Shivapurana 5: śrīśivamahāpurāṇam 5. umāsaṃhitā
Śivapurāṇa (complete text) 5
- Language
- Sanskrit
Contents
- 5.1 prathamo'dhyāyaḥ | ṛṣṇopamanyusaṃvāde svagativarṇanam — 71 parts
- 5.2 dvitīyo'dhyāyaḥ | sanatkumāravyāsasaṃvāde upamanyūpadeśaḥ — 52 parts
- 5.3 tṛtīyo'dhyāyaḥ | kṛṣṇādiśivabhaktoddhāraṇa śivamāhātmyavarṇanam — 78 parts
- 5.4 caturtho'dhyāyaḥ | śivamāyāprabhāvavarṇanam — 39 parts
- 5.5 pañcamo'dhyāyaḥ | mahāpātakavarṇanam — 40 parts
- 5.6 ṣaṣṭho'dhyāyaḥ | pāpabhedavarṇanam — 58 parts
- 5.7 saptamo'dhyāyaḥ | narakalokamārgayamadūtasvarūpavarṇanam — 59 parts
- 5.8 aṣṭamo'dhyāyaḥ | narakalokavarṇanam — 45 parts
- 5.9 navamo'dhyāyaḥ | narakagativarṇanam — 46 parts
- 5.10 daśamo'dhyāyaḥ | narakagatibhogavarṇanam — 57 parts
- 5.11 ekādaśo'dhyāyaḥ | annadānamāhātmyavarṇanam — 53 parts
- 5.12 dvādaśo'dhyāyaḥ | tapomāhātmyavarṇanam — 54 parts
- 5.13 trayodaśo'dhyāyaḥ | purāṇamāhātmyavarṇanam — 42 parts
- 5.14 caturdaśo'dhyāyaḥ | sāmānyadānavarṇanam — 32 parts
- 5.15 pañcadaśo'dhyāyaḥ | pātālalokavarṇanam — 33 parts
- 5.16 ṣoḍaśo'dhyāyaḥ | narakoddhāravarṇanam — 39 parts
- 5.17 saptadaśo'dhyāyaḥ | jambūdvīpavarṣavarṇanam — 44 parts
- 5.18 aṣṭādaśo'dhyāyaḥ | saptadvīpavarṇanam — 77 parts
- 5.19 ekonaviśo'dhyāyaḥ | lokavarṇanam — 43 parts
- 5.20 viṃśo'dhyāyaḥ | manuviśeṣakathanam — 54 parts
- 5.21 ekaviṃśo'dhyāyaḥ | raṇaphalavarṇanam — 38 parts
- 5.22 dvāviṃśo'dhyāyaḥ | dehotpattivarṇanam — 50 parts
- 5.23 trayoviṃśo'dhyāyaḥ | dehāśucitvabālyādyavasthāduḥkhavarṇanam — 65 parts
- 5.24 caturviṃśo'dhyāyaḥ | strīsvabhāvavarṇanam — 37 parts
- 5.25 pañcaviṃśo'dhyāyaḥ | kālajñānavarṇanam — 75 parts
- 5.26 ṣaḍviṃśo'dhyāyaḥ | kālavañcanavarṇanam — 49 parts
- 5.27 saptaviṃśo'dhyāyaḥ | kālavañcanaśivaprāptivarṇanam — 37 parts
- 5.28 aṣṭāviṃśo'dhyāyaḥ | chāyāpuruṣadarśanavarṇanam — 28 parts
- 5.29 ekonatriṃśo'dhyāyaḥ | ādisargavarṇanam — 26 parts
- 5.30 triṃśo'dhyāyaḥ | sargavarṇanam 1 — 49 parts
- 5.31 ekatriṃśo'dhyāyaḥ | sargavarṇanam 2 — 36 parts
- 5.32 dvātriṃśo'dhyāyaḥ | kaśyapavaṃśavarṇanam 1 — 47 parts
- 5.33 trayastriṃśattamo'dhyāyaḥ | kaśyapavaṃśavarṇanam 2 — 28 parts
- 5.34 catustriṃśo'dhyāyaḥ | sarvamanvatarānurkārtanam — 72 parts
- 5.35 pacatriṃśo'dhyāyaḥ | manvantarakīrtane vaivasvatavarṇanam — 39 parts
- 5.36 ṣaṭtriṃśo'dhyāyaḥ | manunavaputravaṃśavarṇanam — 61 parts
- 5.37 saptatriṃśo'dhyāyaḥ | manuvaṃśavarṇanam — 59 parts
- 5.38 aṣṭātriṃśo'dhyāyaḥ | satyavratādisagaraparyantavaṃśavarṇanam — 57 parts
- 5.39 ekonacatvāriṃśo'dhyāyaḥ | vaivasvatavaṃśodbhavarājavarṇanam — 46 parts
- 5.40 catvāriṃśo'dhyāyaḥ | pitṛprabhāvavarṇanam — 60 parts
- 5.41 ekacatvāriṃśo'dhyāyaḥ | saptavyādhagativarṇanam — 53 parts
- 5.42 dvicatvāriṃśo'dhyāyaḥ | pitṛprabhāvavarṇanam — 35 parts
- 5.43 tricatvāriṃśo'dhyāyaḥ | vyāsapūjanaprakāraḥ — 8 parts
- 5.44 catuścatvāriṃśo'dhyāyaḥ | vyāsotpattivarṇanam — 140 parts
- 5.45 pañcacatvāriṃśo'dhyāyaḥ | mahākālikāvatāravarṇanam — 78 parts
- 5.46 ṣaṭcatvāriṃśo'dhyāyaḥ | mahālakṣmyavatāravarṇanam — 63 parts
- 5.47 saptacatvariṃśo'dhyāyaḥ | dhūmralocanacaṇḍamuṇḍaraktabījavadhaḥ — 66 parts
- 5.48 aṣṭacatvāriṃśo'dhyāyaḥ | sarasvatīprādurbhāvavarṇanam — 51 parts
- 5.49 ekonapañcāśattamo'dhyāyaḥ | umāprādurbhāvavarṇanam — 39 parts
- 5.50 pañcāśattamo'dhyāyaḥ | śatākṣyādyavatāravarṇanam — 47 parts
- 5.51 ekapañcāśattamo'dhyāyaḥ | kriyāyoganirūpaṇam — 80 parts
śrīśivamahāpurāṇam 5. umāsaṃhitā
5.p1
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
5.p2
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
5.p3
śrīśivamahāpurāṇam ||
5.p4
pañcamī umāsaṃhitā
prathamo'dhyāyaḥ | ṛṣṇopamanyusaṃvāde svagativarṇanam
5.1.1
yo dhatte bhuvanāni sattvaguṇavānsraṣṭā rajaḥsaṃśrayaḥ saṃharttā tamasānvito guṇavatīṃ māyāmatītya sthitaḥ |
satyānandamanantabodhamamalaṃ brahmādisaṃjñāspadaṃ nityaṃ sattvasamanvayādadhigataṃ pūrṇaṃ śivaṃ dhīmahi ||
5.1.2
ṛṣaya ūcuḥ |
sūta sūta mahāprājña vyāsaśiṣya namo'stu te |
caturthī koṭirudrākhyā śrāvitā saṃhitā tvayā ||
5.1.3
athomāsaṃhitāntaḥsthanānākhyānasamanvitam |
brūhi śambhoścaritraṃ vai sāmbasya paramātmanaḥ ||
5.1.4
sūta uvāca |
maharṣayaḥ śaunakādyāḥ śṛṇuta premataḥ śubham |
śāṅkaraṃ caritaṃ divyaṃ bhuktimuktipradaṃ param ||
5.1.5
itīdṛśaṃ puṇyapraśnaṃ pṛṣṭavān munisattamaḥ |
vyāsaḥ sanatkumāraṃ vai śaivaṃ saccaritaṃ jagau ||
5.1.6
sanatkumāra uvāca |
vāsudevāya yatproktamupamanyumaharṣiṇā |
taducyate mayā vyāsa caritaṃ hi maheśituḥ ||
5.1.7
purā putrārthamagamatkailāsaṃ śaṅkarālayam |
vasudevasutaḥ kṛṣṇastapastaptuṃ śivasya hi ||
5.1.8
atropamanyuṃ sandṛṣṭvā tapantaṃ śṛṅga uttame |
praṇamya bhaktyā sa muniṃ paryapṛcchatkṛtāñjaliḥ ||
5.1.9
śrīkṛṣṇa uvāca |
upamanyo mahāprājña śaivapravara sanmate |
putrārthamagamaṃ taptuṃ tapo'tra giriśasya hi ||
5.1.10
brūhi śaṅkaramāhātmyaṃ sadānandakaraṃ mune |
yacchrutvā bhaktitaḥ kuryāṃ tapa aiśvaramuttamam ||
5.1.11
sanatkumāra uvāca |
iti śrutvā vacastasya vāsudevasya dhīmataḥ |
pratyuvāca prasannātmā hyupamanyuḥ smaran śivam ||
5.1.12
upamanyuruvāca |
śṛṇu kṛṣṇa mahāśaiva mahimānaṃ maheśituḥ |
yamadrākṣamahaṃ śambhorbhaktivardhanamuttamam ||
5.1.13
tapaḥstho'haṃ samadrākṣaṃ śaṅkaraṃ ca tadāyudhān |
parivāraṃ samastaṃ ca viṣṇvādīnamarādikān ||
5.1.14
tribhiraṃśaiḥ śobhamānamajasrasukhamavyayam |
ekapādaṃ mahādaṃṣṭraṃ sajvālakavalairmukhaiḥ ||
5.1.15
dvisahasramayūkhānāṃ jyotiṣātivirājitam |
sarvāstrapravarābādhamanekākṣaṃ sahasrapāt ||
5.1.16
yaśca kalpāntasamaye viśvaṃ saṃharati dhruvam |
nāvadhyo yasya ca bhavettrailaukye sacarācare ||
5.1.17
maheśvarabhujotsṛṣṭaṃ trailokyaṃ sacarācaram |
nirdadāha drutaṃ kṛtsnaṃ nimeṣārddhānna saṃśayaḥ ||
5.1.18
tapaḥstho rudrapārśvasthaṃ dṛṣṭavānahamavyayam |
guhyamastraṃ paraṃ cāsya na tulyamadhikaṃ kvacit ||
5.1.19
yattacchūlamiti khyātaṃ sarvalokeṣu śūlinaḥ |
vijayābhidhamatyugraṃ sarvaśastrāstranāśakam ||
5.1.20
dārayedyanmahīṃ kṛtsnāṃ śoṣayedyanmahodadhim |
pātayedakhilaṃ jyotiścakraṃ yannātra saṃśayaḥ ||
5.1.21
yauvanāśvo hato yena māndhātā sabalaḥ purā |
cakravartī mahātejāstrailokyavijayo nṛpaḥ ||
5.1.22
darpāviṣṭo haihayaśca niḥkṣipto lavaṇāsuraḥ |
śatrughnaṃ nṛpatiṃ yuddhe samāhūya samantataḥ ||
5.1.23
tasmindaitye vinaṣṭe tu rudrahaste gataṃ tu yat |
tacchūlamiti tīkṣṇāgraṃ santrāsajananaṃ mahat ||
5.1.24
triśikhāṃ bhṛkuṭīṃ kṛtvā tarjayantamiva sthitam |
vidhūmrānalasaṅkāśaṃ bālasūryamivoditam ||
5.1.25
sarpahastamanirdeśyaṃ pāśahastamivāntakam |
paraśuṃ tīkṣṇadhāraṃ ca sarpādyaiśca vibhūṣitam ||
5.1.26
kalpāntadahanākāraṃ tathā puruṣavigraham |
yattadbhārgavarāmasya kṣatriyāntakaraṃ raṇe ||
5.1.27
rāmo yadbalamāśritya śivadattaśca vai purā |
triḥsaptakṛtvo sa kṣatraṃ dadāha hṛṣito muniḥ ||
5.1.28
sudarśanaṃ tathā cakraṃ sahasravadanaṃ vibhum |
dvisahasrabhujaṃ devamadrākṣaṃ puruṣākṛtim ||
5.1.29
dvisahasrekṣaṇaṃ dīptaṃ sahasracaraṇākulam |
koṭisūryapratīkāśaṃ trailokyadahanakṣamam ||
5.1.30
vajraṃ mahojjvalaṃ tīkṣṇaṃ śataparvamanuttamam |
mahādhanuḥ pinākaṃ ca satūṇīraṃ mahādyutim ||
5.1.31
śaktiṃ khaṅgaṃ ca pāśaṃ ca mahādīptaṃ samāṅkuśam |
gadāṃ ca mahatīṃ divyāmanyānyastrāṇi dṛṣṭavān ||
5.1.32
tathā ca lokapālānāmastrāṇyetāni yāni ca |
adrākṣaṃ tāni sarvāṇi bhagavadrudrapārśvataḥ ||
5.1.33
savyadeśe tu devasya brahmā lokapitāmahaḥ |
vimānaṃ divyamāsthāya haṃsayuktaṃ mano'nugam ||
5.1.34
vāmapārśve tu tasyaiva śaṅkhacakragadādharaḥ |
vainateyaṃ samāsthāya tathā nārāyaṇaḥ sthitaḥ ||
5.1.35
svāyambhuvādyā manavo bhṛgvādyā ṛṣayastathā |
śakrādyā devatāścaiva sarva eva samaṃ yayuḥ ||
5.1.36
skandaḥ śaktiṃ samādāya mayūrasthaḥ saghaṇṭakaḥ |
devyāḥ samīpe santasthau dvitīya iva pāvakaḥ ||
5.1.37
nandī śūlaṃ samādāya bhavāgre samavasthitaḥ |
sarvabhūtagaṇāścaiva mātaro vividhāḥ sthitāḥ ||
5.1.38
te'bhivādya maheśānaṃ parivārya samantataḥ |
astuvanvividhaiḥ stotrairmahādevaṃ tadā surāḥ ||
5.1.39
yatkiñcittu jagatyasmindṛśyate śrūyate'thavā |
tatsarvaṃ bhagavatpārśve nirīkṣyāhaṃ suvismitaḥ ||
5.1.40
sumahaddhairyamālambya prāñjalirvividhaiḥ stavaiḥ |
paramānandasammagno'bhūvaṃ kṛṣṇāhamadhvare ||
5.1.41
sammukhe śaṅkaraṃ dṛṣṭvā bāṣpagadgadayā girā |
apūjayaṃ suvidhivadahaṃ śraddhāsamanvitaḥ ||
5.1.42
bhagavānatha suprītaḥ śaṅkaraḥ parameśvaraḥ |
vāṇyā madhurayā prītyā māmāha prahasanniva ||
5.1.43
na vicālayituṃ śakyo mayā vipra punaḥ punaḥ |
parīkṣito'si bhadraṃ te bhavānbhaktyānvito dṛḍhaḥ ||
5.1.44
tasmātte parituṣṭo'smi varaṃ varaya suvrata |
durlabhaṃ sarvadeveṣu nādeyaṃ vidyate tava ||
5.1.45
sa cāhaṃ tadvacaḥ śrutvā śambhoḥ satpremasaṃyutam |
devaṃ taṃ prāñjalirbhūtvābruvaṃ bhaktānukampinam ||
5.1.46
upamanyuruvāca |
bhagavanyadi tuṣṭo'si yadi bhaktiḥ sthirā mayi |
tena satyena me jñānaṃ trikālaviṣayaṃ bhavet ||
5.1.47
prayaccha bhaktiṃ vipulāṃ tvayi cāvyabhicāriṇīm |
sānvayasyāpi nityaṃ me bhūri kṣīraudanaṃ bhavet ||
5.1.48
mamāstu tava sānnidhyaṃ nityaṃ caivāśrame vibho |
tava bhakteṣu sakhyaṃ syādanyo'nyeṣu sadā bhavet ||
5.1.49
evamukto mayā śambhurvihasya parameśvaraḥ |
kṛpādṛṣṭyā nirīkṣyāśu māṃ sa prāha yadūdvaha ||
5.1.50
śrīśiva uvāca |
upamanyo mune tāta varjitastvaṃ bhaviṣyasi |
jarāmaraṇajairdoṣaiḥ sarvakāmānvito bhava ||
5.1.51
munīnāṃ pūjanīyaśca yaśodhanasamanvitaḥ |
śīlarūpaguṇaiśvaryaṃ matprasādātpade pade ||
5.1.52
kṣīrodasāgarasyaiva sānnidhyaṃ payasāṃ nidheḥ |
tatra te bhavitā nityaṃ yatra yatrecchase mune ||
5.1.53
amṛtātmakaṃ tatkṣīraṃ yāvatsaṃyāmyate tataḥ |
imaṃ vaivasvataṃ kalpaṃ paśyase bandhubhiḥ saha ||
5.1.54
tvadgotraṃ cākṣayaṃ cāstu matprasādātsadaiva hi |
sānnidhyamāśrame te'haṃ kariṣyāmi mahāmune ||
5.1.55
madbhaktiḥ susthirā cāstu sadā dāsyāmi darśanam |
smṛtaśca bhavatā vatsa priyastvaṃ sarvathā mama ||
5.1.56
yathākāmasukhaṃ tiṣṭha notkaṇṭhāṃ kartumarhasi |
sarvaṃ prapūrṇatāṃ yātu cintitaṃ nātra saṃśayaḥ ||
5.1.57
upamanyuruvāca |
evamuktvā sa bhagavān suryakoṭisamaprabhaḥ |
maheśāno varān dattvā tatraivāntaradhīyata ||
5.1.58
evaṃ dṛṣṭo mayā kṛṣṇa parivārasamanvitaḥ |
śaṅkaraḥ parameśāno bhuktimuktipradāyakaḥ ||
5.1.59
śambhunā parameśena yaduktaṃ tena dhīmatā |
tadavāptaṃ ca me sarvaṃ devadeva samādhinā ||
5.1.60
pratyakṣaṃ caiva tai jātān gandharvāpsarasastathā |
ṛṣīnvidyādharāṃścaiva paśya siddhānvyavasthitān ||
5.1.61
paśya vṛkṣānmanoramyān snigdhapatrānsugandhinaḥ |
sarvartukusumairyuktānsadāpuṣpaphalānvitān ||
5.1.62
sarvametanmahābāho śaṅkarasya mahātmanaḥ |
prasādāddevadevasya viśvaṃ bhāvasamanvitam ||
5.1.63
mamāsti tvakhilaṃ jñānaṃ prasādāt śūlapāṇinaḥ |
bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyaṃ ca sarvaṃ jānāmi tattvataḥ ||
5.1.64
tamahaṃ dṛṣṭavāndevamapi devāḥ sureśvarāḥ |
yaṃ na paśyantyanārādhya ko'nyo dhanyataro mayā ||
5.1.65
ṣaḍviṃśakamiti khyātaṃ paraṃ tattvaṃ sanātanam |
evaṃ dhyāyanti vidvāṃso mahatparamamakṣaram ||
5.1.66
sarvaṃ tattvavidhānajñaḥ sarvatattvārthadarśanaḥ |
sa eva bhagavān devaḥ pradhānapuruṣeśvaraḥ ||
5.1.67
yo nijāddakṣiṇātpārśvād brahmāṇaṃ lokakāraṇam |
vāmādapyasṛjadviṣṇuṃ lokarakṣārthamīśvaraḥ ||
5.1.68
kalpānte caiva samprāpte'sṛjad rudraṃ hṛdaḥ prabhuḥ |
tataḥ samaharatkṛtsnaṃ jagatsthāvarajaṅgamam ||
5.1.69
yugānte sarvabhūtāni saṃvartaka ivānalaḥ |
kālo bhūtvā mahādevo grasamānaḥ sa tiṣṭhati ||
5.1.70
sarvajñaḥ sarvabhūtātmā savarbhūtabhavodbhavaḥ |
āste sarvagato devo dṛśyaḥ sarvaiśca daivataiḥ ||
5.1.71
atastvaṃ putralābhāya samārādhaya śaṅkaram |
śīghraṃ prasanno bhavitā śivaste bhaktavatsalaḥ ||
5.1.71.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe pañcamyāmumāsaṃhitāyāṃ kṛṣṇopamanyusaṃvāde svagativarṇanaṃ nāma prathamo'dhyāyaḥ ||
5.1.71.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
5.1.71.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
5.1.71.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
dvitīyo'dhyāyaḥ | sanatkumāravyāsasaṃvāde upamanyūpadeśaḥ
5.2.1
sanatkumāra uvāca |
ityākarṇya munervākyamupamanyormahātmanaḥ |
jātabhaktirmahādeve kṛṣṇaḥ provāca taṃ munim ||
5.2.2
śrīkṛṣṇa uvāca |
upamanyo mune tāta kṛpāṃ kuru mamopari |
ye ye śivaṃ samārādhya kāmānāpuśca tānvada ||
5.2.3
sanatkumāra uvāca |
ityākarṇyopamanyuḥ sa muniḥ śaivavaro mahān |
kṛṣṇavākyaṃ supraśasya pratyuvāca kṛpānidhiḥ ||
5.2.4
upamanyuruvāca |
yairyairbhavārādhanataḥ prāpto hṛtkāma eva hi |
tāṃstān bhaktān pravakṣyāmi śṛṇu tvaṃ vai yadūdvaha ||
5.2.5
śarvātsarvāmaraiśvaryaṃ hiraṇyakaśipuḥ purā |
varṣāṇāṃ daśalakṣāṇi so'labhaccandraśekharāt ||
5.2.6
tasyātha putrapravaro nandano nāma viśrutaḥ |
sa ca śarvavarādindraṃ varṣāyutamayodhayat ||
5.2.7
viṣṇucakraṃ ca tad ghoraṃ vajramākhaṇḍalasya ca |
śīrṇaṃ purābhavatkṛṣṇa tadaṅgeṣu mahāhave ||
5.2.8
na śastrāṇi vahantyaṅge dharmatastasya dhīmataḥ |
grahasyātibalasyājau cakravajramukhānyapi ||
5.2.9
ardyamānāśca vibudhā graheṇa subalīyasā |
devadattavarā jaghnurasurendrān surā bhṛśam ||
5.2.10
tuṣṭo vidyutprabhasyāpi trailokyeśvaratāmadāt |
śatavarṣasahasrāṇi sarvalokeśvaro bhavaḥ ||
5.2.11
tathā putrasahasrāṇāmayutaṃ ca dadau śivaḥ |
mama cānucaro nityaṃ bhaviṣyasyabravīditi ||
5.2.12
kuśadvīpe śubhaṃ rājyamadadādbhagavān bhavaḥ |
sa tasmai śaṅkaraḥ prītyā vāsudeva prahṛṣṭadhīḥ ||
5.2.13
dhātrā sṛṣṭaḥ śatamakho daityo varṣaśataṃ purā |
tapaḥ kṛtvā sahasraṃ tu putrāṇāmalabhadbhavāt ||
5.2.14
yājñavalkya iti khyāto gīto vedeṣu vai muniḥ |
ārādhya sa mahādevaṃ prāptavān jñānamuttamam ||
5.2.15
vedavyāsastu yo nāmnā prāptavānatulaṃ yaśaḥ |
so'pi śaṅkaramārādhya trikālajñānamāptavān ||
5.2.16
indreṇa vālakhilyāste paribhūtāstu śaṅkarāt |
lebhire somahartāraṃ garuḍaṃ sarvadurjayam ||
5.2.17
āpaḥ pranaṣṭāḥ sarvāśca pūrvaroṣātkapardinaḥ |
śarvaṃ samakapālena devairiṣṭvāḥ pravartitāḥ ||
5.2.18
atrerbhāryā cānasūyā trīṇi varṣaśatāni ca |
muśaleṣu nirāhārā suptvā śarvāttataḥ sutān ||
5.2.19
dattātreyaṃ muniṃ lebhe candraṃ durvāsasaṃ tathā |
gaṅgāṃ pravartayāmāsa citrakūṭe pativratā ||
5.2.20
vikarṇaśca mahādevaṃ tathā bhaktasukhāvaham |
prasādya mahatīṃ siddhimāptavān madhusūdana ||
5.2.21
citraseno nṛpaḥ śambhuṃ prasādya dṛḍhabhaktimān |
samastanṛpabhītibhyo'bhayaṃ prāpātulaṃ ca kam ||
5.2.22
śrīkaro gopikāsūnurnṛpapūjāvilokanāt |
jātabhaktirmahādeve paramāṃ siddhimāptavān ||
5.2.23
citrāṅgado nṛpasutaḥ sīmantinyāḥ patirhare |
śivānugrahato magno yamunāyāṃ mṛto na hi ||
5.2.24
sa ca takṣālayaṃ gatvā tanmaitrīṃ prāpya suvrataḥ |
āyātaḥ svagṛhaṃ prīto nānādhanasamanvitaḥ ||
5.2.25
sīmantinī priyā tasya somavrataparāyaṇā |
śivānugrahataḥ kṛṣṇa lebhe saubhāgyamuttamam ||
5.2.26
tatprabhāvād vrate tasminneko dvijasutaḥ purā |
kaścitstrītvaṃ gato lobhātkṛtadārākṛtiśchalāt ||
5.2.27
cañcukā puṃścalī duṣṭā gokarṇe dvijataḥ purā |
śrutvā dharmakathāṃ śambhorbhaktyā prāpa parāṃ gatim ||
5.2.28
svastryanugrahataḥ pāpī bindugo cañcukāpatiḥ |
śrutvā śivapurāṇaṃ sa sadgatiṃ prāpa śāṅkarīm ||
5.2.29
piṅgalā gaṇikā khyātā madarāhvo dvijādhamaḥ |
śaivamṛṣabhamabhyarcya lebhāte sadgatiṃ ca tau ||
5.2.30
mahānandābhidhā kaścidveśyā śivapadāratā |
dṛḍhātpaṇātsuprasādya śivaṃ lebhe ca sadgatim ||
5.2.31
kaikeyī dvijabālā ca sādarāhvā śivavratā |
paramaṃ hi sukhaṃ prāpa śiveśavratadhāraṇāt ||
5.2.32
vimarṣaṇaśca nṛpatiḥ śivabhaktiṃ vidhāya vai |
gatiṃ lebhe parāṃ kṛṣṇa śivānugrahataḥ purā ||
5.2.33
durjanaśca nṛpaḥ pāpī bahustrīlampaṭaḥ khalaḥ |
śivabhaktyā śivaṃ prāpa nirliptaḥ sarvakarmasu ||
5.2.34
sastrīkaḥ śambaro nāmnā śaṅkaraśca śivavratī |
citābhasmarato bhaktyā lebhe tadgatimuttamām ||
5.2.35
sauminī nāma cāṇḍālī sampūjyājñānato hi sā |
lebhe śaivīṃ gatiṃ kṛṣṇa śaṅkarānugrahātparāt ||
5.2.36
mahākālābhidho vyādhaḥ kirātaḥ parahiṃsakaḥ |
samabhyarcya śivaṃ bhaktyā lebhe sadgatimuttamām ||
5.2.37
durvāsā muniśārdūlaḥ śivānugrahataḥ purā |
tastāra svamataṃ loke śivabhaktiṃ vimuktidām ||
5.2.38
kauśikaśca samārādhya śaṅkaraṃ loka śaṅkaram |
brāhmaṇo'bhūtkṣatriyaśca dvitīya iva padmabhūḥ ||
5.2.39
śivamabhyarcya sadbhaktyā virañciḥ śaivasattamaḥ |
abhūtsargakaraḥ kṛṣṇa sarvalokapitāmahaḥ ||
5.2.40
mārkaṇḍeyo munivaraścirañjīvī mahāprabhuḥ |
śivabhaktavaraḥ śrīmān śivānugrahato hare ||
5.2.41
devendro hi mahāśaivastrailokyaṃ bubhuje purā |
śivānugrahataḥ kṛṣṇa sarvadevādhipaḥ prabhuḥ ||
5.2.42
baliputro mahāśaivaḥ śivānugrahato vaśī |
bāṇo babhūva brahmāṇḍanāyakaḥ sakaleśvaraḥ ||
5.2.43
hariḥ śaktiśca sadbhaktyā dadhīcaśca maheśvaraḥ |
śivānugrahato'bhūvaṃstathā rāmo hi śāṅkaraḥ ||
5.2.44
kaṇādo bhārgavaścaiva gururgautama eva ca |
śivabhaktyā babhūvuste mahāprabhava īśvarāḥ ||
5.2.45
śākalyaḥ śaṃsitātmā ca navavarṣaśatānyapi |
bhavamārādhayāmāsa manoyajñena mādhava ||
5.2.46
tutoṣa bhagavānāha granthakartā bhaviṣyasi |
vatsākṣayā ca te kīrtistrailokye prabhaviṣyati ||
5.2.47
akṣayaṃ ca kulaṃ te'stu maharṣibhiralaṅkṛtam |
bhaviṣyasi ṛṣiśreṣṭha sūtrakartā sutastataḥ ||
5.2.48
ityevaṃ śaṅkarātprāpa varaṃ munivaraḥ sa vai |
trailokye vitataścāsītpūjyaśca yadunandana ||
5.2.49
sāvarṇiriti vikhyāta ṛṣirāsītkṛte yuge |
iha tena tapastaptaṃ ṣaṣṭivarṣaśatāni ca ||
5.2.50
tamāha bhagavān rudraḥ sākṣāttuṣṭo'smi te'nagha |
granthakṛllokavikhyāto bhavitāsyajarāmaraḥ ||
5.2.51
evaṃvidho mahādevaḥ puṇyapūrvataraistataḥ |
samarcitaḥ śubhān kāmān pradadāti yathepsitān ||
5.2.52
ekenaiva mukhenāhaṃ vaktuṃ bhagavato guṇāḥ |
ye santi tānna śaknomi hyapi varṣaśatairapi ||
5.2.52.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe pañcamyāmumāsaṃhitāyāṃ sanatkumāravyāsasaṃvāde upamanyūpadeśo nāma dvitīyo'dhyāyaḥ ||
5.2.52.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
5.2.52.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
5.2.52.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
tṛtīyo'dhyāyaḥ | kṛṣṇādiśivabhaktoddhāraṇa śivamāhātmyavarṇanam
5.3.1
sanatkumāra uvāca |
etacchrutvā vacastasya so'bravīttaṃ mahāmunim |
vismayaṃ paramaṃ gatvopamanyuṃ śāntamānasam ||
5.3.2
vāsudeva uvāca |
dhanyastvamasi viprendra kastvāṃ stotumalaṃ kṛtī |
yasya devādidevaste sānnidhyaṃ kurute śrame ||
5.3.3
darśanaṃ muniśārdūla dadyātsa bhagavān śivaḥ |
api tāvanmamāpyevaṃ prasādaṃ vā karotvasau ||
5.3.4
upamanyuruvāca |
acireṇaiva kālena mahādevaṃ na saṃśayaḥ |
tasyaiva kṛpayā tvaṃ vai drakṣyase puruṣottama ||
5.3.5
ṣoḍaśe māsi suvarān prāpsyasi tvaṃ maheśvarāt |
sapatnīkātkathaṃ no dāsyate devo varānhare ||
5.3.6
pūjyo'si daivataiḥ sarvaiḥ ślāghanīyaḥ sadā guṇaiḥ |
jāpyaṃ te'haṃ pravakṣyāmi śraddadhānāya cācyuta ||
5.3.7
tena japaprabhāveṇa satyaṃ drakṣyasi śaṅkaram |
ātmatulyabalaṃ putraṃ labhiṣyasi maheśvarāt ||
5.3.8
japo namaḥ śivāyeti mantrarājamimaṃ hare |
sarvakāmapradaṃ divyaṃ bhuktimuktipradāyakam ||
5.3.9
sanatkumāra uvāca |
evaṃ kathayatastasya mahādevāśritāḥ kathāḥ |
dinānyaṣṭau prayātāni muhūrtamiva tāpasa ||
5.3.10
navame tu dine prāpte muninā sa ca dīkṣitaḥ |
mantramadhyāpitaṃ śārvamātharvaśirasaṃ mahat ||
5.3.11
daṇḍī muṇḍī ca sadyo'sau babhūva susamāhitaḥ |
pādāṅguṣṭhoddhṛtatanustepe cordhvabhujastathā ||
5.3.12
samprāpte ṣoḍaśe māsi santuṣṭaḥ parameśvaraḥ |
pārvatyā sahitaḥ śambhurdadau kṛṣṇāya darśanam ||
5.3.13
pārvatyā sahitaṃ devaṃ trinetraṃ candraśekharam |
brahmādyaiḥ stūyamānaṃ tu pūjitaṃ siddhakoṭibhiḥ ||
5.3.14
divyamālyāmbaradharaṃ bhaktinamraiḥ surāsuraiḥ |
praṇataṃ ca viśeṣeṇa nānābhūṣaṇabhūṣitam ||
5.3.15
sarvāścaryamayaṃ kāntaṃ maheśamajamavyayam |
nānāgaṇānvitaṃ tuṣṭaṃ putrābhyāṃ saṃyutaṃ prabhum ||
5.3.16
śrīkṛṣṇaḥ prāñjalirdṛṣṭvā vismayotphullalocanaḥ |
īdṛśaṃ śaṅkaraṃ prītaḥ praṇanāma mahotsavaḥ ||
5.3.17
nānāvidhaiḥ stutipadairvāṅmayenārcayattadā |
sahasranāmnā deveśaṃ tuṣṭāva natakandharaḥ ||
5.3.18
tato devāḥ sagandharvā vidyādharamahoragāḥ |
mumucuḥ puṣpavṛṣṭiṃ ca sādhuvādān manonugān ||
5.3.19
pārvatyāśca mukhaṃ dṛṣṭvā bhagavān bhaktavatsalaḥ |
uvāca keśavaṃ tuṣṭo rudraścātha maheśvaraḥ ||
5.3.20
śrīmahādeva uvāca |
kṛṣṇa jānāmi bhaktaṃ tvāṃ mayi nityaṃ dṛḍhavratam |
vṛṇīṣva tvaṃ varān mattaḥ puṇyāṃstrailokyadurlabhān ||
5.3.21
sanatkumāra uvāca |
tasya tadvacanaṃ śrutvā kṛṣṇaḥ prāñjalirādarāt |
prāha sarveśvaraṃ śambhuṃ supraṇamya punaḥ punaḥ ||
5.3.22
śrīkṛṣṇa uvāca |
devadeva mahādeva yāce'haṃ hyuttamān varān |
tvatto'ṣṭapramitānnātha tvayoddiṣṭān maheśvara ||
5.3.23
tava dharme matirnityaṃ yaśaścāpracalaṃ mahat |
tvatsāmīpyaṃ sthirā bhaktistvayi nityaṃ mamāstviti ||
5.3.24
strīṇāṃ mama daśādyānāṃ putrāḥ śambho bhavantu vai |
vadhyāśca ripavaḥ sarve saṅgrāme baladarpitāḥ ||
5.3.25
apamāno bhavennaiva kvacinme śatrutaḥ prabho |
yogināmapi sarveṣāṃ bhaveyamativallabhaḥ ||
5.3.26
ityaṣṭau suvarāndehi devadeva namo'stu te |
sarveśvarastvamevāsi matprabhuśca viśeṣataḥ ||
5.3.27
sanatkumāra uvāca |
tasya tadvacanaṃ śrutvā tamāha bhagavān bhavaḥ |
sarvaṃ bhaviṣyatītyevaṃ punaḥ taṃ prāha śūladhṛk ||
5.3.28
sāmbo nāma mahāvīryaḥ putraste bhavitā balī |
ghorasaṃvartakādityaḥ śapto munibhireva ca ||
5.3.29
mānuṣo bhavitāsīti sa te putro bhaviṣyati |
yadyacca prārthitaṃ kiñcittattatsarvaṃ labhasva vai ||
5.3.29.p1
sanatkumāra uvāca |
evaṃ labdhvā varān sarvān śrīkṛṣṇaḥ parameśvarāt ||
5.3.30
nānāvidhābhirbahvībhiḥ stutibhiḥ samatoṣayat ||
5.3.31
tamāhātha śivā tuṣṭā pārvatī bhaktavatsalā |
vāsudevaṃ mahātmānaṃ śambhubhaktaṃ tapasvinam ||
5.3.32
pārvatyuvāca |
vāsudeva mahābuddhe kṛṣṇa tuṣṭāsmi te'nagha |
gṛhāṇa mattaśca varān manojñān bhuvi durlabhān ||
5.3.33
sanatkumāra uvāca |
ityākarṇya vacastasyāḥ pārvatyāḥ sa yadūdvahaḥ |
uvāca suprasannātmā bhaktiyuktena cetasā ||
5.3.34
śrīkṛṣṇa uvāca |
devi tvaṃ parituṣṭāsi ceddadāsi varānhi me |
tapasānena satyena brāhmaṇān prati māsmabhūt ||
5.3.35
dveṣaḥ kadācidbhadraṃ tu pūjayeyaṃ dvijān sadā |
tuṣṭau ca mātāpitarau bhavetāṃ mama sarvadā ||
5.3.36
sarvabhūteṣvānukūlyaṃ bhajeyaṃ yatra tatragaḥ |
kule prabhṛtirucitā mamāstu tava darśanāt ||
5.3.37
tarpayeyaṃ surendrādīndevān yajñaśatena tu |
yatīnāmatithīnāṃ ca sahasrāṇyatha sarvadā ||
5.3.38
bhojayeyaṃ sadā gehe śraddhāpūtaṃ tu bhojanam |
bāndhavaiḥ saha prītistu nityamastu sunirvṛtiḥ ||
5.3.39
devi bhāryāsahasrāṇāṃ bhaveyaṃ prāṇavallabhaḥ |
akṣīṇā kāmyatā tāsu prasādāttava śāṅkari ||
5.3.40
āsāṃ ca pitaro loke bhaveyuḥ satyavādinaḥ |
ityādyāḥ suvarāḥ santu prasādāttava pārvati ||
5.3.41
sanatkumāra uvāca |
tasya tadvacanaṃ śrutvā devī taṃ cāha vismitā |
evamastviti bhadraṃ te śāśvatī sarvakāmadā ||
5.3.42
tasmiṃstāṃśca varān dattvā pārvatīparameśvarau |
tatraivāntaśca dadhatuḥ kṛtvā kṛṣṇasya satkṛpām ||
5.3.43
kṛṣṇaḥ kṛtārthamātmānamamanyata munīśvara |
upamanyormunerāśu prāpāśramamanuttamam ||
5.3.44
praṇamya śirasā tatra taṃ muniṃ keśihā tataḥ |
tathā vṛttaṃ ca tasmai tat samācaṣṭopamanyave ||
5.3.45
sa ca taṃ prāha ko'nyaḥ syāccharvāddevājjanārdana |
mahādānapatirloke krodhe vātīva duḥsahaḥ ||
5.3.46
jñāne tapasi vā śaurye sthairye vā pada eva ca |
śṛṇu śambhostu govinda devaiśvaryaṃ mahāyaśāḥ ||
5.3.47
tacchrutvā śraddhayā yukto'bhavacchambhostu bhaktimān |
papraccha śivamāhātmyaṃ sa taṃ prāha munīśvaraḥ ||
5.3.48
upamanyuruvāca |
bhagavān śaṅkaraḥ pūrvaṃ brahmaloke mahātmanā |
stuto nāmasahasreṇa taṇḍinā brahmayoginā ||
5.3.49
sāṅkhyāḥ paṭhanti tadgītaṃ vistīrṇaṃ ca nighaṇṭuvat |
durjñānaṃ mānuṣāṇāṃ tu stotraṃ tatsarvakāmadam ||
5.3.50
smarannityaṃ śaṅkaraṃ tvaṃ gaccha kṛṣṇa gṛhaṃ sukhī |
bhaviṣyasi sadā tāta śivabhaktagaṇāgraṇīḥ ||
5.3.51
ityuktastaṃ namaskṛtya vāsudevo munīśvaram |
manasā saṃsmaran śambhuṃ keśavo dvārakāṃ yayau ||
5.3.52
sanatkumāra uvāca |
evaṃ kṛṣṇaḥ samārādhya śaṅkaraṃ lokaśaṅkaram |
kṛtārtho'bhūnmuniśreṣṭha sarvājeyo'bhavattathā ||
5.3.53
tathā dāśarathī rāmaḥ śivamārādhya bhaktitaḥ |
kṛtārtho'bhūnmuniśreṣṭha vijayī sarvato'bhavat ||
5.3.54
tapastaptvātivipulaṃ purā rāmo girau mune |
śivāddhanuḥ śaraṃ cāpaṃ jñānaṃ vai paramuttamam ||
5.3.55
rāvaṇaṃ sagaṇaṃ hatvā setuṃ baddhvāmbhasāṃ nidhau |
sītāṃ prāpya gṛhaṃ yāto bubhuje nikhilāṃ mahīm ||
5.3.56
tathā ca bhārgavo rāmo hyārādhya tapasā vibhum |
nirīkṣya duḥkhitaḥ śarvātpitaraṃ kṣatriyairhatam ||
5.3.57
tīkṣṇaṃ sa paraśuṃ lebhe nirdadāha ca tena tān |
triḥsaptakṛtvaḥ kṣatrāṃśca prasannātparameśvarāt ||
5.3.58
ajeyaścāmaraścaiva so'dyāpi tapasāṃ nidhiḥ |
liṅgārcanarato nityaṃ dṛśyate siddhacāraṇaiḥ ||
5.3.59
mahendraparvate rāmaḥ sthitastapasi tiṣṭhati |
kalpānte punarevāsāvṛṣisthānamavāpsyati ||
5.3.60
asitasyānujaḥ pūrvaṃ pīḍayā kṛtavāṃstapaḥ |
mūlagrāheṇa viśvasya devalo nāma tāpasaḥ ||
5.3.61
purandareṇa śaptastu tapasvī yaśca susthiram |
adharmyaṃ dharmamalabhalliṅgamāradhya kāmadam ||
5.3.62
cākṣuṣasya manoḥ putro mṛgo'bhūttu marusthale |
vasiṣṭhaśāpād gṛtsamado daṇḍakāraṇya ekalaḥ ||
5.3.63
hṛdaye saṃsman bhaktyā praṇavena yutaṃ śivam |
tasmānmṛtyumukhākāro gaṇo mṛgamukho'bhavat ||
5.3.64
ajarāmaratāṃ nītastīrtvā śāpaṃ punaśca saḥ |
śaṅkareṇa kṛtaḥ prītyā nityaṃ lambodarānugaḥ ||
First 200 of 2,971 passages. Read on
Other recensions (1)
- Śivapurāṇa (complete text) — Sanskrit
Linked texts (7)
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit
- Revākhaṇḍa (Skandapurāṇa) — Sanskrit
- Anādivīraśaivasārasaṃgraha — Sanskrit
- Vāruṇapaddhati — Sanskrit
- Śivadharmottara (another edition) — Sanskrit
- Puruṣārthasudhānidhi — Sāyaṇācārya, Sanskrit
- Vidhānapārijāta — Ananta Bhaṭṭa 1600, Sanskrit