6.2.23_2
devatāḥ kati ca proktāḥ kathaṃ devādibhāvanā |
kriyāḥ katividhāḥ proktā vyāpyavyāpakatā katham ||
6.2.24
brahmāṇi pañca mantre'sminkathaṃ tiṣṭhantyanukramāt |
kalāḥ kati samākhyātāḥ prapañcātmakatā katham ||
6.2.25
vācyavācakasambandhasthānāni ca kathaṃ śiva |
ko'trādhikārī vijñeyo viṣayaḥ ka udāhṛtaḥ ||
6.2.26
sambandhaḥ ko'tra vijñeyaḥ kiṃ prayojanamucyate |
upāsakastu kiṃrūpaḥ kiṃ vā sthānamupāsanam ||
6.2.27
upāsyaṃ vastu kiṃrūpaṃ kiṃ vā phalamupāsituḥ |
anuṣṭhānavidhiḥ kovā pūjāsthānaṃ ca kiṃ prabho ||
6.2.28
pūjāyāṃ maṇḍalaṃ kiṃ vā kiṃ vā ṛṣyādikaṃ hara |
nyāsajāpavidhiḥ ko vā ko vā pūjāvidhikramaḥ ||
6.2.29
etatsarvaṃ maheśāna samācakṣva viśeṣataḥ |
śrotumicchāmi tattvena yadyasti mayi te kṛpā ||
6.2.30
iti devyā samāpṛṣṭo bhagavānindubhūṣaṇaḥ |
sampraśasya maheśānīṃ vaktuṃ samupacakrame ||
6.2.30.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe ṣaṣṭhyāṃ kailāsasaṃhitāyāṃ devīdevasaṃvāde devīkṛtapraśnavarṇanaṃ nāma dvitīyo'dhyāyaḥ ||
6.2.30.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
6.2.30.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
6.2.30.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
6.2.30.p5
oṃ namaḥ śivāya ||
6.2.30.p6
ṣaṣṭhī kailāsasaṃhitā
tṛtīyo'dhyāyaḥ | saṃnyāsapaddhativarṇanam
6.3.1
īśvara uvāca |
śṛṇu devi pravakṣyāmi yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi |
tasya śravaṇamātreṇa jīvaḥ sākṣācchivo bhavet ||
6.3.2
praṇavārthaparijñānameva jñānaṃ madātmakam |
bījaṃ tatsarvavidyānāṃ mantraṃ praṇavanāmakam ||
6.3.3
atisūkṣmaṃ mahārthaṃ ca jñeyaṃ tadvaṭabījavat |
vedādi vedasāraṃ ca madrūpaṃ ca viśeṣataḥ ||
6.3.4
devo guṇatrayātītaḥ sarvajñaḥ sarvakṛtprabhuḥ |
omityekākṣare mantre sthito'haṃ sarvagaḥ śivaḥ ||
6.3.5
yadasti vastu tatsarvaṃ guṇaprādhānyayogataḥ |
samastaṃ vyastamapi ca praṇavārthaṃ pracakṣate ||
6.3.6
sarvārthasādhakaṃ tasmādekaṃ brahmaitadakṣaram |
tenomiti jagatkṛsnaṃ kurute prathamaṃ śivaḥ ||
6.3.7
śivo vā praṇavo hyeṣa praṇavo vā śivaḥ smṛtaḥ |
vācyavācakayorbhedo nātyantaṃ vidyate yataḥ ||
6.3.8
tasmādekākṣaraṃ devaṃ māṃ ca brahmarṣayo viduḥ |
vācyavācakayoraikyaṃ manyamānā vipaścitaḥ ||
6.3.9
atastadeva jānīyātpraṇavaṃ sarvakāraṇam |
nirvikārī mumukṣurmāṃ nirguṇaṃ parameśvaram ||
6.3.10
enameva hi deveśi sarvamantraśiromaṇim |
kāśyāmahaṃ pradāsyāmi jīvānāṃ muktihetave ||
6.3.11
tatrādau sampravakṣyāmi praṇavoddhāramambike |
yasya vijñānamātreṇa siddhiśca paramā bhavet ||
6.3.12
nivṛttimuddharetpūrvamindhanaṃ ca tataḥ param |
kālaṃ samuddharetpaścāddaṇḍamīśvarameva ca ||
6.3.13
varṇapañcakarūpo'yamevaṃ praṇava uddhṛtaḥ |
trimātrabindunādātmā muktido japatāṃ sadā ||
6.3.14
brahmādisthāvarāntānāṃ sarveṣāṃ prāṇināṃ khalu |
prāṇaḥ praṇava evāyaṃ tasmātpraṇava īritaḥ ||
6.3.15
ādyaṃ varṇamakāraṃ ca ukāramuttare tataḥ |
makāraṃ madhyataścaiva nādāntaṃ tasya comiti ||
6.3.16
jalavadvarṇamādyaṃ tu dakṣiṇe cottare tathā |
madhye makāraṃ śucivadoṅkāre munisattama ||
6.3.17
akāraścāpyukāro'yaṃ makāraśca trayaṃ kramāt |
tisro mātrāḥ samākhyātā ardhamātrā tataḥ param ||
6.3.18
ardhamātrā maheśāni bindunādasvarūpiṇī |
varṇanīyā na vai cāddhā jñeyā jñānibhireva sā ||
6.3.19
īśānaḥ sarvavidyānāmityadyāḥ śrutayaḥ priye |
matta eva bhavantīti vedāḥ satyaṃ vadanti hi ||
6.3.20
tasmād vedādirevāhaṃ praṇavo mama vācakaḥ |
vācakatvānmamaiṣo'pi vedādiriti kathyate ||
6.3.21
akārastu mahad bījaṃ rajaḥ sraṣṭā caturmukhaḥ |
ukāraḥ prakṛtiryoniḥ sattvaṃ pālayitā hariḥ ||
6.3.22
makāraḥ puruṣo bījī tamaḥ saṃhārako haraḥ |
bindurmaheśvaro devastirobhāva udāhṛtaḥ ||
6.3.23
nādaḥ sadāśivaḥ proktaḥ sarvānugrahakārakaḥ |
nādamūrddhani sañcintyaḥ parātparataraḥ śivaḥ ||
6.3.24
sa sarvajñaḥ sarvakarttā sarveśo nirmalo'vyayaḥ |
anirdeśyaḥ parabrahma sākṣātsadasataḥ paraḥ ||
6.3.25
akārādiṣu varṇeṣu vyāpakaṃ cottarottaram |
vyāpyaṃ tvadhastanaṃ varṇamevaṃ sarvatra bhāvayet ||
6.3.26
sadyādīśānaparyantānyakārādiṣu pañcasu |
sthitāni pañca brahmāṇi tāni manmūrttayaḥ kramāt ||
6.3.27
aṣṭau kalāḥ samākhyātā akāre sadyajāḥ śive |
ukāre vāmarūpiṇyastrayodaśa samīritāḥ ||
6.3.28
aṣṭāvaghorarūpiṇyo makāre saṃsthitāḥ kalāḥ |
bindau catasraḥ sambhūtāḥ kalāḥ puruṣagocarāḥ ||
6.3.29
nāde pañca samākhyātāḥ kalā īśānasambhavāḥ |
ṣaḍvidhaikyānusandhānātprapañcātmakatocyate ||
6.3.30
mantro yantraṃ devatā ca prapañco gurureva ca |
śiṣyaśca ṣaṭpadārthānāmeṣāmarthaṃ śṛṇu priye ||
6.3.31
pañcavarṇasamaṣṭiḥ syānmantraḥ pūrvamudāhṛtaḥ |
sa eva yantratāṃ prāpto vakṣye tanmaṇḍalakramam ||
6.3.32
yantraṃ tu devatārūpaṃ devatā viśvarūpiṇī |
viśvarūpo guruḥ proktaḥ śiṣyo guruvapuḥ smṛtaḥ ||
6.3.33
omitīdaṃ sarvamiti sarvaṃ brahmeti ca śruteḥ |
vācyavācakasambandho'pyayamevārtha īritaḥ ||
6.3.34
ādhāro maṇipūraśca hṛdayaṃ tu tataḥ param |
viśuddhirājñā ca tataḥ śaktiḥ śāntiriti kramāt ||
6.3.35
sthānānyetāni deveśi śāntyatītaṃ parātparam |
adhikārī bhavedyasya vairāgyaṃ jāyate dṛḍham ||
6.3.36
viṣayaḥ syāmahaṃ devi jīvabrahmaikyabhāvanāt |
sambandhaṃ śṛṇu deveśi viṣayaḥ samyagīritaḥ ||
6.3.37
jīvātmano mayā sārdhamaikyasya praṇavasya ca |
vācyavācakabhāvo'tra saṃvandhaḥ samudīritaḥ ||
6.3.38
vratādinirataḥ śāntastapasvī vijitendriyaḥ |
śaucācārasamāyukto bhūdevo vedaniṣṭhitaḥ ||
6.3.39
viṣayeṣu viraktaḥ sannaihikāmuṣmikeṣu ca |
devānāṃ brāhmaṇānāṃ ca sadbhaktaśca śivavratī ||
6.3.40
sarvaśāstrārthatattvajñaṃ vedāntajñānapāragam |
ācāryamupasaṅgamya yatiṃ matimatāṃ varam ||
6.3.41
dīrghadaṇḍapraṇāmādyaistoṣayedyatnataḥ sudhīḥ |
śāntyādiguṇasaṃyuktaḥ śiṣyaḥ sauśīlyavānvaraḥ ||
6.3.42
yo guruḥ sa śivaḥ prokto yaḥ śivaḥ sa guruḥ smṛtaḥ |
iti niścitya manasā svavicāraṃ nivedayet ||
6.3.43
labdhānujñastu guruṇā dvādaśāhaṃ payovratī |
samudratīre nadyāṃ ca parvate vā śivālaye ||
6.3.44
śuklapakṣe tu pañcamyāmekādaśyāṃ tathāpi vā |
prātaḥ snātvā tu śuddhātmā kṛtanityakriyaḥ sudhīḥ ||
6.3.45
gurumāhūya vidhinā nāndīśrāddhaṃ vidhāya ca |
kṣauraṃ ca kārayitvātha kakṣopasthavivarjitam ||
6.3.46
keśaśmaśrunakhānāṃ vai snātvā niyatamānasaḥ |
saktuṃ prāśyātha sāyāhne snātvā sandhyāmupāsya ca ||
6.3.47
sāyamaupāsanaṃ kṛtvā guruṇā sahito dvijaḥ |
śāstroktadakṣiṇāṃ dattvā śivāya gururūpiṇe ||
6.3.48
homadravyāṇi sampādya svasūtroktavidhānataḥ |
agnimādhāya vidhivallaukikādivibhedataḥ ||
6.3.49
āhitāgnistu yaḥ kuryātprājāpatyeṣṭināhite |
śraute vaiśvānare samyak sarvavedasadakṣiṇam ||
6.3.50
athāgnimātmanyāropya brāhmaṇaḥ pravrajed gṛhāt |
śrapayitvā caruṃ tasminsamidannājyabhedataḥ ||
6.3.51
pauruṣeṇaiva sūktena hutvā pratyṛcamātmavān |
hutvā ca sauviṣṭakṛtīṃ svasūtroktavidhānataḥ ||
6.3.52
hutvopariṣṭāttantraṃ ca tenāgneruttare budhaḥ |
sthitvāsane japenmaunī cailājinakuśottare |
yāvad brāhmamuhūrttaṃ tu gāyatrīṃ dṛḍhamānasaḥ ||
6.3.53
tataḥ snātvā yathāpūrvaṃ śrapayitvā caruṃ tataḥ |
pauruṣaṃ sūktamārabhya virajāntaṃ huned budhaḥ ||
6.3.54
vāmadevamatenāpi śaunakādimatena vā |
tatra mukhyaṃ vāmadevyaṃ garbhayukto yato muniḥ ||
6.3.55
homaśeṣaṃ samāpyātha prātaraupāsanaṃ hunet |
tato'gnimātmanyāropya prātaḥ sandhyamupāsya ca ||
6.3.56
savitaryudite paścātsāvitrīṃ prāviśetkramāt |
eṣaṇānāṃ trayaṃ tyaktvā preṣamuccārya ca kramāt ||
6.3.57
śikhopavīte santyajya kaṭisūtrādikaṃ tataḥ |
visṛjya prāṅmukho gaccheduttarāśāmukho'pi vā ||
6.3.58
gṛhṇīyāddaṇḍakaupīnādyucitaṃ lokavartane |
viraktaścena gṛhṇīyāllokavṛttivicāraṇe ||
6.3.59
guroḥ samīpaṃ gatvātha daṇḍavatpraṇamettrayam |
samutthāya tatastiṣṭhed gurupādasamīpataḥ ||
6.3.60
tato guruḥ samādāya virajānalajaṃ sitam |
bhasma tenaiva taṃ śiṣyaṃ samuddhūtya yathāvidhi ||
6.3.61
agnirityādibhirmantraistripuṇḍraṃ dhārayettataḥ |
hṛtpaṅkaje samāsīnaṃ māṃ tvayā saha cintayet ||
6.3.62
hastaṃ nidhāya śirasi śiṣyasya prītamānasaḥ |
ṛṣyādisahitaṃ tasya dakṣakarṇe samuccaret ||
6.3.63
praṇavaṃ triḥprakāraṃ tu tatastasyārthamādiśet |
ṣaḍvidhārthaṃ parijñānasahitaṃ gurusattamaḥ ||
6.3.64
dviṣaṭprakāraṃ sa guruṃ praṇamya bhuvi daṇḍavat |
tadadhīno bhavennityaṃ vedāntaṃ samyagabhyaset ||
6.3.65
māmeva cintayennityaṃ paramātmānamātmani |
viśuddhe nirvikāre vai brahmasākṣiṇamavyayam ||
6.3.66
śamādidharmanirato vedāntajñānapāragaḥ |
atrādhikārī sa prokto yatirvigatamatsaraḥ ||
6.3.67
hṛtpuṇḍarīkaṃ virajaṃ viśokaṃ viśadaṃ param |
aṣṭapatraṃ keśarāḍhyaṃ karṇikopari śobhitam ||
6.3.68
ādhāraśaktimārabhya tritatvāntamayaṃ padam |
vicintya madhyatastasya daharaṃ vyoma bhāvayet ||
6.3.69
omityekākṣaraṃ brahma vyāharanmāṃ tvayā saha |
cintayenmadhyatastasya nityamudyuktamānasaḥ ||
6.3.70
evaṃvidhopāsakasya mallokagatimeva ca |
matto vijñānamāsādya matsāyujyaphalaṃ priye ||
6.3.70.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe ṣaṣṭhyāṃ kailāsasaṃhitāyāṃ saṃnyāsapaddhativarṇanaṃ nāma tṛtīyo'dhyāyaḥ ||
6.3.70.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
6.3.70.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
6.3.70.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
6.3.70.p5
oṃ namaḥ śivāya ||
6.3.70.p6
ṣaṣṭhī kailāsasaṃhitā
caturtho'dhyāyaḥ | saṃnyāsācāravarṇanam
6.4.1
īśvara uvāca |
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi saṃnyāsāhnikakarma ca |
tava snehānmahādevi sampradāyānurodhataḥ ||
6.4.2
brāhme muhūrtta utthāya śirasi śvetapaṅkaje |
sahasrāre samāsīnaṃ guruṃ sañcintayedyatiḥ ||
6.4.3
śuddhasphaṭikasaṅkāśaṃ dvinetraṃ varadābhaye |
dadhānaṃ śivasadbhāvamevātmani manoharam ||
6.4.4
bhāvopanītaiḥ sampūjya gandhādibhiranukramāt |
baddhāñjalipuṭo bhūtvā namaskuryād guruṃ tataḥ ||
6.4.5
prātaḥprabhṛti sāyānte sāyādi prātarantataḥ |
yatkaromi mahādeva tadastu tava pūjanam ||
6.4.6
prativijñāpya gurave labdhānujñastato guroḥ |
niruddhaprāṇa āsīno vijitātmā jitendriyaḥ ||
6.4.7
mūlādibrahmarandhrāntaṃ ṣaṭcakraṃ paricintayet |
vidyutkoṭisamaprakhyaṃ sarvatejomayaṃ param ||
6.4.8
tanmadhye cintayenmāṃ ca saccidānandavigraham |
nirguṇaṃ paramaṃ brahma sadāśivamanāmayam ||
6.4.9
so'hamasmīti matimānmadaikyamanubhūya ca |
bahirnirgatya ca tato dūraṃ gacchedyathāsukham ||
6.4.10
vastreṇācchādya matimāñchiro nāsikayā saha |
viśodhya dehaṃ vidhivattṛṇamādhāya bhūtale ||
6.4.11
gṛhītaśiśna utthāya tato gacchejjalāśayam |
uddhṛtya vāryathānyāyaṃ śaucaṃ kuryādatandritaḥ ||
6.4.12
hastau pādau ca saṃśodhya dvirācamyomiti smaran |
uttarābhimukho maunī dantadhāvanamācaret ||
6.4.13
tṛṇaparṇaiḥ sadā kuryādamāmekādaśīṃ vinā |
apāṃ dvādaśagaṇḍūṣairmukhaṃ saṃśodhayettataḥ ||
6.4.14
dvirācamya mṛdā toyaiḥ kaṭiśaucaṃ vidhāya ca |
aruṇodayakāle tu snānaṃ kuryānmṛdā saha ||
6.4.15
guruṃ saṃsmṛtya māṃ caiva snānasandhyādyamācaret |
vistārabhayato noktamatra draṣṭavyamanyataḥ ||
6.4.16
ābadhya śaṅkhamudrāṃ ca praṇavenābhiṣecayet |
śirasi dvādaśāvṛttyā tadardhaṃ vā tadardhakam ||
6.4.17
tīramāgatya kaupīnaṃ prakṣālyācamya ca dvidhā |
prokṣayetpraṇavenaiva vastramaṅgopamārjanam ||
6.4.18
mukhaṃ prathamato mṛjya śira ārabhya sarvataḥ |
tenaiva mārjayeddehaṃ sthitvā ca gurusannidhau ||
6.4.19
ābadhyād vāmataḥ śuddhaṃ kaupīnaṃ ca saḍorakam |
tataḥ sandhārayedbhasma tadvidhiḥ procyate'drije ||
6.4.20
dvirācamya samādāya bhasma sadyādimantrataḥ |
agnirityādibhirmantrairabhimantrya spṛśettanum ||
6.4.21
āpovetyabhimantryātha jalaṃ tenaiva secayet |
omāpojyotirityuktvā mānastoketi mantrataḥ ||
6.4.22
sammardya kavaladvandvaṃ kuryādekaṃ tu pañcadhā |
śirovadanahṛdguhyapādeṣu parameśvari ||
6.4.23
īśānādi samārabhya sadyāntaṃ pañcabhiḥ kramāt |
uddhūlya kavalaṃ paścātpraṇavenābhiṣecayet ||
6.4.24
sarvāṅgaṃ ca tato hastau prakṣālyānyatsamāharet sammardya pūrvavattattu tripuṇḍrāṃstena dhārayet ||
6.4.29
triyāyuṣaistryambakaiśca praṇavena śivena ca |
śirasyatha lalāṭe ca vakṣasi skandha eva ca ||
6.4.26
nābhau bāhvoḥ sandhiṣu ca pṛṣṭhe caiva yathākramam |
prakṣālya hastau ca tato dvirācamya yathāvidhi ||
6.4.27
pañcīkaraṇamuccārya bhāvayetsvaguruṃ budhaḥ |
vakṣyamāṇaprakāreṇa prāṇāyāmānṣaḍācaret ||
6.4.28
dakṣahastena saṅgṛhya jalaṃ vāmena pāṇinā |
samācchādya dviṣaḍvāraṃ praṇavenābhimantrayet ||
6.4.29_2
evaṃ trivāraṃ samprokṣya śirasi triḥ pibettataḥ |
samāhitena manasā dhyāyannoṅkāramīśvaram ||
6.4.30
sauramaṇḍalamadhyasthaṃ sarvatejomayaṃ param |
aṣṭabāhuṃ caturvaktramarddhanārīkamadbhutam ||
6.4.31
sarvāścaryaguṇopetaṃ sarvālaṅkāraśobhitam |
evaṃ dhyātvātha vidhivaddadyādarghyatrayaṃ tataḥ ||
First 200 of 1,424 passages. Read on
Other recensions (1)
- Śivapurāṇa (complete text) — Sanskrit
Linked texts (4)
- Sūkṣmāgama (complete text) — Sanskrit
- Saurapurāṇa — Sanskrit
- Śivatattvaratnākara — Basappa Nāyaka 1684, Sanskrit
- Śivattvaratnākara — Basava, Sanskrit