Shivapurana 4: śrīśivamahāpurāṇam 4. koṭirudrasaṃhitā
Śivapurāṇa (complete text) 4
- Language
- Sanskrit
Contents
- 4.1 prathamo'dhyāyaḥ | jyotirliṅgatadupaliṃṅgamāhātmyavarṇanam — 45 parts
- 4.2 dvitīyo'dhyāyaḥ | śivaliṅgamāhātmyavarṇanam — 31 parts
- 4.3 tṛtīyo'dhyāyaḥ | koṭirudrasaṃhitāyāmanasūyātritapovarṇanam — 39 parts
- 4.4 caturtho'dhyāyaḥ | atrīśvaramāhātmyavarṇanam — 61 parts
- 4.5 pañcamo'dhyāyaḥ | brāhmaṇīmaraṇavarṇanam — 39 parts
- 4.6 ṣaṣṭho'dhyāyaḥ | brāhmaṇīsvargativarṇanam — 66 parts
- 4.7 saptamo'dhyāyaḥ | nandikeśvaraśivaliṅgamāhātmyavarṇanam — 35 parts
- 4.8 aṣṭamo'dhyāyaḥ | mahābalamāhātmyavarṇanam — 28 parts
- 4.9 navamo'dhyāyaḥ | cāṇḍālīsadgativarṇanam — 39 parts
- 4.10 daśamo'dhyāyaḥ | mahābalāhvaśivaliṅgamāhātmyavarṇanam — 51 parts
- 4.11 ekādaśo'dhyāyaḥ | candrabhālapaśupatināthaliṅgamāhātmyavarṇanam — 21 parts
- 4.12 dvādaśo'dhyāyaḥ | liṅgasvarūpakāraṇavarṇanam — 54 parts
- 4.13 trayodaśo'dhyāyaḥ | baṭukotpattivarṇanam — 77 parts
- 4.14 caturdaśo'dhyāyaḥ | somanāthajyotirliṅgotpattivarṇanam — 62 parts
- 4.15 pañcadaśo'dhyāyaḥ | mallikārjunanāmakadvitīyajyotirliṅgavarṇanam — 23 parts
- 4.16 ṣoḍaśo'dhyāyaḥ | mahākālajyotirliṅgamāhātmyavarṇanam 1 — 52 parts
- 4.17 saptadaśo'dhyāyaḥ | mahākālajyotirliṅgamāhātmyavarṇanam 2 — 78 parts
- 4.18 aṣṭādaśo'dhyāyaḥ | oṅkāreśvarajyotirliṅgamāhātmyavarṇanam — 27 parts
- 4.19 ekonaviṃśo'dhyāyaḥ | kedāreśvarajyotirliṅgamāhātmyavarṇanam — 26 parts
- 4.20 viṃśo'dhyāyaḥ | bhīmāsurakṛtopadravavarṇanam — 67 parts
- 4.21 ekaviṃśo'dhyāyaḥ | bhīmeśvarajyotirliṅgotpattistanmāhātmyavarṇanam — 54 parts
- 4.22 dvāviṃśo'dhyāyaḥ | kāśyāṃ rudrāgamanavarṇanam — 40 parts
- 4.23 trayoviṃśo'dhyāyaḥ | kāśīviśveśvarajyotirliṅgamāhātmyavarṇanam — 57 parts
- 4.24 caturviṃśo'dhyāyaḥ | gautamaprabhāvavarṇanam — 33 parts
- 4.25 pañcaviṃśo'dhyāyaḥ | gautamavyavasthāvarṇanam — 58 parts
- 4.26 ṣaḍviṃśo'dhyāyaḥ | tryambakeśvaramāhātmyavarṇanam — 57 parts
- 4.27 saptaviṃśo'dhyāyaḥ | tryambakeśvarajyotirliṅgamāhātmyavarṇanam — 50 parts
- 4.28 aṣṭāviṃśo'dhyāyaḥ | vaidyanātheśvarajyotirliṅgamāhātmyavarṇam — 76 parts
- 4.29 ekonatriṃśo'dhyāyaḥ | dārukāvanarākṣasopadravavarṇanam — 53 parts
- 4.30 triṃśo'dhyāyaḥ | nāgeśvarajyotirliṅgodbhavamāhātmyavarṇanam — 44 parts
- 4.31 ekatriṃśo'dhyāyaḥ | rāmeśvaramāhātmyavarṇanam — 45 parts
- 4.32 dvātriṃśo'dhyāyaḥ | sudehāsudharmācaritavarṇanam — 52 parts
- 4.33 trayastriṃśo'dhyāyaḥ | dhuśmeśajyotirliṅgotpattimāhātmyavarṇanam — 56 parts
- 4.34 catustriṃśo'dhyāyaḥ | viṣṇusudarśanacakralābhavarṇanam — 35 parts
- 4.35 pañcatriṃśo'dhyāyaḥ | śivasahasranāmavarṇanam — 134 parts
- 4.36 ṣaṭtriṃśo'dhyāyaḥ | śivasahasranāmastotraphalavarṇanam — 38 parts
- 4.37 saptatriṃśo'dhyāyaḥ | devarṣinṛpaśaivatvavarṇanam — 55 parts
- 4.38 aṣṭatriṃśo'dhyāyaḥ | śivarātrivratamahimanirūpaṇam — 88 parts
- 4.39 ekonacatvāriṃśo'dhyāyaḥ | śivarātrivratodyāpanam — 22 parts
- 4.40 catvāriṃśo'dhyāyaḥ | śivarātrivratamāhātmyavarṇanam — 102 parts
- 4.41 ekacatvāriṃśo'dhyāyaḥ | muktinirūpaṇam — 27 parts
- 4.42 dvicatvāriṃśo'dhyāyaḥ | saguṇanirguṇabhedavarṇanam — 32 parts
- 4.43 tricatvāriṃśo'dhyāyaḥ | jñānanirūpaṇam — 59 parts
śrīśivamahāpurāṇam 4. koṭirudrasaṃhitā
4.p1
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
4.p2
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
4.p3
śrīśivamahāpurāṇam ||
4.p4
caturthī koṭirudrasaṃhitā
prathamo'dhyāyaḥ | jyotirliṅgatadupaliṃṅgamāhātmyavarṇanam
4.1.1
yo dhatte nijamāyayaiva bhuvanākāraṃ vikārojjhito |
yasyāhuḥ karuṇākaṭākṣavibhavau svargāpavargābhidhau |
pratyagbodhasukhādvayaṃ hṛdi sadā paśyanti yaṃ yogina-stasmai śailasutāñcitārdhavapuṣe śaśvannamastejase ||
4.1.2
kṛpālalitavīkṣaṇaṃ smitamanojñavaktrāmbujaṃ śaśāṅkakalayojjvalaṃ śamitaghoratāpatrayam |
karotu kimapi sphuratparamasaukhyasaccidvapu-rdharādharasutābhujodvalayitaṃ maho maṅgalam ||
4.1.3
ṛṣaya ūcuḥ
samyaguktaṃ tvayā sūta lokānāṃ hitakāmyayā |
śivāvatāramāhātmyaṃ nānākhyānasamanvitam ||
4.1.4
punaśca kathyatāṃ tāta śivamāhātmyamuttamam |
liṅgasambandhi suprītyā dhanyastvaṃ śaivasattama ||
4.1.5
śṛṇvantastvanmukhāmbhojānna tṛptāḥ smo vayaṃ prabho |
śaivaṃ yaśo'mṛtaṃ ramyaṃ tadeva punarucyatām ||
4.1.6
pṛthivyāṃ yāni liṅgāni tīrthe tīrthe śubhāni hi |
anyatra vā sthale yāni prasiddhāni sthitāni vai ||
4.1.7
tāni tāni ca divyāni liṅgāni parameśituḥ |
vyāsaśiṣya samācakṣva lokānāṃ hitakāmyayā ||
4.1.8
sūta uvāca |
sādhu pṛṣṭamṛṣiśreṣṭhā lokānāṃ hitakāmyayā |
kathayāmi bhavatsnehāttāni saṅkṣepato dvijāḥ ||
4.1.9
sarveṣāṃ śivaliṅgānāṃ mune saṅkhyā na vidyate |
sarvā liṅgamayī bhūmiḥ sarvaṃ liṅgamayaṃ jagat ||
4.1.10
liṅgayuktāni tīrthāni sarvaṃ liṅge pratiṣṭhitam |
saṅkhyā na vidyate teṣāṃ tāni kiñcidbravīmyaham ||
4.1.11
yatkiñcid dṛśyate dṛśyaṃ varṇyate smaryate ca yat |
tatsarvaṃ śivarūpaṃ hi nānyadastīti kiñcana ||
4.1.12
tathāpi śrūyatāṃ prītyā kathayāmi yathāśrutam |
liṅgāni ca ṛṣiśreṣṭhāḥ pṛthivyāṃ yāni tāni ha ||
4.1.13
pātāle cāpi vartante svarge cāpi tathā bhuvi |
sarvatra pūjyate śambhuḥ sa devāsuramānuṣaiḥ ||
4.1.14
trijagacchambhunā vyāptaṃ sadevāsuramānuṣam |
anugrahāya lokānāṃ liṅgarūpeṇa sattamāḥ ||
4.1.15
anugrahāya lokānāṃ liṅgāni ca maheśvaraḥ |
dadhāti vividhānyatra tīrthe cānyasthale tathā ||
4.1.16
yatra yatra yadā śambhurbhaktyā bhaktaiśca saṃsmṛtaḥ |
tatra tatrāvatīryātha kāryaṃ kṛtvā sthitastadā ||
4.1.17
lokānāmupakārārthaṃ svaliṅgaṃ cāpyakalpayat |
talliṅgaṃ pūjayitvā tu siddhiṃ samadhigacchati ||
4.1.18
pṛthivyāṃ yāni liṅgāni teṣāṃ saṅkhyā na vidyate |
tathāpi ca pradhānāni kathyante ca mayā dvijāḥ ||
4.1.19
pradhāneṣu ca yānīha mukhyāni pravadāmyaham |
yacchrutvā sarvapāpebhyo mucyate mānavaḥ kṣaṇāt ||
4.1.20
jyotirliṅgāni yānīha mukhyamukhyāni sattama |
tānyahaṃ kathayāmyadya śrutvā pāpaṃ vyapohati ||
4.1.21
saurāṣṭre somanāthaṃ ca śrīśaile mallikārjunam |
ujjayinyāṃ mahākālamoṅkāre parameśvaram ||
4.1.22
kedāraṃ himavatpṛṣṭhe ḍākinyāṃ bhīmaśaṅkaram |
vārāṇasyāṃ ca viśveśaṃ tryambakaṃ gautamītaṭe ||
4.1.23
vaidyanāthaṃ citābhūmau nāgeśaṃ dārukāvane |
setubandhe ca rāmeśaṃ ghuśmeśaṃ ca śivālaye ||
4.1.24
dvādaśaitāni nāmāni prātarutthāya yaḥ paṭhet |
sarvapāpavinirmuktaḥ sarvasiddhiphalaṃ labhet ||
4.1.25
yaṃ yaṃ kāmamapekṣyaiva paṭhiṣyanti narottamāḥ |
prāpsyanti kāmaṃ taṃ taṃ hi paratreha munīśvarāḥ ||
4.1.26
ye niṣkāmatayā tāni paṭhiṣyanti śubhāśayāḥ |
teṣāṃ ca jananīgarbhe vāso naiva bhaviṣyati ||
4.1.27
eteṣāṃ pūjanenaiva varṇānāṃ duḥkhanāśanam |
ihaloke paratrāpi muktirbhavati niścitam ||
4.1.28
grāhyameṣāṃ ca naivedyaṃ bhojanīyaṃ prayatnataḥ |
tatkartuḥ sarvapāpāni bhasmasādyānti vai kṣaṇāt ||
4.1.29
jyotiṣāṃ caiva liṅgānāṃ brahmādibhiralaṃ dvijāḥ |
viśeṣataḥ phalaṃ vaktuṃ śakyate na paraistathā ||
4.1.30
ekaṃ ca pūjitaṃ yena ṣaṇmāsaṃ tannirantaram |
tasya duḥkhaṃ na jāyeta mātṛkukṣisamudbhavam ||
4.1.31
hīnayonau yadā jāto jyotirliṅgaṃ ca paśyati |
tasya janma bhavettatra vimale satkule punaḥ ||
4.1.32
satkule janma samprāpya dhanāḍhyo vedapāragaḥ |
śubhakarma tadā kṛtvā muktiṃ yātyanapāyinīm ||
4.1.33
mleccho vāpyantyajo vāpi ṣaṇḍho vāpi munīśvarāḥ |
dvijo bhūtvā bhavenmuktastasmāttaddarśanaṃ caret ||
4.1.34
jyotiṣāṃ caiva liṅgānāṃ kiñcitproktaṃ phalaṃ mayā |
jyotiṣāṃ copaliṅgāni śrūyantāmṛṣisattamāḥ ||
4.1.35
someśvarasya yalliṅgamantakeśamudāhṛtam |
mahyāḥ sāgarasaṃyoge talliṅgamupaliṅgakam ||
4.1.36
mallikārjunasambhūtamupaliṅgamudāhṛtam |
rudreśvaramiti khyātaṃ bhṛgukakṣe sukhāvaham ||
4.1.37
mahākālabhavaṃ liṅgaṃ dugdheśamiti viśrutam |
narmadāyāṃ prasiddhaṃ tatsarvapāpaharaṃ smṛtam ||
4.1.38
ūm̐kārajaṃ ca yalliṅgaṃ kardameśamiti śrutam |
prasiddhaṃ bindusarasi sarvakāmaphalapradam ||
4.1.39
kedāreśvarasañjātaṃ bhūteśaṃ yamunātaṭe |
mahāpāpaharaṃ proktaṃ paśyatāmarcatāṃ tathā ||
4.1.40
bhīmaśaṅkarasambhūtaṃ bhīmeśvaramiti smṛtam |
sahyācale prasiddhaṃ tanmahābalavivarddhanam ||
4.1.41
viśveśvarācca yajjātaṃ śaraṇyeśvara viśrutam |
tryambakasya ca yatproktaṃ siddheśvara iti śrutam ||
4.1.42
vaidyanāthācca yajjātaṃ vaijanātha iti smṛtam |
nāgeśvarasamudbhūtaṃ bhūteśvaramudāhṛtam ||
4.1.43
mallikāsarasvatītīre darśanātpāpahārakam |
rāmeśvarācca yajjātaṃ gupteśvaramiti smṛtam ||
4.1.44
ghuśmeśāccaiva yajjātaṃ vyāghreśvaramiti smṛtam jyotirliṅgopaliṅgāni proktānīha mayā dvijāḥ ||
4.1.45
darśanātpāpahārīṇi sarvakāmapradāni ca |
etāni supradhānāni mukhyatāṃ hi gatāni ca |
anyāni cāpi mukhyāni śrūyantāmṛṣisattamāḥ ||
4.1.45.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe caturthyāṃ koṭirudrasaṃhitāyāṃ jyotirliṅgatadupaliṃṅgamāhātmyavarṇanaṃ nāma prathamo'dhyāyaḥ ||
4.1.45.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
4.1.45.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
4.1.45.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
4.1.45.p5
caturthī koṭirudrasaṃhitā
dvitīyo'dhyāyaḥ | śivaliṅgamāhātmyavarṇanam
4.2.1
sūta uvāca |
gaṅgātīre suprasiddhā kāśī khalu vimuktidā |
sā hi liṅgamayī jñeyā śivavāsasthalī smṛtā ||
4.2.2
liṅgaṃ tatraiva mukhyaṃ ca samproktamavimuktakam |
kṛttivāseśvaraḥ sākṣāttattulyo vṛddhakālakaḥ ||
4.2.3
tilabhāṇḍeśvaraścaiva daśāśvamedha eva ca |
gaṅgāsāgarasaṃyoge saṅgameśa iti smṛtaḥ ||
4.2.4
bhūteśvaro yaḥ samprokto bhaktasarvārthadaḥ sadā |
nārīśvara iti khyātaḥ kauśikyāḥ sa samīpagaḥ ||
4.2.5
vartate gaṇḍakītīre baṭukeśvara eva saḥ |
pūreśvara iti khyātaḥ phalgutīre sukhapradaḥ ||
4.2.6
siddhanātheśvaraścaiva darśanātsiddhido nṛṇām |
dūreśvara iti khyātaḥ pattane cottare tathā ||
4.2.7
śṛṅgeśvaraśca nāmnā vai vaidyanāthastathaiva ca |
japyeśvarastathā khyāto yo dadhīciraṇasthale ||
4.2.8
gopeśvaraḥ samākhyāto raṅgeśvara iti smṛtaḥ |
vāmeśvaraśca nāgeśaḥ kāmeśo vimaleśvaraḥ ||
4.2.9
vyāseśvaraśca vikhyātaḥ sukeśaśca tathaiva hi |
bhāṇḍeśvaraśca vikhyāto huṅkāreśastathaiva ca ||
4.2.10
surocanaśca vikhyāto bhūteśvara iti svayam |
saṅgameśastathā prokto mahāpātakanāśanaḥ ||
4.2.11
tataśca taptakātīre kumāreśvara eva ca |
siddheśvaraśca vikhyātaḥ seneśaśca tathā smṛtaḥ ||
4.2.12
rāmeśvara iti prokto kumbheśaśca paro mataḥ |
nandīśvaraśca puñjeśaḥ pūrṇāyāṃ pūrṇakastathā ||
4.2.13
brahmeśvaraḥ prayāge ca brahmaṇā sthāpitaḥ purā |
daśāśvamedhatīrthe hi caturvargaphalapradaḥ ||
4.2.14
tathā someśvarastatra sarvāpadvinivārakaḥ |
bhāradvājeśvaraścaiva brahmavarcaḥpravarddhakaḥ ||
4.2.15
śūlaṭaṅkeśvaraḥ sākṣātkāmanāprada īritaḥ |
mādhaveśaśca tatraiva bhaktarakṣāvidhāyakaḥ ||
4.2.16
nāgeśākhyaḥ prasiddho hi sāketanagare dvijāḥ |
sūryavaṃśodbhavānāṃ ca viśeṣeṇa sukhapradaḥ ||
4.2.17
puruṣottamapuryāṃ tu bhuvaneśaḥ susiddhidaḥ |
lokeśaśca mahāliṅgaḥ sarvānandapradāyakaḥ ||
4.2.18
kāmeśvaraḥ śambhuliṅgo gaṅgeśaḥ paraśuddhikṛt |
śukreśvaraḥ śukrasiddho lokānāṃ hitakāmyayā ||
4.2.19
tathā vaṭeśvaraḥ khyātaḥ sarvakāmaphalapradaḥ |
sindhutīre kapāleśo vaktreśaḥ sarvapāpahā ||
4.2.20
dhautapāpeśvaraḥ sākṣādaṃśena parameśvaraḥ |
bhīmeśvara iti proktaḥ sūryeśvara iti smṛtaḥ ||
4.2.21
nandīśvaraśca vijñeyo jñānado lokapūjitaḥ |
nākeśvaro mahāpuṇyastathā rāmeśvaraḥ smṛtaḥ ||
4.2.22
vimaleśvaranāmā vai kaṇṭakeśvara eva ca |
pūrvasāgarasaṃyoge dhartukeśastathaiva ca ||
4.2.23
candreśvaraśca vijñeyaścandrakāntiphalapradaḥ |
sarvakāmapradaścaiva siddheśvara iti smṛtaḥ ||
4.2.24
bilveśvaraśca vikhyātaścāndhakeśastathaiva ca |
yatra vā hyandhako daityaḥ śaṅkareṇa hataḥ purā ||
4.2.25
ayaṃ svarūpamaṃśena dhṛtvā śambhuḥ punaḥ sthitaḥ |
śaraṇeśvaravikhyāto lokānāṃ sukhadaḥ sadā ||
4.2.26
kardameśaḥ paraḥ proktaḥ koṭīśaścārbudācale |
acaleśaśca vikhyāto lokānāṃ sukhadaḥ sadā ||
4.2.27
nāgeśvarastu kauśikyāstīre tiṣṭhati nityaśaḥ |
ananteśvarasaṃjñaśca kalyāṇaśubhabhājanaḥ ||
4.2.28
yogeśvaraśca vikhyāto vaidyanātheśvarastathā |
koṭīśvaraśca vijñeyaḥ sapteśvara iti smṛtaḥ ||
4.2.29
bhadreśvaraśca vikhyāto bhadranāmā haraḥ svayam |
caṇḍīśvarastathā proktaḥ saṅgameśvara eva ca ||
4.2.30
pūrvasyāṃ diśi jātāni śivaliṅgāni yāni ca |
sāmānyānyapi cānyāni tānīha kathitāni te ||
4.2.31
dakṣiṇasyāṃ diśi tathā śivaliṅgāni yāni ca |
sañjātāni muniśreṣṭha tāni te kathayāmyaham ||
4.2.31.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe caturthyāṃ koṭirudrasaṃhitāyāṃ śivaliṅgamāhātmyavarṇanaṃ nāma dvitīyo'dhyāyaḥ ||
4.2.31.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
4.2.31.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
4.2.31.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
4.2.31.p5
caturthī koṭirudrasaṃhitā
tṛtīyo'dhyāyaḥ | koṭirudrasaṃhitāyāmanasūyātritapovarṇanam
4.3.1
sūta uvāca |
brahmapuryāṃ citrakūṭe liṅgaṃ mattagajendrakam |
brahmaṇā sthāpitaṃ pūrvaṃ sarvakāmasamṛddhidam ||
4.3.2
tatpūrvadiśi koṭīśaṃ liṅgaṃ sarvavarapradam |
godāvaryāḥ paścime talliṅgaṃ paśupatināmakam ||
4.3.3
dakṣiṇasyāṃ diśi kaścidatrīśvara iti svayam |
lokānāmupakārārthamanasūyāsukhāya ca ||
4.3.4
prādurbhūtaḥ svayaṃ devo hyanāvṛṣṭyāmajīvayat |
sa eva śaṅkaraḥ sākṣādaṃśena svayameva hi ||
4.3.5
ṛṣaya ūcuḥ |
sūta sūta mahābhāga kathamatrīśvaro haraḥ |
utpannaḥ paramo divyastattvaṃ kathaya suvrata ||
4.3.6
sūta uvāca |
sādhu pṛṣṭamṛṣiśreṣṭhāḥ kathayāmi kathāṃ śubhām |
yāṃ kathāṃ satataṃ śrutvā pātakairmucyate dhruvam ||
4.3.7
dakṣiṇasyāṃ diśi mahat kāmadaṃ nāma yadvanam |
citrakūṭasamīpe'sti tapasāṃ hitadaṃ satām ||
4.3.8
tatra ca brahmaṇaḥ putro hyatrināmā ṛṣiḥ svayam |
tapastepe'tikaṭhinamanasūyāsamanvitaḥ ||
4.3.9
pūrvaṃ kadācittatraiva hyanāvṛṣṭirabhūnmune |
duḥkhadā prāṇināṃ daivādvikaṭā śatavārṣikī ||
4.3.10
vṛkṣāḥ śuṣkāstadā sarve pallavāni phalāni ca |
nityārthaṃ na jalaṃ kvāpi dṛṣṭamāsīnmunīśvarāḥ ||
4.3.11
ārdrībhāvo na labhyeta kharā vātā diśo daśa |
hāhākāro mahānāsītpṛthivyāṃ duḥkhado'ti hi ||
4.3.12
saṃvartaṃ caiva bhūtānāṃ dṛṣṭvātrigṛhiṇī priyā |
sādhvī caivābravīdatriṃ mayā duḥkhaṃ na sahyate ||
4.3.13
samādhau ca vilīno'bhūdāsane saṃsthitaḥ svayam |
prāṇāyāmaṃ trirāvṛttyā kṛtvā munivarastadā ||
4.3.14
dhyāyati sma paraṃ jyotirātmasthamātmanā ca saḥ |
atrirmunivaro jñānī śaṅkaraṃ nirvikārakam ||
4.3.15
svāmini dhyānalīne ca śiṣyāste dūrato gatāḥ |
annaṃ vinā tadā te tu muktvā taṃ svaguruṃ munim ||
4.3.16
ekākinī tadā jātā sānasūyā pativratā |
siṣeve sā ca satataṃ taṃ mudā munisattamam ||
4.3.17
pārthivaṃ sundaraṃ kṛtvā mantreṇa vidhipūrvakam |
mānasairupacāraiśca pūjayāmāsa śaṅkaram ||
4.3.18
tuṣṭāva śaṅkaraṃ bhaktyā saṃsevitvā muhurmuhuḥ |
baddhāñjalipuṭā bhūtvā prakramya svāminaṃ śivam ||
4.3.19
daṇḍavatpraṇipātena pratiprakramaṇaṃ tadā |
cakāra sucaritrā sānasūyā munikāminī ||
4.3.20
daityāśca dānavāḥ sarve dṛṣṭvā tu sundarīṃ tadā |
vihvalāścābhavam̐statra tejasā dūrataḥ sthitāḥ ||
4.3.21
agniṃ dṛṣṭvā yathā dūre vartante tadvadeva hi |
tathaināṃ ca tadā dṛṣṭvā nāyāntīha samīpagāḥ ||
4.3.22
atreśca tapasaścaivānasūyāśivasevanam |
viśiṣyate sma viprendrā manovākkāyasaṃskṛtam ||
4.3.23
tāvatkālaṃ tu sā devī paricaryāṃ cakāra ha |
yāvatkālaṃ munivaraḥ prāṇāyāmaparāyaṇaḥ ||
4.3.24
tau dampatī tadā tatra svasvakāryaparāyaṇau |
saṃsthitau muniśārdūla nānyaḥ kaścitparaḥ sthitaḥ ||
4.3.25
evaṃ jāte tadā kāle hyatriśca ṛṣisattamaḥ |
dhyāne ca parame līno na vyabudhyata kiñcana ||
4.3.26
anasūyāpi sā sādhvī svāminaṃ vai śivaṃ tathā |
bheje nānyatparaṃ kiñcijjānīte sma ca sā satī ||
4.3.27
tasyaiva tapasā sarve tasyāśca bhajanena ca |
devāśca ṛṣayaścaiva gaṅgādyāḥ saritastathā ||
4.3.28
darśanārthaṃ tayoḥ sarvāḥ paraprītyā samāyayuḥ |
dṛṣṭvā ca tattapaḥ sevāṃ vismayaṃ paramaṃ yayuḥ ||
4.3.29
tayostadadbhutaṃ dṛṣṭvā samūcurbhajanaṃ varam |
ubhayoḥ kiṃ viśiṣṭaṃ ca tapaso bhajanasya ca ||
4.3.30
atreścaiva tapaḥproktamanasūyānusevanam |
tatsarvamubhayordṛṣṭvā samūcurbhajanaṃ varam ||
4.3.31
pūrvaiśca ṛṣibhiścaiva duṣkaraṃ tu tapaḥ kṛtam |
etādṛśaṃ tu kenāpi kva kṛtaṃ naitadabruvan ||
4.3.32
dhanyo'yaṃ ca munirdhanyā tatheyamanasūyikā |
yadaitābhyāṃ paraṃ prītyā kriyate sutapaḥ punaḥ ||
4.3.33
etādṛśaṃ śubhaṃ caitattapo duṣkaramuttamam |
trilokyāṃ kriyate kena sāmprataṃ jñāyate na hi ||
4.3.34
tayoreva praśaṃsāṃ ca kṛtvā te tu yathāgatam |
gatāste ca tadā tatra gaṅgāñca giriśaṃ vinā ||
4.3.35
gaṅgā madbhajanaprītā sādhvī dharmavimohitā |
kṛtvopakārametasyāgamiṣyāmītyuvāca sā ||
4.3.36
śivo'pi dhyānasambaddho muneratrermunīśvarāḥ |
pūrṇāṃśena sthitastatra kailāsaṃ na jagāma ha ||
4.3.37
pañcāśacca tathā cātra catvāri ṛṣisattamāḥ |
varṣāṇi ca gatānyāsan vṛṣṭirnaivābhavattadā ||
4.3.38
yāvaccāpyatriṇā hyevaṃ tapasā dhyānamāśritam |
anasūyā tadā naiva gṛhṇāmītīṣaṇā kṛtā ||
4.3.39
evaṃ ca kriyamāṇe hi muninā tapasi sthite |
anasūyāsubhajane yajjātaṃ śrūyatāmiti ||
4.3.39.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe caturthyāṃ koṭirudrasaṃhitāyāmanasūyātritapovarṇanaṃ nāma tṛtīyo'dhyāyaḥ ||
4.3.39.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
4.3.39.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
4.3.39.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
4.3.39.p5
koṭirudrasaṃhitā
caturtho'dhyāyaḥ | atrīśvaramāhātmyavarṇanam
4.4.1
sūta uvāca |
kadācitsa ṛṣiśreṣṭho hyatrirbrahmavidāṃ varaḥ |
jāgṛtaśca jalaṃ dehi pratyuvāca priyāmiti ||
4.4.2
sāpi sādhvī tvavaśyaṃ ca gṛhītvātha kamaṇḍalum |
jagāma vipine tatra jalaṃ me nīyate kutaḥ ||
4.4.3
kiṃ karomi kva gacchāmi kuto nīyeta vai jalam |
iti vismayamāpannā tāṃ gaṅgāṃ hi dadarśa sā ||
4.4.4
tāmanuvrajatī yāvat sābravīcca tadā hi tām |
gaṅgā saridvarā devī bibhratī sundarāṃ tanum ||
4.4.5
gaṅgovāca |
prasannāsmi ca te devi kutra yāsi vadādhunā |
dhanyā tvaṃ subhage satyaṃ tavājñāṃ ca karomyaham ||
4.4.6
sūta uvāca |
tadvacaśca tadā śrutvā ṛṣipatnī tapasvinī |
pratyuvāca vacaḥ prītyā svayaṃ sucakitā dvijāḥ ||
4.4.7
anasūyovāca |
kā tvaṃ kamalapatrākṣi kuto vā tvaṃ samāgatā |
tathyaṃ brūhi kṛpāṃ kṛtvā sādhvī supravadā satī ||
4.4.8
sūta uvāca |
ityukte ca tayā tatra munipatnyā munīśvarāḥ |
saridvarā divyarūpā gaṅgā vākyamathābravīt ||
4.4.9
gaṅgovāca |
svāminaḥ sevanaṃ dṛṣṭvā śivasya ca parātmanaḥ |
sādhvi dharmaṃ ca te dṛṣṭvā sthitāsmi tava sannidhau ||
4.4.10
ahaṃ gaṅgā samāyātā bhajanātte śucismite |
vaśībhūtā hyahaṃ jātā yadicchasi vṛṇīṣva tat ||
4.4.11
sūta uvāca |
ityukte gaṅgayā sādhvī namaskṛtya puraḥ sthitā |
uvāceti jalaṃ dehi cetprasannā mamādhunā ||
4.4.12
ityetadvacanaṃ śrutvā gartaṃ kurviti sābravīt |
śīghraṃ cāyācca tatkṛtvā sthitā tatkṣaṇamātrataḥ ||
4.4.13
tatra sā ca praviṣṭā ca jalarūpamabhūttadā |
āścaryaṃ paramaṃ gatvā gṛhītaṃ ca jalaṃ tayā ||
4.4.14
uvāca vacanaṃ caitallokānāṃ sukhahetave |
anasūyā muneḥ patnī divyarūpāṃ saridvarām ||
4.4.15
anasūyovāca |
yadi tvaṃ suprasannā me vartase ca kṛpā mayi |
sthātavyaṃ ca tvayā tāvat matsvāmī yāvadāvrajet ||
4.4.16
sūta uvāca |
iti śrutvānasūyāyā vacanaṃ sukhadaṃ satām |
gaṅgovāca prasannāti hyatrerdāsyasi me'naghe ||
4.4.17
ityukte ca tayā tatra hyanayāpi kṛtaṃ tathā |
svāmine tajjalaṃ divyaṃ dattvā tatpurataḥ sthitā ||
4.4.18
sa ṛṣiścāpi suprītyā svācamya vidhipūrvakam |
papau divyaṃ jalaṃ tacca pītvā sukhamavāpa ha ||
4.4.19
aho nityaṃ jalaṃ yacca pīyate tajjalaṃ na hi |
vicāryeti ca tenāśu paritaścāvalokitam ||
4.4.20
śuṣkānvṛkṣānsamālokya diśo rūkṣatarāstathā |
uvāca tāmṛṣiśreṣṭho na jātaṃ varṣaṇaṃ punaḥ ||
4.4.21
taduktaṃ tat samākarṇya neti neti priyāṃ tadā |
tāmuvāca punaḥ so'pi jalaṃ nītaṃ kutastvayā ||
4.4.22
ityukte tu tadā tena vismayaṃ paramaṃ gatā |
anasūyā svamanasi sacintā tu munīśvarāḥ ||
4.4.23
nivedyate mayā cedvai tadotkarṣo bhavenmama |
nivedyate yadā naiva vratabhaṅgo bhavenmama ||
4.4.24
nobhayaṃ ca tathā syādvai nivedyaṃ tattathā mama |
iti yāvadvicāryeta tāvatpṛṣṭā punaḥ punaḥ ||
4.4.25
athānugrahataḥ śambhoḥ prāptabuddhiḥ pativratā |
uvāca śrūyatāṃ svāminyajjātaṃ kathayāmi te ||
4.4.26
anasūyovāca |
śaṅkarasya pratāpācca tavaiva sukṛtaistathā |
gaṅgā samāgatātraiva tadīyaṃ salilaṃ tvidam ||
4.4.7_2
sūta uvāca |
evaṃ vacastadā śrutvā munirvismayamānasaḥ |
priyāmuvāca suprītyā śaṅkaraṃ manasā smaran ||
4.4.28
atriruvāca |
priye sundari tvaṃ satyamatha vācaṃ vyalīkakām |
bravīṣi ca yathārthaṃ tvaṃ na manye durlabhaṃ tvidam ||
4.4.29
asādhyaṃ yogibhiryacca devairapi sadā śubhe |
taccaivādya kathaṃ jātaṃ vismayaḥ paramo mama ||
4.4.30
yadyevaṃ dṛśyate cedvai tanmanye'haṃ na cānyathā |
iti tadvacanaṃ śrutvā pratyuvāca patiṃ priyā ||
4.4.31
anasūyovāca |
āgamyatāṃ mayā sārdhaṃ tvayā nātha mahāmune |
saridvarāyā gaṅgāyā draṣṭumicchā bhavedyadi ||
4.4.32
sūta uvāca |
ityuktvā tu samādāya patiṃ taṃ sā pativratā |
gatā drutaṃ śivaṃ smṛtvā yatra gaṅgā saridvarā ||
4.4.33
darśayāmāsa tāṃ tatra gaṅgāṃ patye pativratā |
garte ca saṃsthitāṃ tatra svayaṃ divyasvarūpiṇīm ||
4.4.34
tatra gatvā ṛṣiśreṣṭho gartaṃ ca jalapūritam |
ākaṇṭhaṃ sundaraṃ dṛṣṭvā dhanyeyamiti cābravīt ||
4.4.35
kiṃ madīyaṃ tapaścaiva kimanyeṣāṃ punastadā |
ityuktvā muniśārdūlo bhaktyā tuṣṭāva tāṃ tadā ||
4.4.36
tato hi sa munistatra susnātaḥ subhage jale |
ācamya punarevātra stutiṃ cakre punaḥ punaḥ ||
4.4.37
anasūyāpi saṃsnātā sundare tajjale tadā |
nityaṃ cakre muniḥ karma sānasūyāpi suvratā ||
4.4.38
tataḥ sovāca tāṃ gaṅgā gamyate svasthalaṃ mayā |
ityukte ca punaḥ sādhvī tāmuvāca saridvarām ||
4.4.39
anasūyovāca |
yadi prasannā deveśi yadyasti ca kṛpā mayi |
tvayā stheyaṃ niścalatvādasmindevi tapovane ||
4.4.40
mahatāṃ ca svabhāvaśca nāṅgīkṛtya parityajet |
ityuktvā ca karau baddhvā tāṃ tuṣṭāva punaḥ punaḥ ||
4.4.41
ṛṣiścāpi tathovāca tvayā stheyaṃ saridvare |
sānukūlā bhava tvaṃ hi sanāthāndevi naḥ kuru ||
4.4.42
tadīyaṃ tadvacaḥ śrutvā ramyaṃ gaṅgā saridvarā |
prasannamānasā gaṅgānasūyāṃ vākyamabravīt ||
4.4.43
gaṅgovāca |
śaṅkarārcanasambhūtaphalaṃ varṣasya yacchasi |
svāminaśca tadā sthāsye devānāmupakāraṇāt ||
4.4.44
tathā dānairna me tuṣṭistīrthasnānaistathā ca vai |
yajñaistathāthavā yogairyathā pātivratena ca ||
4.4.45
pativratāṃ yathā dṛṣṭvā manasaḥ prīṇanaṃ bhavet |
tathā nānyairupāyaiśca satyaṃ me vyāhṛtaṃ sati ||
4.4.46
pativratāṃ striyaṃ dṛṣṭvā pāpanāśo bhavenmama |
śuddhā jātā viśeṣeṇa gaurītulyā pativratā ||
4.4.47
tasmācca yadi lokasya hitāya tatprayacchasi |
tarhyahaṃ sthiratāṃ yāsye yadi kalyāṇamicchasi ||
4.4.48
sūta uvāca |
ityevaṃ vacanaṃ śrutvānasūyā sā pativratā |
gaṅgāyai pradadau puṇyaṃ sarvaṃ tadvarṣasambhavam ||
4.4.49
mahatāṃ ca svabhāvo hi pareṣāṃ hitamāvahet |
suvarṇaṃ candanaṃ cekṣurasastatra nidarśanam ||
4.4.50
etad dṛṣṭvānasūyaṃ tatkarma pātivrataṃ mahat |
prasanno'bhūnmahādevaḥ pārthivādāvirāśu vai ||
4.4.51
śambhuruvāca |
dṛṣṭvā te karma sādhvyetat prasanno'smi pativrate |
varaṃ brūhi priye matto yataḥ priyatarāsi me ||
4.4.52
atha tau dampatī śambhumabhūtāṃ sundarākṛtim |
pañcavaktrādisaṃyuktaṃ haraṃ prekṣya suvismitau ||
4.4.53
natvā stutvā karau baddhvā mahābhaktisamanvitau |
avocetāṃ samabhyarcya śaṅkaraṃ lokaśaṅkaram ||
4.4.54
dampatī ūcatuḥ |
yadi prasanno deveśa prasannā jagadambikā |
asmiṃstapovane tiṣṭha lokānāṃ sukhado bhava ||
4.4.55
prasannā ca tadā gaṅgā prasannaśca śivastadā |
ubhau tau ca sthitau tatra yatrāsīdṛṣisattamaḥ ||
4.4.56
atrīśvaraśca nāmnāsīdīśvaraḥ paraduḥkhahā |
gaṅgā sāpi sthitā tatra tadā garte'tha māyayā ||
4.4.57
taddinaṃ hi samārabhya tatrākṣayyajalaṃ sadā |
hastamātre hi tadgarte gaṅgā mandākinī hyabhūt ||
4.4.58
tatraiva ṛṣayo divyāḥ samājagmuḥ sahāṅganāḥ |
tīrthāttīrthācca te sarve ye purā nirgatā dvijāḥ ||
4.4.59
yavāśca vrīhayaścaiva yajñayāgaparāyaṇāḥ |
yuktā ṛṣivaraistaiśca homaṃ cakruśca te janāḥ ||
4.4.60
karmabhistaiśca santuṣṭā vṛṣṭiṃ cakrurghanāstadā |
ānandaḥ paramo loke babhūvāti munīśvarāḥ ||
4.4.61
atrīśvarasya māhātmyamityuktaṃ vaḥ sukhāvaham |
bhuktimuktipradaṃ sarvakāmadaṃ bhaktivardhanam ||
4.4.61.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe caturthyāṃ koṭirudrasaṃhitāyāmatrīśvaramāhātmyavarṇanaṃ nāma caturtho'dhyāyaḥ ||
4.4.61.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
4.4.61.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
4.4.61.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
4.4.61.p5
koṭirudrasaṃhitā
First 200 of 2,459 passages. Read on
Other recensions (1)
- Śivapurāṇa (complete text) — Sanskrit
Linked texts (3)
- Koṭirudrasaṃhitā — Sanskrit
- Vṛndāvanakhaṇḍe Gargasahhitā — Sanskrit
- Bṛhannāradīyapurāṇa — Sanskrit