Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 2.1: śrīśivamahāpurāṇam 2.1 rudrasaṃhitāyāṃ sṛṣṭikhaṇḍaḥ

Śivapurāṇa (complete text) 2.1

Language
Sanskrit

Contents

śrīśivamahāpurāṇam 2.1 rudrasaṃhitāyāṃ sṛṣṭikhaṇḍaḥ

2.1.p1

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

2.1.p2

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

2.1.p3

śrīśivamahāpurāṇam ||

2.1.p4

dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitā prathamaḥ sṛṣṭikhaṇḍaḥ

prathamo'dhyāyaḥ | munipraśnavarṇanam

2.1.1.1

viśvodbhavasthitilayādiṣu hetumekaṃ gaurīpatiṃ viditatattvamanantakīrtim |
māyāśrayaṃ vigatamāyamacintyarūpaṃ bodhasvarūpamamalaṃ hi śivaṃ namāmi ||

2.1.1.2

vande śivaṃ taṃ prakṛteranādiṃ praśāntamekaṃ puruṣottamaṃ hi |
svamāyayā kṛtsnamidaṃ hi sṛṣṭvā nabhovadantarbahirāsthito yaḥ ||

2.1.1.3

vande'ntarasthaṃ nijagūḍharūpaṃ śivaṃ svataḥ sraṣṭumidaṃ vicaṣṭe |
jaganti nityaṃ parito bhramanti yatsannidhau cumbakalohavattam ||

2.1.1.4

vyāsa uvāca |
jagataḥ pitaraṃ śambhuṃ jagato mātaraṃ śivām |
tatputraśca gaṇādhīśaṃ natvaitadvarṇayāmahe ||

2.1.1.5

ekadā munayaḥ sarve naimiṣāraṇyavāsinaḥ |
papracchurvarayā bhaktyā sūtaṃ te śaunakādayaḥ ||

2.1.1.6

ṛṣaya ūcuḥ |
vidyeśvarasaṃhitāyāḥ śrutā sā satkathā śubhā |
sādhyasādhanakhaṇḍākhyā ramyādyā bhaktavatsalā ||

2.1.1.7

sūta sūta mahābhāga cirañjīva sukhī bhava |
yacchrāvayasi nastāta śāṅkarīṃ paramāṃ kathām ||

2.1.1.8

pibantastvanmukhāmbhojacyutaṃ jñānāmṛtaṃ vayam |
avitṛptāḥ punaḥ kiñcitpraṣṭumicchāmahe'nagha ||

2.1.1.9

vyāsaprasādātsarvajño prāpto'si kṛtakṛtyatām |
nājñātaṃ vidyate kiñcidbhūtaṃ bhavyaṃ bhavacca yat ||

2.1.1.10

gurorvyāsasya sadbhaktyā samāsādya kṛpāṃ parām |
sarvaṃ jñātaṃ viśeṣeṇa sarvaṃ sārthaṃ kṛtaṃ januḥ ||

2.1.1.11

idānīṃ kathaya prājña śivarūpamanuttamam |
divyāni vai caritrāṇi śivayorapyaśeṣataḥ ||

2.1.1.12

aguṇo guṇatāṃ yāti kathaṃ loke maheśvaraḥ |
śivatattvaṃ vayaṃ sarve na jānīmo vicārataḥ ||

2.1.1.13

sṛṣṭeḥ pūrvaṃ kathaṃ śambhuḥ svarūpeṇāvatiṣṭhate |
sṛṣṭimadhye sa hi kathaṃ krīḍansaṃvartate prabhuḥ ||

2.1.1.14

tadante ca kathaṃ devaḥ sa tiṣṭhati maheśvaraḥ |
kathaṃ prasannatāṃ yāti śaṅkaro lokaśaṅkaraḥ ||

2.1.1.15

sa prasanno maheśānaḥ kiṃ prayacchati satphalam |
svabhaktebhyaḥ parebhyaśca tatsarvaṃ kathayasva naḥ ||

2.1.1.16

sadyaḥ prasanno bhagavānbhavatītyanuśuśruma |
bhaktaprayāsaṃ sa mahānna paśyati dayāparaḥ ||

2.1.1.17

brahmā viṣṇurmaheśaśca trayo devāḥ śivāṅgajāḥ |
maheśastatra pūrṇāṃśaḥ svayameva śivo'paraḥ ||

2.1.1.18

tasyāvirbhāvamākhyāhi caritāni viśeṣataḥ |
umāvirbhāvamākhyāhi tadvivāhaṃ tathā prabho ||

2.1.1.19

tadgārhasthyaṃ viśeṣeṇa tathā līlāḥ parā api |
etatsarvaṃ tadanyacca kathanīyaṃ tvayānagha ||

2.1.1.20

vyāsa uvāca |
iti pṛṣṭastadā taistu sūto harṣasamanvitaḥ |
smṛtvā śambhupadāmbhojaṃ pratyuvāca munīśvarān ||

2.1.1.21

sūta uvāca |
samyak pṛṣṭaṃ bhavadbhiśca dhanyā yūyaṃ munīśvarāḥ |
sadāśivakathāyāṃ vo yajjātā naiṣṭhikī matiḥ ||

2.1.1.22

sadāśivakathāpraśnaḥ puruṣāṃstrīnpunāti hi |
vaktāraṃ pṛcchakaṃ śrotṝñjāhnavīsalilaṃ yathā ||

2.1.1.22.p1

śambhorguṇānuvādātko virajyeta pumāndvijāḥ |
vinā paśughnaṃ trividhajanānandakarātsadā | 23 ||

2.1.1.24

gīyamāno vitṛṣṇaiśca bhavarogauṣadho'pi hi |
manaḥśrotrābhirāmaśca yataḥ sarvārthadaḥ sa vai ||

2.1.1.25

kathayāmi yathābuddhi bhavatpraśnānusārataḥ |
śivalīlāṃ prayatnena dvijāstāṃ śṛṇutādarāt ||

2.1.1.26

bhavadbhiḥ pṛcchyate yadvattattathā nāradena vai |
pṛṣṭaṃ pitre preritena hariṇā śivarūpiṇā ||

2.1.1.27

brahmā śrutvā sutavacaḥ śivabhaktaḥ prasannadhīḥ |
jagau śivayaśaḥ prītyā harṣayanmunisattamam ||

2.1.1.28

vyāsa uvāca |
sūtoktamiti tadvākyamākarṇya dvijasattamāḥ |
papracchustatsusaṃvādaṃ kutūhalasamanvitāḥ ||

2.1.1.29

ṛṣaya ūcuḥ |
sūta sūta mahābhāga śaivottama mahāmate |
śrutvā tava vaco ramyaṃ ceto naḥ sakutūhalam ||

2.1.1.30

kadā babhūva sukhakṛdvidhināradayormahān |
saṃvādo yatra giriśasulīlā bhavamocanī ||

2.1.1.31

vidhināradasaṃvādapūrvakaṃ śāṅkaraṃ yaśaḥ |
brūhi nastāta tatprītyā tattatpraśnānusārataḥ ||

2.1.1.32

ityākarṇya vacasteṣāṃ munīnāṃ bhāvitātmanām |
sūtaḥ provāca suprītastatsaṃvādānusārataḥ ||

2.1.1.32.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ prathamakhaṇḍe sṛṣṭyupākhyāne munipraśnavarṇanaṃ nāma prathamo'dhyāyaḥ ||

2.1.1.32.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

2.1.1.32.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

2.1.1.32.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

2.1.1.32.p5

dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ prathamaḥ sṛṣṭikhaṇḍaḥ

2.1.2.1

sūta uvāca |
ekasminsamaye viprā nārado munisattamaḥ |
brahmaputro vinītātmā tapo'rthaṃ mana ādadhe ||

2.1.2.2

himaśailaguhā kācidekā paramaśobhanā |
yatsamīpe suranadī sadā vahati vegataḥ ||

2.1.2.3

tatrāśramo mahādivyo nānāśobhāsamanvitaḥ |
tapo'rthaṃ sa yayau tatra nārado divyadarśanaḥ ||

2.1.2.4

tāṃ dṛṣṭvā muniśārdūlastepe sa suciraṃ tapaḥ |
badhvāsanaṃ dṛḍhaṃ maunī prāṇānāyamya śuddhadhīḥ ||

2.1.2.5

cakre muniḥ samādhiṃ tamahambrahmeti yatra ha |
vijñānaṃ bhavati brahmasākṣātkārakaraṃ dvijāḥ ||

2.1.2.6

itthaṃ tapati tasminvai nārade munisattame |
cakampe'tha śunāsīro manassantāpavihvalaḥ ||

2.1.2.7

manasīti vicintyāsau munirme rājyamicchati |
tadvighnakaraṇārthaṃ hi hariryatnamiyeṣa saḥ ||

2.1.2.8

sasmāra sa smaraṃ śakraścetasā devanāyakaḥ |
ājagāma drutaṃ kāmaḥ samadhīrmahiṣīyutaḥ ||

2.1.2.9

athāgataṃ smaraṃ dṛṣṭvā sambodhya surarāṭ prabhuḥ |
uvāca taṃ prapaśyāśu svārthe kuṭilaśemuṣiḥ ||

2.1.2.10

indra uvāca |
mitravarya mahāvīra sarvadā hitakāraka |
śṛṇu prītyā vaco me tvaṃ kuru sāhāyyamātmanā ||

2.1.2.11

tvadbalānme bahūnāñca tapogarvo vināśitaḥ |
madrājyasthiratā mitra tvadanugrahataḥ sadā ||

2.1.2.12

himaśailaguhāyāṃ hi munistapati nāradaḥ |
manasoddiśya viśveśaṃ mahāsaṃyamavāndṛḍhaḥ ||

2.1.2.13

yācenna vidhito rājyaṃ sa mameti viśaṅkitaḥ |
adyaiva gaccha tatra tvaṃ tattapovighnamācara ||

2.1.2.14

ityājñapto mahendreṇa sa kāmaḥ samadhupriyaḥ |
jagāma tatsthalaṃ garvādupāyaṃ svaṃ cakāra ha ||

2.1.2.15

racayāmāsa tatrāśu svakalāḥ sakalā api |
vasanto'pi svaprabhāvaṃ cakāra vividhaṃ madāt ||

2.1.2.16

na babhūva muneśceto vikṛtaṃ munisattamāḥ |
bhraṣṭo babhūva tadgarvo maheśānugraheṇa ha ||

2.1.2.17

śṛṇutādaratastatra kāraṇaṃ śaunakādayaḥ |
īśvarānugraheṇātra na prabhāvaḥ smarasya hi ||

2.1.2.18

atraiva śambhunākāri sutapaśca smarāriṇā |
atraiva dagdhastenāśu kāmo munitapopahaḥ ||

2.1.2.19

kāmajīvanahetorhi ratyā samprārthitaiḥ suraiḥ |
samprārthita uvācedaṃ śaṅkaro lokaśaṅkaraḥ ||

2.1.2.20

kañcitsamayamāsādya jīviṣyati surāḥ smaraḥ |
parantviha smaropāyaścaliṣyati na kaścana ||

2.1.2.21

iha yāvaddṛṣyate bhūrjanaiḥ sthitvāmarāḥ sadā |
kāmabāṇaprabhāvo'tra na caliṣyatyasaṃśayam ||

2.1.2.22

iti śambhūktitaḥ kāmo mithyātmagatikastadā |
nārade sa jagāmāśu divamindrasamīpataḥ ||

2.1.2.23

ācakhyau sarvavṛttāntaṃ prabhāvaṃ ca muneḥ smaraḥ |
tadājñayā yayau sthānaṃ svakīyaṃ samadhupriyaḥ ||

2.1.2.24

vismito'bhūtsurādhīśaḥ praśaśaṃsātha nāradam |
tadvṛttāntānabhijño hi mohitaḥ śivamāyayā ||

2.1.2.25

durjñeyā śāmbhavī māyā sarveṣāṃ prāṇināmiha |
bhaktaṃ vinārpitātmānaṃ tayā sammohyate jagat ||

2.1.2.26

nārado'pi ciraṃ tasthau tatreśānugraheṇa ha |
pūrṇaṃ matvā tapastatsvaṃ virarāma tato muniḥ ||

2.1.2.27

kāmājjayaṃ nijaṃ matvā garvito'bhūnmunīśvaraḥ |
vṛthaiva vigatajñānaḥ śivamāyāvimohitaḥ ||

2.1.2.28

dhanyā dhanyā mahāmāyā śāmbhavī munisattamāḥ |
tadgatiṃ na hi paśyanti viṣṇubrahmādayo'pi hi ||

2.1.2.29

tayā sammohito'tīva nārado munisattamaḥ |
kailāsaṃ prayayau śīghraṃ svavṛttaṃ gadituṃ madī ||

2.1.2.30

rudraṃ natvābravītsarvaṃ svavṛttaṃ garvavānmuniḥ |
mattvātmānaṃ mahātmānaṃ svaprabhuñca smarañjayam ||

2.1.2.31

tacchrutvā śaṅkaraḥ prāha nāradaṃ bhaktavatsalaḥ |
svamāyāmohitaṃ hetvanabhijñaṃ bhraṣṭacetasam ||

2.1.2.32

rudra uvāca |
he tāta nārada prājña dhanyastvaṃ śṛṇu madvacaḥ |
vācyamevaṃ na kutrāpi hareragre viśeṣataḥ ||

2.1.2.33

pṛcchamāno'pi na brūyāḥ svavṛttaṃ me yaduktavān |
gopyaṃ gopyaṃ sarvathā hi naiva vācyaṃ kadācana ||

2.1.2.34

śāsmyahaṃ tvāṃ viśeṣeṇa mama priyatamo bhavān |
viṣṇubhakto yatastvaṃ hi tadbhakto'tīva me'nugaḥ ||

2.1.2.34.p1

śāsti smetthañca bahuśo rudraḥ sūtikaraḥ prabhuḥ |
nārado na hitaṃ mene śivamāyāvimohitaḥ | 35 ||

2.1.2.36

prabalā bhāvinī karmagatirjñeyā vicakṣaṇaiḥ |
na nivāryā janaiḥ kaiścidapīcchā saiva śāṅkarī ||

2.1.2.37

tataḥ sa munivaryo hi brahmalokaṃ jagāma ha |
vidhiṃ natvābravītkāmajayaṃ svasya tapobalāt ||

2.1.2.38

tadākarṇya vidhiḥ so'tha smṛtvā śambhupadāmbujam |
vijñāya kāraṇaṃ sarvaṃ niṣiṣedha sutaṃ tadā ||

2.1.2.39

mene hitaṃ na vidhyuktaṃ nārado jñānisattamaḥ |
śivamāyāmohitaśca rūḍhacittamadāṅkuraḥ ||

2.1.2.40

śivecchā yādṛśī loke bhavatyeva hi sā tadā |
tadadhīnaṃ jagatsarvaṃ vacastantyāṃ sthitaṃ yataḥ ||

2.1.2.41

nārado'tha yayau śīghraṃ viṣṇulokaṃ vinaṣṭadhīḥ |
madāṅkuramanā vṛttaṃ gadituṃ svaṃ tadagrataḥ ||

2.1.2.42

āgacchantaṃ muniṃ dṛṣṭvā nāradaṃ viṣṇurādarāt |
utthitvāgre gato'raṃ taṃ śiśleṣa jñātahetukaḥ ||

2.1.2.43

svāsane samupāveśya smṛtvā śivapadāmbujam |
hariḥ prāha vacastathyaṃ nāradaṃ madanāśanam ||

2.1.2.44

viṣṇuruvāca |
kuta āgamyate tāta kimarthamiha cāgataḥ |
dhanyastvaṃ muniśārdūla tīrtho'haṃ tu tavāgamāt ||

2.1.2.45

viṣṇuvākyamiti śrutvā nārado garvito muniḥ |
svavṛttaṃ sarvamācaṣṭa samadaṃ madamohitaḥ ||

2.1.2.46

śrutvā munivaco viṣṇuḥ samadaṃ kāraṇaṃ tataḥ |
jñātavānakhilaṃ smṛtvā śivapādāmbujaṃ hṛdi ||

2.1.2.47

tuṣṭāva giriśaṃ bhaktyā śivātmā śaivarāḍḍhariḥ |
sāñjalirvisudhīrnamramastakaḥ parameśvaram ||

2.1.2.48

viṣṇuruvāca |
deva deva mahādeva prasīda parameśvara |
dhanyastvaṃ śiva dhanyā te māyā sarvavimohinī ||

2.1.2.49

ityādi sa stutiṃ kṛtvā śivasya paramātmanaḥ |
nimīlya nayane dhyātvā virarāma padāmbujam ||

2.1.2.50

yatkartavyaṃ śaṅkarasya sa jñātvā viśvapālakaḥ |
śivaśāsanataḥ prāha hṛdātha munisattamam ||

2.1.2.51

viṣṇuruvāca |
dhanyastvaṃ muniśārdūla taponidhirudāradhīḥ |
bhaktitrikaṃ na yasyāsti kāmamohādayo mune ||

2.1.2.52

vikārāstasya sadyo vai bhavantyakhiladuḥkhadāḥ |
naiṣṭhiko brahmacārī tvaṃ jñānavairāgyavānsadā ||

2.1.2.53

kathaṃ kāmavikārī syājjanmanāvikṛtaḥ sudhīḥ |
ityādyuktaṃ vaco bhūri śrutvā sa munisattamaḥ ||

2.1.2.54

vijahāsa hṛdā natvā pratyuvāca vaco harim |
nārada uvāca |
kimprabhāvaḥ smaraḥ svāminkṛpā yadyasti te mayi ||

2.1.2.55

ityuktvā harimānamya yayau yādṛcchiko muniḥ ||

2.1.2.55.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ prathamakhaṇḍe sṛṣṭyupākhyāne nāradatapovarṇanaṃ nāma dvitīyo'dhyāyaḥ ||

2.1.2.55.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

2.1.2.55.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

2.1.2.55.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

2.1.2.55.p5

dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ prathamaḥ sṛṣṭikhaṇḍaḥ

tṛtīyo'dhyāyaḥ | nāradamohanaṃ varṇanam

2.1.3.1

ṛṣaya ūcuḥ |
sūta sūta mahābhāga vyāsaśiṣya namo'stu te |
adbhuteyaṃ kathā tāta varṇitā kṛpayā hi naḥ ||

2.1.3.2

munau gate haristāta kiñcakāra tataḥ param |
nārado'pi gataḥ kutra tanme vyākhyātumarhasi ||

2.1.3.3

vyāsa uvāca |
ityākarṇya vacasteṣāṃ sūtaḥ paurāṇikottamaḥ |
pratyuvāca śivaṃ smṛtvā nānāsūtikaraṃ budhaḥ ||

2.1.3.4

sūta uvāca |
munau yadṛcchayā viṣṇurgate tasminhi nārade |
śivecchayā cakārāśu māyāṃ māyāviśāradaḥ ||

2.1.3.5

munimārgasya madhye tu virece nagaraṃ mahat |
śatayojanavistāramadbhutaṃ sumanoharam ||

2.1.3.6

svalokādadhikaṃ ramyaṃ nānāvastuvirājitam |
naranārīvihārāḍhyaṃ caturvarṇākulaṃ param ||

2.1.3.7

tatra rājā śīlanidhirnāmaiśvaryasamanvitaḥ |
sutāsvayamvarodyukto mahotsavasamanvitaḥ ||

2.1.3.8

caturdigbhyaḥ samāyātaiḥ saṃyutaṃ nṛpanandanaiḥ |
nānāveṣaiḥ suśobhaiśca tatkanyāvaraṇotsukaiḥ ||

2.1.3.9

etādṛśaṃ puraṃ dṛṣṭvā mohaṃ prāpto'tha nāradaḥ |
kautukī tannṛpadvāraṃ jagāma madanaidhitaḥ ||

2.1.3.10

āgataṃ munivaryaṃ taṃ dṛṣṭvā śīlanidhirnṛpaḥ |
upaveśyārcayāñcakre ratnasiṃhāsane vare ||

2.1.3.11

atha rājā svatanayāṃ nāmataḥ śrīmatīṃ varām |
nāradasya samānīya pādayoḥ samapātayat ||

2.1.3.12

tatkanyāṃ prekṣya sa munirnāradaḥ prāha vismitaḥ |
keyaṃ rājanmahābhāgā kanyā surasutopamā ||

2.1.3.13

tasya tadvacanaṃ śrutvā rājā prāha kṛtāñjaliḥ |
duhiteyaṃ mama mune śrīmatī nāma nāmataḥ ||

2.1.3.14

pradānasamayaṃ prāptā varamanveṣatī śubham |
sā svayamvarasamprāptā sarvalakṣaṇalakṣitā ||

2.1.3.15

asyā bhāgyaṃ vada mune sarvaṃ jātakamādarāt |
kīdṛśaṃ tanayeyaṃ me varamāpsyati tadvada ||

2.1.3.16

ityukto muniśārdūlastāmicchuḥ kāmavihvalaḥ |
samābhāṣya sa rājānaṃ nārado vākyamabravīt ||

2.1.3.17

suteyaṃ tava bhūpāla sarvalakṣaṇalakṣitā |
mahābhāgyavatī dhanyā lakṣmīriva guṇālayā ||

2.1.3.18

sarveśvaro'jito vīro girīśasadṛśo vibhuḥ |
asyāḥ patirdhruvaṃ bhāvī kāmajitsurasattamaḥ ||

2.1.3.19

ityuktvā nṛpamāmantrya yayau yādṛcchiko muniḥ |
babhūva kāmavivaśaḥ śivamāyāvimohitaḥ ||

2.1.3.20

citte vicintya sa munirāpnuyāṃ kanyakāṃ katham |
svayaṃvare nṛpālānāmekaṃ māṃ vṛṇuyātkatham ||

2.1.3.21

saundaryaṃ sarvanārīṇāṃ priyaṃ bhavati sarvathā |
tad dṛṣṭvaiva prasannā sā svavaśā nātra saṃśayaḥ ||

2.1.3.22

vidhāyetthaṃ viṣṇurūpaṃ grahītuṃ munisattamaḥ |
viṣṇulokaṃ jagāmāśu nāradaḥ smaravihvalaḥ ||

2.1.3.23

praṇipatya hṛṣīkeśaṃ vākyametaduvāca ha |
rahasi tvāṃ pravakṣyāmi svavṛttāntamaśeṣataḥ ||

2.1.3.24

tathetyukte tathābhūte śivecchākāryakartari |
brūhītyuktavati śrīśe munirāha ca keśavam ||

2.1.3.25

nārada uvāca |
tvadīyo bhūpatiḥ śīlanidhiḥ sa vṛṣatatparaḥ |
tasya kanyā viśālākṣī śrīmatī varavarṇinī ||

2.1.3.26

jaganmohinyabhikhyātā trailokye'pyatisundarī |
pariṇetumahaṃ viṣṇo tāmicchāmyadya mā ciram ||

2.1.3.27

svayamvaraṃ cakārāsau bhūpatistanayecchayā |
caturdigbhyaḥ samāyātā rājaputrāḥ sahasraśaḥ ||

2.1.3.28

yadi dāsyasi rūpaṃ me tadā tāṃ prāpnuyāṃ dhruvam |
tvadrūpaṃ sā vinā kaṇṭhe jayamālāṃ na dhāsyati ||

2.1.3.29

svarūpaṃ dehi me nātha sevako'haṃ priyastava |
vṛṇuyānmāṃ yathā sā vai śrīmatī kṣitipātmajā ||

2.1.3.30

sūta uvāca |
vacaḥ śrutvā muneritthaṃ vihasya madhusūdanaḥ |
śāṅkarīṃ prabhutāṃ budhvā pratyuvāca dayāparaḥ ||

2.1.3.31

viṣṇuruvāca |
sveṣṭadeśaṃ mune gaccha kariṣyāmi hitaṃ tava |
bhiṣagvaro yathārtasya yataḥ priyataro'si me ||

2.1.3.32

ityuktvā munaye tasmai dadau viṣṇurmukhaṃ hareḥ |
svarūpamanugṛhyāsya tirodhānaṃ jagāma saḥ ||

2.1.3.33

evamukto munirhṛṣṭaḥ svarūpaṃ prāpya vai hareḥ |
mene kṛtārthamātmānaṃ tadyatnaṃ na bubodha saḥ ||

2.1.3.34

atha tatra gataḥ śīghraṃ nārado munisattamaḥ |
cakre svayamvaraṃ yatra rājaputraiḥ samākulam ||

2.1.3.35

svayamvarasabhā divyā rājaputrasamāvṛtā |
śuśubhe'tīva viprendrā yathā śakrasabhāparā ||

2.1.3.36

tasyāṃ nṛpasabhāyāṃ vai nāradaḥ samupāviśat |
sthitvā tatra vicintyeti prītiyuktena cetasā ||

2.1.3.37

māṃ variṣyati nānyaṃ sā viṣṇurūpadharaṃ dhruvam |
ānanasya kurūpatvaṃ na veda munisattamaḥ ||

2.1.3.37.p1

pūrvarūpaṃ muniṃ sarve dadṛśustatra mānavāḥ |
tadbhedaṃ bubudhuste na rājaputrādayo dvijāḥ | 38 ||

2.1.3.39

tatra rudragaṇau dvau tadrakṣaṇārthaṃ samāgatau |
viprarūpadharau gūḍhau tadbhedaṃ jajñatuḥ param ||

2.1.3.40

mūḍhaṃ matvā muniṃ tau tannikaṭaṃ jagmaturgaṇau |
kurutastatprahāsaṃ vai bhāṣamāṇau parasparam ||

2.1.3.41

paśya nāradarūpaṃ hi viṣṇoriva mahottamam |
mukhaṃ tu vānarasyeva vikaṭaṃ ca bhayaṅkaram ||

2.1.3.42

icchatyayaṃ nṛpasutāṃ vṛthaiva smaramohitaḥ |
ityuktvā sacchalaṃ vākyamupahāsaṃ pracakratuḥ ||

2.1.3.43

na śuśrāva yathārthaṃ tu tadvākyaṃ smaravihvalaḥ |
paryaikṣacchrīmatīṃ tāṃ vai tallipsurmohito muniḥ ||

2.1.3.44

etasminnantare bhūpakanyā cāntaḥpurāttu sā |
strībhiḥ samāvṛtā tatrājagāma varavarṇinī ||

2.1.3.45

mālāṃ hiraṇmayīṃ ramyāmādāya śubhalakṣaṇā |
tatra svayamvare reje sthitā madhye rameva sā ||

2.1.3.46

babhrāma sā sabhāṃ sarvāṃ mālāmādāya suvratā |
varamanveṣatī tatra svātmābhīṣṭaṃ nṛpātmajā ||

2.1.3.47

vānarāsyaṃ viṣṇutanuṃ muniṃ dṛṣṭvā cukopa sā |
dṛṣṭiṃ nivārya ca tataḥ prasthitā prītamānasā ||

2.1.3.48

na dṛṣṭvā svavaraṃ tatra trastāsīnmanepsitam |
antaḥsabhāsthitā kasminnarpayāmāsa na srajam ||

2.1.3.49

etasminnantare viṣṇurājagāma nṛpākṛtiḥ |
na dṛṣṭaḥ kaiścidaparaiḥ kevalaṃ sā dadarśa hi ||

2.1.3.50

atha sā taṃ samālokya prasannavadanāmbujā |
arpayāmāsa tatkaṇṭhe tāṃ mālāṃ varavarṇinī ||

2.1.3.51

tāmādāya tato viṣṇū rājarūpadharaḥ prabhuḥ |
antardhānamagātsadyaḥ svasthānaṃ prayayau kila ||

2.1.3.52

sarve rājakumārāśca nirāśāḥ śrīmatīṃ prati |
munistu vihvalo'tīva babhūva madanāturaḥ ||

2.1.3.53

tadā tāvūcatuḥ sadyo nāradaṃ smaravihvalam |
viprarūpadharau rudragaṇau jñānaviśāradau ||

2.1.3.54

gaṇāvūcatuḥ
he nārada mune tvaṃ hi vṛthā madanamohitaḥ |
tallipsuḥ svamukhaṃ paśya vānarasyeva garhitam ||

2.1.3.55

sūta uvāca |
ityākarṇya tayorvākyaṃ nārado vismito'bhavat |
mukhaṃ dadarśa mukure śivamāyāvimohitaḥ ||

2.1.3.56

svamukhaṃ vānarasyeva dṛṣṭvā cukrodha satvaram |
śāpaṃ dadau tayostatra gaṇayormohito muniḥ ||

2.1.3.57

yuvāṃ mamopahāsaṃ vai cakraturbrāhmaṇasya hi |
bhavetāṃ rākṣasau vipravīryajau vai tadākṛtī ||

2.1.3.58

śrutvā haragaṇāvitthaṃ svaśāpaṃ jñānisattamau |
na kiñcidūcatustau hi munimājñāya mohitam ||

2.1.3.59

svasthānaṃ jagmaturviprā udāsīnau śivastutim |
cakraturmanyamānau vai śivecchāṃ sakalāṃ sadā ||

2.1.3.59.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ prathamakhaṇḍe sṛṣṭyupākhyāne nāradamohavarṇanaṃ nāma tṛtīyo'dhyāyaḥ ||

2.1.3.59.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

2.1.3.59.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

2.1.3.59.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

2.1.3.59.p5

dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ prathamaḥ sṛṣṭikhaṇḍaḥ

caturtho'dhyāyaḥ | nāradaya viṣṇūpadeśavarṇanam

2.1.4.1

ṛṣaya ūcuḥ |
sūta sūta mahāprājña varṇitā hyadbhutā kathā |
dhanyā tu śāmbhavī māyā tadadhīnaṃ carācaram ||

2.1.4.2

gatayorgaṇayoḥ śambhoḥ svayamātmecchayā vibhoḥ |
kiñcakāra muniḥ kruddho nāradaḥ smaravihvalaḥ ||

2.1.4.3

sūta uvāca |
vimohito munirdattvā tayoḥ śāpaṃ yathocitam |
jale mukhaṃ nirīkṣyātha svarūpaṃ giriśecchayā ||

2.1.4.4

śivecchayā na prabuddhaḥ smṛtvā harikṛtacchalam |
krodhaṃ durviṣahaṃ kṛtvā viṣṇulokaṃ jagāma ha ||

2.1.4.5

uvāca vacanaṃ kruddhaḥ samiddha iva pāvakaḥ |
duruktigarbhitaṃ vyaṅgaṃ naṣṭajñānaḥ śivecchayā ||

2.1.4.6

nārada uvāca |
he hare tvaṃ mahāduṣṭaḥ kapaṭī viśvamohanaḥ |
parotsāhaṃ na sahase māyāvī malināśayaḥ ||

2.1.4.7

mohinīrūpamādāya kapaṭaṃ kṛtavānpurā |
asurebhyo'pāyayastvaṃ vāruṇīmamṛtaṃ na hi ||

2.1.4.8

cetpibenna viṣaṃ rudro dayāṃ kṛtvā maheśvaraḥ |
bhavennaṣṭākhilā māyā tava vyājarate hare ||

2.1.4.9

gatiḥ sakapaṭā te'tipriyā viṣṇo viśeṣataḥ |
sādhusvabhāvo na bhavānsvatantraḥ prabhuṇā kṛtaḥ ||

2.1.4.10

kṛtaṃ samucitaṃ naiva śivena paramātmanā |
tatprabhāvabalaṃ dhyātvā svatantrakṛtikārakaḥ ||

2.1.4.11

tvadgatiṃ susamājñāya paścāttāpamavāpa saḥ |
vipraṃ sarvopari prāha svoktavedapramāṇakṛt ||

2.1.4.12

tajjñātvāhaṃ hare tvādya śikṣayiṣyāmi tadbalāt |
yathā na kuryāḥ kutrāpīdṛśaṃ karma kadācana ||

2.1.4.13

adyāpi nirbhayastvaṃ hi saṅgaṃ nāpastarasvinā |
idānīṃ lapsyase viṣṇo phalaṃ svakṛtakarmaṇaḥ ||

2.1.4.14

itthamuktvā hariṃ so'tha munirmāyāvimohitaḥ |
śaśāpa krodhanirviṇṇo brahmatejaḥ pradarśayan ||

2.1.4.15

strīkṛte vyākulaṃ viṣṇo māmakārṣīrvimohakaḥ |
anvakārṣīḥ svarūpeṇa yena kāpaṭyakāryakṛt ||

2.1.4.16

tadrūpeṇa manuṣyastvaṃ bhava tadduḥkhabhugghare |
yanmukhaṃ kṛtavānme tvaṃ te bhavantu sahāyinaḥ ||

2.1.4.17

tvaṃ strīviyogajaṃ duḥkhaṃ labhasva paraduḥkhadaḥ |
manuṣyagatikaḥ prāyo bhavājñānavimohitaḥ ||

2.1.4.17.c1

iti śaptvā hariṃ mohānnārado'jñānamohitaḥ |
viṣṇurjagrāha taṃ śāpaṃ praśaṃsan śāmbhavīmajām ||

2.1.4.19

atha śambhurmahālīlo niścakarṣa vimohinīma |
svamāyāṃ mohito jñānī nārado'pyabhavadyayā ||

2.1.4.20

antarhitāyāṃ māyāyāṃ pūrvavanmatimānabhūt |
nārado vismitamanāḥ prāptabodho nirākulaḥ ||

2.1.4.21

paścāttāpamavāpyāti nininda svaṃ muhurmuhuḥ |
praśaśaṃsa tadā māyāṃ śāmbhavīṃ jñānimohinīm ||

2.1.4.22

atha jñātvā muniḥsarvaṃ māyāvibhramamātmanaḥ |
apatatpādayorviṣṇornārado vaiṣṇavottamaḥ ||

2.1.4.23

haryupasthāpitaḥ prāha vacanaṃ naṣṭadurmatiḥ |
mayā duruktayaḥ proktā mohitena kubuddhinā ||

2.1.4.24

dattaḥ śāpo'pi te nātha vitathaṃ kuru taṃ prabho |
mahatpāpamakārṣaṃ hi yāsyāmi nirayaṃ dhruvam ||

2.1.4.25

kamupāyaṃ hare kuryāṃ dāso'haṃ te tamādiśa |
yena pāpakulaṃ naśyennirayo na bhavenmama ||

2.1.4.26

ityuktvā sa punarviṣṇoḥ pādayormunisattamaḥ |
papāta sumatirbhaktyā paścāttāpamupāgataḥ ||

2.1.4.27

atha viṣṇustamutthāpya babhāṣe sūnṛtaṃ vacaḥ |
viṣṇuruvāca |
na khedaṃ kuru me bhaktavarastvaṃ nātra saṃśayaḥ ||

2.1.4.28

śṛṇu tāta pravakṣyāmi suhitaṃ tava niścayāt |
nirayaste na bhavitā śivaḥ śaṃ te vidhāsyati ||

2.1.4.29

yadakārṣīḥ śivavaco vitathaṃ madamohitaḥ |
sa dattavānīdṛśaṃ te phalaṃ karmaphalapradaḥ ||

2.1.4.30

śivecchayākhilaṃ jātaṃ kurvitthaṃ niścitāṃ matim |
garvāpahartā sa svāmī śaṅkaraḥ parameśvaraḥ ||

2.1.4.31

paraṃ brahma parātmā sa saccidānandabodhanaḥ |
nirguṇo nirvikārī ca rajaḥsattvatamaḥparaḥ ||

2.1.4.32

sa evādāya māyāṃ svāṃ tridhā bhavati rūpataḥ |
brahmaviṣṇumaheśātmā nirguṇo'nirguṇo'pi saḥ ||

2.1.4.33

nirguṇatve śivāhvo hi paramātmā maheśvaraḥ |
paraṃ brahmāvyayo'nanto mahādeveti gīyate ||

2.1.4.34

tatsevayā vidhiḥ sraṣṭā pālako jagatāmaham |
svayaṃ sarvasya saṃhārī rudrarūpeṇa sarvadā ||

2.1.4.35

sākṣī śivasvarūpeṇa māyābhinnaḥ sa nirguṇaḥ |
svecchācārī saṃvihārī bhaktānugrahakārakaḥ ||

First 200 of 1,348 passages. Read on

Linked texts (4)